Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Koniec wieku XIX

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Koniec wieku XIX

Przekleństwo?... Tylko dziki, kiedy się skaleczy, 

złorzeczy swemu bogu, skrytemu w przestworze¹. 

Ironia?... Lecz największe z szyderstw czyż się może 

równać z ironią biegu najzwyklejszych rzeczy?² 

Wzgarda... Lecz tylko głupiec gardzi tym ciężarem  

którego wziąć na słabe nie zdoła ramiona,  

Rozpacz? ... Więc za przykładem trzeba iść skorpiona, 

co się zabija, kiedy otoczą go żarem³? 

Walka?... Ale czyż mrówka rzucona na szyny 

może walczyć z pociągiem, nadchodzącym w pędzie, 

Rezygnacja?... Czyż przez to mniej się cierpieć będzie, 

gdy się z poddaniem schyli pod nóż gilotyny⁴? 

Byt przyszły?... Gwiazd tajniki któż z ludzi ogląda, 

kto zliczy zgasłe słońca⁵ i kres światu zgadnie? 

Użycie? ... Ależ w duszy jest zawsze coś na dnie, 

co wśród użycia pragnie, wśród rozkoszy żąda.  

Cóż więc jest? Co zostało nam, co wszystko wiemy, 

dla których żadna z dawnych wiar już nie wystarcza? 

Jakaż jest przeciw włóczni złego twoja tarcza 

człowiecze z końca wieku? ... Głowę zwiesił niemy. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. przestwór — rozległa przestrzeń, tu: niebo. [przypis edytorski]

2. (...) równać z ironią biegu najzwyklejszych rzeczy? — w niektórych wydaniach po tej strofie pojawiała sie jeszcze jedna: Idee?... Ależ lat już minęły tysiące, / A idee są zawsze tylko ideami. / Modlitwa?... Lecz niewielu tylko jeszcze mami / Oko w trójkąt wprawione i na świat patrzące. [przypis edytorski]

3. Więc za przykładem trzeba iść skorpiona,/ co się zabija, kiedy otoczą go żarem — mówi się, że skorpion, zaatakowany ogniem, nie mogąc znaleźć drogi ucieczki, sam w siebie wbija umieszczony w odwłoku kolec jadowy. W istocie jest to efekt przedśmiertnych drgawek. [przypis edytorski]

4. gilotyna — urządzenie do wykonywania egzekucji przez ścięcie; na szyję skazańca spadał w nim ciężki (ok 30-40kg) nóż o skośnym ostrzu, umieszczony na pionowych prowadnicach. [przypis edytorski]

5. słońca — tu: gwiazdy. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/koniec-wieku

Tekst opracowany na podstawie: Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Wybór poezyj (nowy), nakł Gebethnera i Wolffa, Warszawa-Kraków 1906

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paweł Kozioł, Marta Niedziałkowska.

Okładka na podstawie: Paw - portret Zofii z Jakimowiczów Borucińskiej, Stabrowski, Kazimierz (1869-1929), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-04-15.