Lament świętokrzyski

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-5858-9

Lament świętokrzyski

Posłuchajcie, bracia miła¹, 

Kcęć² wam skorżyć krwawą głowę³; 

Usłyszycie⁴ moj zamętek⁵, 

Jen mi się zstał⁶ w Wielki Piątek. 

Pożałuj mię, stary, młody, 

Boć mi przyszły krwawe gody⁷: 

Jednegociem⁸ Syna miała 

I tegociem ożalała⁹. 

Zamęt¹⁰ ciężki dostał się mie¹¹, ubogiej żenie¹², 

Widzęć¹³ rozkrwawione me miłe narodzenie¹⁴; 

Ciężka moja chwila, krwawa godzina, 

Widzęć niewiernego Żydowina, 

Iż on bije, męczy mego miłego Syna. 

Synku miły i wybrany, 

Rozdziel z matką swoją rany¹⁵; 

A wszakom¹⁶ cię, Synku miły, w swem sercu nosiła, 

A takież tobie wiernie służyła. 

Przemów k matce¹⁷, bych¹⁸ się ucieszyła, 

Bo już jidziesz¹⁹ ode mnie, moja nadzieja miła²⁰. 

Synku, bych²¹ cię nisko miała, 

Niecoć²² bych ci wspomagała: 

Twoja główka krzywo wisa²³, tęć²⁴ bych ja podparła²⁵; 

Krew po tobie płynie, tęć bych ja utarła²⁶; 

Picia wołasz, piciać²⁷ bych ci dała, 

Ale nie lza²⁸ dosiąc²⁹ twego świętego ciała. 

O anjele Gabryjele³⁰, 

Gdzie jest ono³¹ twe wesele, 

Cożeś mi go obiecował³² tako barzo³³ wiele³⁴, 

A rzekęcy³⁵: „Panno, pełna jeś³⁶ miłości!” 

A ja pełna smutku i żałości. 

Sprochniało we mnie ciało i moje wszytki³⁷ kości. 

Proścież³⁸ Boga, wy miłe i żądne³⁹ maciory⁴⁰, 

By wam nad dziatkami nie były takie to pozory⁴¹, 

Jele⁴² ja nieboga ninie⁴³ dziś zeźrzała 

Nad swym, nad miłym Synem krasnym⁴⁴, 

Iż on cirpi⁴⁵ męki nie będąc w żadnej winie. 

Nie mam ani będę mieć jinego⁴⁶, 

Jedno ciebie, Synu, na krzyżu rozbitego. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. bracia miła (starop.) — miła braci; forma wołacza od rzeczownika zbiorowego r.ż. brać. [przypis edytorski]

2. kcęć (starop.) — konstrukcja z wzmacniającą partykułą -ci, skróconą do -ć; inaczej: chcę ci. [przypis edytorski]

3. kcęć wam skorżyć krwawą głowę (starop.) — chcę się wam poskarżyć, [jaką mam] znękaną głowę (jak bardzo jestem stroskana). [przypis edytorski]

4. usłyszycie (starop.) — daw. forma wołacza: usłyszcie. [przypis edytorski]

5. zamętek (starop.) — smutek, żałość, cierpienie. [przypis edytorski]

6. jen mi się zstał (starop.) — który przydarzył mi się. [przypis edytorski]

7. krwawe gody (starop.) — krwawe święto; czas cierpienia. [przypis edytorski]

8. jednegociem syna miała — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci oraz przestawną końcówką czasownika; inaczej: jednego ci syna miałam. [przypis edytorski]

9. ożaleć (starop.) — opłakać kogo (po jego stracie, w wyniku żałoby). [przypis edytorski]

10. zamęt (starop.) — smutek; cierpienie. [przypis edytorski]

11. zamęt ciężki dostał się mie (starop.) — spotkało mnie ciężkie nieszczęście. [przypis edytorski]

12. ubogiej żenie (starop.) — forma C.lp r.ż.; dziś: biednej kobiecie. [przypis edytorski]

13. widzęć (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć. [przypis edytorski]

14. narodzenie (starop.) — tu: potomstwo, dziecko. [przypis edytorski]

15. rozdziel z matką swoją rany (starop.) — podziel się ranami ze swoją matką. [przypis edytorski]

16. wszakom (...) nosiła — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika, inaczej: wszak nosiłam; przecież nosiłam. [przypis edytorski]

17. k matce (starop.) — ku matce, do matki. [przypis edytorski]

18. bych (starop.) — bym, abym; bych się ucieszyła: ucieszyłabym się. [przypis edytorski]

19. jidziesz (starop.) — forma 3.os. lp: idziesz, odchodzisz. [przypis edytorski]

20. moja nadzieja miła (starop.) — forma W.lp, dziś: moja nadziejo miła. [przypis edytorski]

21. bych (starop.) — bym, gdybym; bych cię nisko miała: miałabym cię nisko; gdybym cię miała nisko. [przypis edytorski]

22. niecoć (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć; niecoć bych ci wspomagała: nieco wspomagałabym cię. [przypis edytorski]

23. wisać (starop.) — tu: zwisać. [przypis edytorski]

24. tęć (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć. [przypis edytorski]

25. tęć bych ja podparła (starop.) — tę podparłabym; podparłabym ją. [przypis edytorski]

26. utrzeć (starop.) — obetrzeć, przetrzeć, wytrzeć. [przypis edytorski]

27. piciać (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć; piciać bych ci dała: dałabym ci picia. [przypis edytorski]

28. nie lza (starop.) — nie sposób; nie można. [przypis edytorski]

29. dosiąc (starop.) — dziś popr. forma: dosięgnąć. [przypis edytorski]

30. anjele Gabryjele (starop.) — forma W.lp; dziś: aniele Gabrielu. [przypis edytorski]

31. ono (starop.) — to, owo. [przypis edytorski]

32. obiecował (starop.) — dziś popr. forma: obiecywał. [przypis edytorski]

33. barzo (starop.) — bardzo. [przypis edytorski]

34. tako wiele (starop.) — tak wiele. [przypis edytorski]

35. rzekęcy (starop.) — daw. forma imiesłowowa; dziś: mówiąc. [przypis edytorski]

36. pełna jeś (starop.) — jesteś pełna. [przypis edytorski]

37. wszytki (starop.) — wszystkie. [przypis edytorski]

38. proścież (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż. [przypis edytorski]

39. żądny (starop.) — proszący, potrzebujący; wnoszący żarliwą, gorącą prośbę. [przypis edytorski]

40. maciora (starop.) — macierz, matka. [przypis edytorski]

41. by wam nad dziatkami nie były takie to pozory, jele ja (...) dziś zeźrzała (...) nad swym (...) synem (starop.) — żebyście nie zobaczyły dzieci w takim stanie, w jakim ja dziś ujrzałam swego syna. [przypis edytorski]

42. jele (starop.) — tu: które, jakie. [przypis edytorski]

43. ninie (starop.) — teraz. [przypis edytorski]

44. krasny (starop.) — piękny, urodziwy. [przypis edytorski]

45. cirpi (starop.) — dziś popr. forma 3.os.lp: cierpi. [przypis edytorski]

46. jinego (starop.) — innego. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lament-swietokrzyski

Tekst opracowany na podstawie: Posłuchajcie bracia miiła (Lament świętokrzyski) (przedruk), Chrestomatia staropolska: teksty do roku 1543, oprac. Wiesław Wydra, Wojciech Ryszard Rzepka, red. Wiesław Wydra, Wojciech Ryszard Rzepka, Zakład Narodowy Ossolińskich, Wrocław 1995.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana dzięki uprzejmości Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Kopeć, Wojciech Kotwica, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Opłakiwanie Chrystusa, warsztat Joosa van Cleve (ok. 1485-1540/1541), domena publiczna

ISBN-978-83-288-5858-9

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.