1Bóg, Kondycja ludzka, Matka Boska, Obraz świata, ReligiaBogurodzica dziewica[2], Bogiem sławiena[3] Maryja,
U twego syna Gospodzina[4] matko zwolena[5], Maryja!
Zyszczy nam, spuści nam[6].
Kyrieleison.[7]
5Twego dziela[8] Krzciciela[9], bożycze[10],
Usłysz głosy[11], napełni myśli[12] człowiecze.
Słysz modlitwe, jąż nosimy[13],
Oddać raczy, jegoż prosimy:
A na świecie zbożny[14] pobyt,
10 Po żywocie rajski przebyt[15].
Kyrieleison.
Nieśmiertelność, ŚmierćNas dla[16] wstał z martwych syn boży.
Wierzyż w to, człowiecze zbożny[17],
Iż przez trud Bog swoj lud
Przydał nam zdrowia wiecznego,
Starostę skował pkielnego[19],
Śmierć podjął[20], wspomionął[21]
Człowieka pirwego[22].
20Jenże trudy cirpiał zawiernie[23],
Jeszcze był nie prześpiał[24] zaśmiernie[25],
Aliż[26] sam Bog zmartwychwstał.
30Była radość, była miłość[35], było widzenie tworca[36]
Anjelskie bez końca,
Tuć sie nam zwidziało[37] diable potępienie.
Ni śrebrem, ni złotem nas diabłu odkupił,
Swą mocą zastąpił.[38]
35CierpienieCiebie dla, człowiecze, dał Bog przekłoć[39] sobie
Ręce, nodze[40] obie,
Wierzyż w to, człowiecze, iż Jezu Kryst prawy[43]
Cirpiał za nas rany,
O duszy o grzeszne sam Bog pieczą ima[45],
Diabłu ją otyma[46],
Gdzie to sam króluje, k sob[ie] ją przyma[47].
Maryja dziewice, prośmy synka twego,
45 Krola niebieskiego,
Bogurodzica — Publikowana tu wersja utworu jest to tzw. przekaz Ab, czyli wersja tekstu znajdująca się w Decisiones rote Wilhelmi Harborg z 1408 r. (Biblioteka Jagiellońska, rkps 408). Klasyfikację i dokładny opis wszystkich znanych wersji zapisu zawiera opracowanie: Bogurodzica, oprac. J. Woronczak, wstęp językoznawczy E. Ostrowska, oprac. muzykologiczne H. Feicht, Wrocław 1962, Biblioteka Pisarzów Polskich, Seria A, nr 1. Tekst niniejszy stanowi transkrypcję, a więc uwspółcześnienie oryginalnego zapisu. Zabieg taki jest bardzo pomocny przy lekturze, ponieważ w transliteracji, a więc odtworzeniu literami drukowanymi pierwotnego zapisu rękopiśmiennego, pojawiają się specyficzne, indywidualne sposoby zapisywania wyrazów np. „mathko” zamiast: matko; „thwe” zamiast: twe; „wtwego” zamiast: u twego; zaś sam początek utworu wygląda następująco: „Bogw rodzicza dzewicza”. Pieśń składa się z trzech, powstałych w różnym czasie części. Pierwsza z nich, najstarsza, obejmuje dwie zwrotki i powstała między X a XIV w. (zapewne w pierwszej poł. XIII w.). Kolejne cztery zwrotki (wielkanocne) pochodzą prawdopodobnie z XIV w. Ostatnia część (pasyjna) składa się z dziewięciu zwrotek i powstała w drugiej poł. XIV w.; część może też pochodzić z wieku XV.
starostę skował pkielnego (starop.) — skuł (w znaczeniu: uwięził) piekielnego zarządcę (mowa o Szatanie).
wiec (starop.) — rodzaj pierwotnego sejmu. Wiece były pierwszymi zgromadzeniami ustawodawczymi.
Ni śrebrem (…) mocą zastąpił — sens dwuwiersza: nie odkupił nas ani srebrem, ani złotem, lecz obronił nas swoją mocą.
nodze (starop.) — nogi. Forma „nodze” wskazuje na zastosowanie liczby podwójnej, której ślad we współczesnej polszczyźnie widać w formie: „ręce”.
Amen tako Bog daj — strofa ta stanowi zakończenie tzw. kanonicznej wersji utworu, obejmującej piętnaście strof. W niniejszym przekazie kolejność strof jest nieco przestawiona; nastepują po sobie strofy: 1-6, 14, 7-10, 12, 15. Brak strofy 11: „Już nam czas, godzina grzechów się kajaci, Bogu chwałę daci, Ze wszemi siłami Boga miłowaci.” Brak też strofy 13: „Wszyscy święci, proście, Nam grzesznym spomożcie, Bysmy z wami bydlili, Wiecznie Boga chwalili.”