Report a bug | Sign in / Register

1. Cmentarz — Mąż i Orcio przy grobie w gotyckie filary i wieżyczki.

   MĄŻ

   209Zdejm kapelusik i módl się za duszę matki. —

   ORCIO

   210Zdrowaś Pann

   ↓ Expand fragment ↓

   Cmentarz — Mąż i Orcio przy grobie w gotyckie filary i wieżyczki.

   MĄŻ

   209Zdejm kapelusik i módl się za duszę matki. —

   ORCIO

   210Zdrowaś Panno Maryjo, łaskiś Bożej pełna, Królowa niebios, Pani wszystkiego, co kwitnie na ziemi, po polach, nad strumieniami…

   MĄŻ

   211Czego odmieniasz słowa modlitwy — módl się, jak cię nauczono, za matkę, która temu dziesięć lat właśnie o tej samej godzinie skonała.

   ORCIO

   212Zdrowaś Panno Maryjo, łaski Bożej pełna, Pan z Tobą, błogosławionaś między Aniołami, i każdy z nich, kiedy przechodzisz, tęczę jedną z skrzydeł swych wydziera i rzuca pod stopy Twoje. — Ty na nich, jak gdyby na falach…

   MĄŻ

   213Orcio! —

   ORCIO

   214Kiedy mi te słowa się nawijają i bolą w głowie tak, że, proszę Papy, muszę je powiedzieć. —

   MĄŻ

   215Wstań, taka modlitwa nie idzie do Boga. — Matki nie pamiętasz — nie możesz jej kochać. —

   ORCIO

   216Widuję bardzo często Mamę. —

   MĄŻ

   217Gdzie, mój maleńki? —

   ORCIO

   218We śnie, to jest, niezupełnie we śnie, ale tak, kiedy zasypiam, na przykład zawczoraj. —

   MĄŻ

   219Dziecko moje, co ty gadasz?

   ORCIO

   220Była bardzo biała i wychudła. —

   MĄŻ

   221A mówiła co do ciebie?

   ORCIO

   222Zdawało mi się, że się przechadza po wielkiej i szerokiej ciemności, sama bardzo biała, i mówiła:

   Ja błąkam się wszędzie,

   Ja wszędzie się wdzieram,

   225 Gdzie światów krawędzie,

   Gdzie aniołów pienie,

   I dla ciebie zbieram

   Kształtów roje,

   O dziecię moje!

   230 Myśli i natchnienie.

   I od duchów wyższych,

   I od duchów niższych

   Farby i odcienie,

   Dźwięki i promienie

   235 Zbieram dla ciebie,

   Byś ty, o synku mój!

   Był, jako są w niebie,

   I ojciec twój

   Kochał ciebie —

   240Widzi Ojciec, że pamiętam słowo w słowo — proszę kochanego Papy, ja nie kłamię. —

   MĄŻ

   241Mario, czyż dziecię własne chcesz zgubić, mnie dwoma zgonami obarczyć?… Co ja mówię? Ona gdzieś w niebie, cicha i spokojna, jak za życia na ziemi — marzy się tylko temu biednemu chłopięciu. —

   ORCIO

   242I teraz słyszę głos jej, lecz nic nie widzę. —

   MĄŻ

   243Skąd — w której stronie? —

   ORCIO

   244Jak gdyby od tych dwóch modrzewi, na które pada światło zachodzącego słońca. —

   245Ja napoję

   Usta twoje

   Dźwiękiem i potęgą,

   Czoło przyozdobię

   Jasności wstęgą,

   250I matki miłością

   Obudzę w tobie

   Wszystko, co ludzie na ziemi, anieli w niebie

   Nazwali pięknością, —

   By ojciec twój,

   255 O synku mój!

   Kochał ciebie —

   MĄŻ

   257Czyż myśli ostatnie przy zgonie towarzyszą duszy, choć dostanie się do nieba — możeż być duch szczęśliwym, świętym i obłąkanym zarazem? —

   ORCIO

   258Głos Mamy słabieje, ginie już prawie za murem kośćtnicy, ot tam — tam — jeszcze powtarza —

   O synku mój!

   260 By ojciec twój

   Kochał ciebie —

   MĄŻ

   262Boże, zmiłuj się nad dzieckiem naszym, którego, zda się, że w gniewie Twoim przeznaczyłeś szaleństwu i za wczesnej śmierci. — Panie, nie wydzieraj rozumu własnym stworzeniom, nie opuszczaj świątyń, któreś Sam wybudował Sobie — spojrzyj na męki moje, i aniołka tego nie wydawaj piekłu — mnieś przynajmniej obdarzył siłą na wytrzymanie natłoku myśli, namiętności i uczuć, a jemu? — dałeś ciało do pajęczyny podobne, które lada myśl wielka rozerwie — o Panie Boże — o Boże! —

   263

   264Od lat dziesięciu dnia spokojnego nie miałem — nasłałeś wielu ludzi na mnie, którzy mi szczęścia winszowali, zazdrościli, życzyli — spuściłeś na mnie grad boleści i znikomych obrazów, i przeczuciów, i marzeń — łaska Twoja na rozum spadła, nie na serce moje — dozwól mi dziecię ukochać w pokoju, i niechaj stanie mir już między Stwórcą i stworzonym. — Synu, przeżegnaj się i chodź ze mną. Wieczny odpoczynek.

   Wychodzą.

   ↑ Hide fragment ↑

   Zygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia (See in a book)
2. Pokój. — Mąż — Lekarz — Orcio.

   MĄŻ

   302Nic mu nie pomogli — w Panu ostatnia nadzieja. —

   LEKARZ

   303Bardzo mi zaszczytnie…

   MĄŻ

   304

   ↓ Expand fragment ↓

   Pokój. — Mąż — Lekarz — Orcio.

   MĄŻ

   302Nic mu nie pomogli — w Panu ostatnia nadzieja. —

   LEKARZ

   303Bardzo mi zaszczytnie…

   MĄŻ

   304Mów panu, co czujesz. —

   ORCIO

   305Już nie mogę ciebie, Ojcze, i tego pana rozpoznać — iskry i nicie czarne latają przed moimi oczyma, czasem z nich wydobędzie się na kształt cieniutkiego węża — i nuż robi się chmura żółta — ta chmura w górę podleci, spadnie na dół, pryśnie z niej tęcza — i to nic mnie nie boli. —

   LEKARZ

   306Stań, Panie Jerzy, w cieniu — wiele Pan lat masz? —

   MĄŻ

   307Skończył czternaście. —

   LEKARZ

   308Teraz odwróć się do okna. —

   MĄŻ

   309A cóż?

   LEKARZ

   310Powieki prześliczne, białka przeczyste, żyły wszystkie w porządku, muszkuły w sile. —

   311Śmiej się Pan z tego — Pan będziesz zdrów jak ja. —

   312Nie ma nadziei. — Sam Pan Hrabia przypatrz się źrzenicy — nieczuła na światło — osłabienie zupełne nerwu optycznego. —

   ORCIO

   313Mgłą zachodzi mi wszystko — wszystko. —

   MĄŻ

   314Prawda — rozwarta — Szara — bez życia. —

   ORCIO

   315Kiedy spuszczę powieki, więcej widzę niż z otwartymi oczyma. —

   LEKARZ

   316Myśl w nim ciało przepsuła — należy się bać katalepsji. —

   MĄŻ

   317Wszystko, co zażądasz — pół mojego majątku. —

   LEKARZ

   318Dezorganizacja nie może się zreorganizować. —

   319Najniższy sługa Pana Hrabiego, muszę jechać zdjąć jednej pani kataraktę. —

   MĄŻ

   320Zmiłuj się, nie opuszczaj nas jeszcze. —

   LEKARZ

   321Może Pan ciekawy nazwiska tej choroby?

   MĄŻ

   322I żadnej, żadnej nie ma nadziei?

   LEKARZ

   323Zowie się po grecku, amaurosis. Jest to ślepota spowodowana chorobą czy uszkodzeniem nerwu wzrokowego lub zmianami w mózgu. —

   MĄŻ

   324Ale ty widzisz jeszcze cokolwiek?

   ORCIO

   325Słyszę głos twój, Ojcze. —

   MĄŻ

   326Spojrzyj w okno, tam słońce, pogoda. —

   ORCIO

   327Pełno postaci mi się wije między źrzenicą a powieką — widzę twarze widziane, znajome miejsca — karty książek czytanych. —

   MĄŻ

   328To widzisz jeszcze?

   ORCIO

   329Tak, oczyma duszy, lecz tamte pogasły. —

   MĄŻ

   330Przed kim ukląkłem — gdzie mam się upomnieć o krzywdę mojego dziecka? —

   331Milczmy raczej — Bóg się z modlitw, Szatan z przeklęstw śmieje. —

   GŁOS SKĄDSIŚ

   332Twój syn poetą — czegóż żądasz więcej?

   *

   Lekarz — Ojciec Chrzestny

   OJCIEC CHRZESTNY

   333Zapewnie, to wielkie nieszczęście być ślepym. —

   LEKARZ

   334I bardzo nadzwyczajne w tak młodym wieku. —

   OJCIEC CHRZESTNY

   335Był zawsze słabej kompleksji, i matka jego umarła nieco… tak…

   LEKARZ

   336Jak to?

   OJCIEC CHRZESTNY

   337Poniekąd tak — Wać Pan rozumiesz — bez piątej klepki. —

   Mąż wchodzi.

   MĄŻ

   338Przepraszam Pana, żem go prosił o tak późnej godzinie, ale od kilku dni mój biedny syn budzi się zawsze około dwunastej, wstaje i przez sen mówi — proszę za mną. —

   LEKARZ

   339Chodźmy. — Jestem bardzo ciekawy owego fenomenu. —

   *

   Pokój sypialny. — Służąca — Krewni — Ojciec Chrzestny — Lekarz — Mąż. —

   KREWNY

   340Cicho. —

   DRUGI

   341Obudził się, a nas nie słyszy.

   LEKARZ

   342Proszę Panów nic nie mówić. —

   OJCIEC CHRZESTNY

   343To rzecz arcydziwna. —

   ORCIO

   344O Boże — Boże. —

   KREWNY

   345Jak powoli stąpa. —

   DRUGI

   346Jak trzyma ręce założone na piersiach. —

   TRZECI

   347Nie mrugnie powieką — ledwo że usta roztwiera, a przecie głos ostry, przeciągły z nich się dobywa. —

   SŁUŻĄCY

   348Jezusie Nazareński!

   ORCIO

   349Precz ode mnie ciemności — jam się urodził synem światła i pieśni — co chcecie ode mnie? — czego żądacie ode mnie? —

   350Nie poddam się wam, choć wzrok mój uleciał z wiatrami i goni gdzieś po przestrzeniach — ale on wróci kiedyś, bogaty w promienie gwiazd, i oczy moje rozogni płomieniem. —

   OJCIEC CHRZESTNY

   351Tak jak nieboszczka, plecie sam nie wie co — to widok bardzo zastanawiający. —

   LEKARZ

   352Zgadzam się z Panem Dobrodziejem. —

   MAMKA

   353Najświętsza Panno Częstochowska, weź mi oczy i daj jemu. —

   ORCIO

   354Matko moja, proszę cię — matko moja, naślij mi teraz obrazów i myśli, bym żył wewnątrz, bym stworzył drugi świat w sobie, równy temu, jaki postradałem. —

   KREWNY

   355Co myślisz, bracie, to wymaga rady familijnej. —

   DRUGI

   356Czekaj — cicho. —

   ORCIO

   357Nie odpowiadasz mi — o matko! nie opuszczaj mnie. —

   LEKARZ

   358Obowiązkiem moim jest prawdę mówić. —

   OJCIEC CHRZESTNY

   359Tak jest — to jest obowiązkiem — i zaletą lekarzy, Panie Konsyliarzu.

   LEKARZ

   360Pański syn ma pomieszanie zmysłów, połączone z nadzwyczajną drażliwością nerwów, co niekiedy sprawia, że tak powiem, stan snu i jawu zarazem, stan podobny do tego, który oczewiście tu napotykamy. —

   MĄŻ

   361Boże, patrz, on Twoje sądy mi tłumaczy. —

   LEKARZ

   362Chciałbym pióra i kałamarza — Cerasi laurei dwa grana etc. etc. …

   MĄŻ

   363W tamtym pokoju Pan znajdziesz — proszę wszystkich, by wyszli. —

   GŁOSY POMIESZANE

   364Dobranoc — dobranoc — do jutra —

   ORCIO

   365Dobrej nocy mi życzą — mówcie o długiej nocy — o wiecznej może — ale nie o dobrej, nie o szczęśliwej. —

   MĄŻ

   366Wesprzyj się na mnie, odprowadzę cię do łóżka. —

   ORCIO

   367Ojcze, co to się ma znaczyć? —

   MĄŻ

   368Okryj się dobrze i zaśnij spokojnie, bo doktor mówi, że wzrok odzyskasz. —

   ORCIO

   369Tak mi niedobrze — sen mi przerwały głosy czyjeś. —

   MĄŻ

   370Niech moje błogosławieństwo spoczywa na tobie — nic ci więcej dać nie mogę, ni szczęścia, ni światła, ni sławy — a dobija godzina, w której będę musiał walczyć, działać z kilkoma ludźmi przeciwko wielu ludziom. — Gdzie się ty podziejesz, sam jeden i wśród stu przepaści, ślepy, bezsilny, dziecię i poeto zarazem, biedny śpiewaku bez słuchaczy, żyjący duszą za obrębami ziemi, a ciałem przykuty do ziemi — o ty nieszczęśliwy, najnieszczęśliwszy z aniołów, o ty mój synu? —

   ↑ Hide fragment ↑

   Zygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia (See in a book)

3. MĄŻ

   784Zapewne słyszałeś wystrzały, odgłosy naszej wycieczki — ale bądź dobrej myśli, dziecię moje, nie przepadniemy jeszcze ni dzisiaj, ni jutro. —

   ↓ Expand fragment ↓

   MĄŻ

   784Zapewne słyszałeś wystrzały, odgłosy naszej wycieczki — ale bądź dobrej myśli, dziecię moje, nie przepadniemy jeszcze ni dzisiaj, ni jutro. —

   ORCIO

   785Słyszałem, ale to nie tknęło mi serca — huk przeleciał i nie ma go więcej — co innego w dreszcz mnie wprawia, Ojcze.

   MĄŻ

   786Lękałeś się o mnie. —

   ORCIO

   787Nie — bo wiem, że twoja godzina nie nadeszła jeszcze.

   MĄŻ

   788Sami jesteśmy — ciężar spadł mi z duszy na dzisiaj, — bo tam w dolinie leżą ciała pobitych wrogów. — Opowiedz mi wszystkie myśli twoje — będę ich słuchał, jak dawniej w domu naszym. —

   ORCIO

   789Za mną, za mną, Ojcze — tam straszny sąd co noc się powtarza. —

   MĄŻ

   790Gdzie idziesz? — Kto ci pokazał to przejście? — Tam lochy wiecznie ciemne, tam gniją dawnych ofiar kości. —

   ORCIO

   791Gdzie oko twoje, zwyczajne słońcu, nie dowidzi — tam duch mój stąpać umie. — Ciemności, idźcie do ciemności! —

   *

   Lochy podziemne — kraty żelazne, kajdany, narzędzia do tortur, połamane, leżące na ziemi. — Mąż z pochodnią u stóp głazu, na którym Orcio stoi.

   MĄŻ

   792Zejdź, błagam cię, zejdź do mnie. —

   ORCIO

   793Czy nie słyszysz ich głosów, czy nie widzisz ich kształtów?

   MĄŻ

   794Milczenie grobów — a światło pochodni na kilka stóp tylko rozświeca przed nami.

   ORCIO

   795Coraz już bliżej — coraz już widniej — idą spod ciasnych sklepień jeden po drugim i tam zasiadają w głębi.

   MĄŻ

   796W szaleństwie twoim potępienie moje — szalejesz, dziecię — i siły moje niszczysz, kiedy mi ich tyle potrzeba. —

   ORCIO

   797Widzę duchem blade ich postacie, poważne, kupiące się na sąd straszny. — Oskarżony już nadchodzi i jako mgła płynie. —

   CHÓR GŁOSÓW

   798Siłą nam daną — za męki nasze, my, niegdyś przykuci, smagani, dręczeni, żelazem rwani, trucizną pojeni, przywaleni cegłami i żwirem, dręczmy i sądźmy, sądźmy i potępiajmy — a kary Szatan się podejmie. —

   MĄŻ

   799Co widzisz? —

   ORCIO

   800Oskarżony — oskarżony — ot, załamał dłonie. —

   MĄŻ

   801Kto on jest? —

   ORCIO

   802Ojcze — Ojcze!

   GŁOS JEDEN

   803Na tobie się kończy ród przeklęty — w tobie ostatnim zebrał wszystkie siły swoje i wszystkie namiętności swe, i całą dumę swoją, by skonać. —

   CHÓR GŁOSÓW

   804Za to, żeś nic nie kochał, nic nie czcił prócz siebie, prócz siebie i myśli twych, potępion jesteś — potępion na wieki. —

   MĄŻ

   805Nic dojrzeć nie mogę, a słyszę spod ziemi, nad ziemią, po bokach westchnienia i żale, wyroki i groźby. —

   ORCIO

   806On teraz podniósł głowę, jako ty, Ojcze, kiedy się gniewasz — i odparł dumnym słowem, jako ty, Ojcze, kiedy pogardzasz. —

   CHÓR GŁOSÓW

   807Daremno — daremno — ratunku nie ma dla niego ni na ziemi, ni w niebie.

   GŁOS JEDEN

   808Dni kilka jeszcze chwały ziemskiej, znikomej, której mnie i braci moich pozbawili naddziady twoje — a potem zaginiesz ty i bracia twoi — i pogrzeb wasz jest bez dzwonów żałoby — bez łkania przyjaciół i krewnych — jako nasz był kiedyś na tej samej skale boleści. —

   MĄŻ

   809Znam ja was, podłe duchy, marne ogniki, latające wśród ogromów anielskich. —

   ORCIO

   810Ojcze, nie zapuszczaj się w głąb — na Chrystusa imię święte zaklinam cię, Ojcze. —

   MĄŻ

   811Powiedz, powiedz, kogo widzisz? —

   ORCIO

   812To postać —

   MĄŻ

   813Czyja?

   ORCIO

   814To drugi ty jesteś — cały blady — spętany teraz męczą ciebie — słyszę jęki twoje —

   815Przebacz mi, Ojcze — Matka pośród nocy przyszła i kazała…

   MĄŻ

   816Tego nie dostawało. — Ha! dziecię własne przywiodło mnie do progu piekła! — Mario! — nieubłagany duchu — Boże! i Ty, druga Maryjo, do której modliłem się tyle! —

   817Tam poczyna się nieskończoność mąk i ciemności. — Nazad! — muszę jeszcze walczyć z ludźmi — potem wieczna walka. —

   CHÓR GŁOSÓW

   818Za to, żeś nic nie kochał, nic nie czcił prócz siebie, prócz siebie i myśli twych, potępion jesteś — potępion na wieki. —

   ↑ Hide fragment ↑

   Zygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia (See in a book)

4. MĄŻ

   868Chodź, synu — połóż tu rękę swoją na dłoni mojej — czołem ust moich się dotknij — czoło matki twojej niegdyś było takiej samej bieli i miękkości.

   ↓ Expand fragment ↓

   MĄŻ

   868Chodź, synu — połóż tu rękę swoją na dłoni mojej — czołem ust moich się dotknij — czoło matki twojej niegdyś było takiej samej bieli i miękkości. —

   ORCIO

   869Słyszałem głos jej dzisiaj, nim zerwali się męże twoi do broni — słowa jej płynęły tak lekko jak wonie, i mówiła: „Dziś wieczorem zasiądziesz przy mnie”. —

   MĄŻ

   870Czy wspomniała choćby imię moje? —

   ORCIO

   871Mówiła: „Dziś wieczorem czekam na syna mego”. —

   MĄŻ

   872U końca drogi czyż opadnie mnie siła? — Nie daj tego, Boże! — Za jedną chwilę odwagi masz mnie więźniem twoim przez wieczność całą. —

   873O synu, przebacz, żem ci dał życie — rozstajemy się — czy wiesz, na jak długo? —

   ORCIO

   874Weź mnie i nie puszczaj — nie puszczaj — ja cię pociągnę za sobą. —

   MĄŻ

   875Różne drogi nasze — ty zapomnisz o mnie wśród chórów anielskich, ty kropli rosy nie rzucisz mi z góry. — O Jerzy — Jerzy! — O synu mój! —

   ORCIO

   876Co za krzyki! — Drżę cały — coraz groźniej — coraz bliżej — huk dział i strzelb się rozlega — godzina ostatnia, przepowiedziana, ciągnie ku nam. —

   MĄŻ

   877Śpieszaj, śpieszaj, Jakubie! —

   Orszak hrabiów i książąt przechodzi przez dolny dziedziniec — Jakub z żołnierzami idzie za nim.

   GLOS JEDEN

   878Daliście odłamki broni i bić się każecie. —

   GŁOS DRUGI

   879Henryku, ulituj się! —

   TRZECI

   880Nie gnaj nas słabych, zgłodniałych ku murom! —

   INNE GŁOSY

   881Gdzie nas pędzą — gdzie?

   MĄŻ

   882Na śmierć. —

   883Tym uściskiem chciałbym się z tobą połączyć na wieki — ale trza mi w inszą stronę. —

   Orcio pada, trafiony kulą.

   GŁOS W GÓRZE

   884Do mnie, do mnie duchu czysty — do mnie, synu mój! —

   MĄŻ

   885Hej! do mnie, ludzie moi! —

   886Klinga szklanna jak wprzódy — oddech i życie uleciały razem. — Hej! tu — naprzód — już się wdarli na długość szabli mojej — nazad, w przepaść, syny wolności! —

   ↑ Hide fragment ↑

   Zygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia (See in a book)
5. Zegar bije.

   702Czas szydzi z nas obu. — Jeśliś znudzony życiem, przynajmniej ocal syna swego. —

   MĄŻ

   703Dusza jego czysta, już ocalona w niebie — a na ziemi los ojca go czeka. —

   Zygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia (See in a book)