Adam Asnyk

Bez odpowiedzi

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Bez odpowiedzi

Nie znali nigdy, co to jest dostatek,  

Lecz znali tylko, co trud i potrzeba;  

Nieraz im brakło mleka w piersiach matek,  

Nieraz im brakło na zagonach chleba.  

Nie znali nigdy tej pomyślnej doli,  

W której bez troski o jutrzejszą strawę,  

Duch ludzki z mroku budząc się powoli,  

Na światło oczy otwiera ciekawe,  

Gdyż od kolebki czatowała bieda,  

Co duszy dziecka rozwinąć się nie da.  

Los im poskąpił wszystkich swoich darów,  

I dał im środków do walki za mało...  

Prócz życia trudów i życia ciężarów,  

Jedno im prawo do życia zostało;  

Jednak znosili swą nędzę cierpliwie,  

Jako istnienia warunek niezmienny;  

Marząc o przyszłem, a bogatszem żniwie,  

Zapominali o trosce codziennej,  

Żądając wzamian za pracę mozolną:  

By im wraz z dziećmi wyżyć było wolno.  

Lecz teraz próżne wszelkie wysilenia!  

Żadna wytrwałość zbawić ich nie może,  

Głód, ciała w żywe szkielety zamienia,  

Kładąc w ciemnościach na zmrożone łoże.  

Dziś nie o sytość, lecz o żywot idzie,  

Gdyż to nie zwykłej nędzy widmo blade,  

Lecz śmierć głodowa w całej swej ohydzie 

Tysiącom rodzin zwiastuje zagładę,  

W zimowej nocy wchodzi w ich mieszkania,  

Przynosząc męki wolnego konania.  

To śmierć głodowa! przy zgasłem ognisku 

Zasiada, wlokąc całun lodowaty,  

I matkom dzieci porywa z uścisku,  

I nagie trupy zostawia wśród chaty,  

I kroczy dalej w upiora postaci,  

Rozpościerając gorączkowe dreszcze...  

A zmarły wstaje, by zabijać braci,  

Za krzywdy swoje mszcząc się w grobie jeszcze,  

I rozszerzając zaraźliwe tchnienia,  

Idzie do ludzi przemawiać sumienia.  

A ci, co jeszcze wśród mogił zostali,  

Aby oglądać męczarnie swych rodzin,  

Trawieni ogniem, co wnętrzności pali,  

Mierzą ostatek uchodzących godzin,  

I patrzą w otchłań... szukając gdzieś na dnie 

Nie uchwyconej ocalenia mocy, 

Ale myśl w próżni kręci się bezwładnie,  

I gaśnie w głuchej odrętwienia nocy...  

I nic nie mogąc odnaleźć nędzarze 

Chylą z rozpaczą wychudzone twarze.  

Wiedzą, że wszędzie ta sama dokoła 

Głodowej śmierci konieczność straszliwa,  

Że brat ratunku udzielić nie zdoła,  

Bo sam go teraz daremnie przyzywa.  

Więc milczą, patrzą na śniegu posłanie,  

Słuchają wiatru żałobnego wycia,  

I w ciemność smutne rzucają pytanie:  

„Gdzie jest ich prawo najświętsze do życia?  

„Czemu są na śmierć skazani i za co?  

„Gdy na chleb ciężką zarabiali pracą“.  

Kto im odpowie na ten wykrzyk głuchy?  

Ludzkość zostanie w odpowiedzi dłużną,  

Bo choć szlachetne poruszą się duchy 

I miłosierdzie pospieszy z jałmużną,  

Rzucone wsparcie nie rozstrzygnie w niczem,  

I w niczem ciemnych pytań nie rozświeci,  

I ziemia dalej z sfinksowem obliczem 

Będzie pożerać pracujące dzieci,  

A ludzkość będzie roztrząsać ciekawa,  

Ten zgrzyt w harmonii społecznego prawa.  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/asnyk-bez-odpowiedzi

Tekst opracowany na podstawie: Adam Asnyk, Pisma, tom III, wydanie nowe zupełne, w układzie i z objaśnieniami F. Hoesicka, nakładem Księgarni F. Hoesicka, Warszawa 1924.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Paulina Choromańska, natomiast korektę utworu ze źródłem wikiskrybowie w ramach projektu Wikiźródła.

Okładka na podstawie: Czterech chłopców z majstrem, Loray Mill, Gastonia, North Carolina,, Lewis Wickes Hine (1874 - 1940), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.