Krzysztof Kamil Baczyński

[Ach, umieram, umieram...]

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

[Ach, umieram, umieram...]

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

I

Ach, umieram, umieram. Jesień 

cień unosi na ciepłe ogrody. 

Jabłka tak już, śliwy, ciemne wody 

namarszczają się w znużenia pieśń.  

O! Nie trzeba mi tu było więcej 

ponad drzewa, ponad serca czułość. 

O! Nie trzeba było lat, miesięcy, 

tylu skarg nadaremnych i słów. 

O! Nie trzeba było tylu twarzy, 

tratujących wozów czarnych miast. 

Ach, umieram, umieram. Wiem: 

wyje za mną ciemny, wielki czas. 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

II

«Podaj mi rękę» — mówił anioł, 

a był to świt jak uśmiech dziecka blady. 

«Oto się unosimy z daleka wołaniom».  

Słychać było powietrza srebrne wodospady 

i cichy duchów poświst teraz mi wiadomy. 

Płynęliśmy. Pod nami stały mokre domy 

w chłodnym deszczu zastygłe. Szelest cichy mył 

zielone okiennice i dachy znajome.  

Spali jeszcze. Przed oknem tylko długo wył 

pies — czując rękę świata, co stał nad znikomym 

krajobrazem przedmieścia. Muzyki nieznane 

grały słodko u chmurek wąskich. Niedaleko 

spadały białe kwiaty i cień płynął rzeką.  

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

III

«Kochani, o, kochani! Czy jest takie serce, 

które przeżyje miłość na świecie kainów¹?” 

Anioł przykładał dłonie liliowe do ust 

i mówił: «W takie serce będę teraz niósł 

twoje zmęczone imię, w proste serce Boga, 

co jest jak gór zielonych dolina dla owiec 

i jest jak sen nagrzany i biały grobowiec».  

Już widziałem motyle w powietrzu wykute, 

skinieniem jego ręki z kwiatów ciepła tkane 

i posągi ogniste nie dotknięte dłutem, 

rosnące, jak je wiatry składały, i same 

gwiazdy na strop puszczone jak litery praw. 

I spadła wtedy pierwsza przezroczysta łza 

z powieki na te kształty ziemi, gór i drzew, 

łza, żem zrozumiał jasność. O, jaki to gniew, 

jaka nienawiść była, co zamknęła wzrok 

i jeno² złe kamienie wkładała do rąk, 

każde pragnienie jak grób kładła przy mnie, 

abym nie widział światła w każdym ptaka hymnie, 

w każdym liści schyleniu, łaskawości łąk. 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

IV

A tam się dzień zaczynał. Na fujarce dął 

proste pieśni aniołek u kościoła wrót, 

a potem się rozkładał dym i mówić jął³ 

anioł bladoliliowy: «Oto widzisz głód, 

oto widzisz nienawiść i tę pychę złota». 

Słyszałem — płakał jęk jak jęk bolesny młota, 

który z uporem obok przy kowadle bije 

i gniecie, a żelazo boleśnie omija. 

Szli czarni, wychudzeni, z błyskiem żądzy ślepym, 

jak nędzne i żałosne, milczące pogrzeby, 

i tratowali łąki, i nie znali wrót, 

aż im się pod nogami ocknął nagle grób 

i tak jak stali patrząc, wytężeni w gniewie, 

spadali w chłodne studnie. A ten, który nie wie, 

bo nie pragnie przerażeń, stał i patrzył syty, 

jak mu się obracali pod wzrokiem w granity, 

jak kruszeli, pragnący, w gorzką, czarną glebę. 

I była ciemność. Nie wołał nikt pod niebem. 

Widziałem jeszcze owe madonny i dzieci, 

napadnięte w ulicach, odarte z uśmiechów, 

z miłości i spojrzenia. O! Czułem, czy wiecie? 

ciężar ziemi na sobie, ciężar wszystkich grzechów. 

I wtedy spadła druga łza, jak ognia płomyk, 

na te uśpione jeszcze w mgle i grzechu domy 

i wspomniałem się, grzeszny i skrzywdzony razem, 

i ta łza nie płomieniem już była, a głazem, 

głazem boleści. «O, czy jestem jeszcze 

tyle martwym człowiekiem, a nie duchem żywym, 

że ja tej wagi ciemnej w Bogu nie pomieszczę — 

— najgorszego z grzeszników płaczącego z krzywdy?» 

Anioł dłonie w kwiat złożył i nie mówił nic, 

jeno mu z włosów jasnych splot muzyki płynął, 

a ja widziałem miasta pękające w pył 

i ludzi w proch idących, a na nich jaśminy 

rosły, a potem wody kładły się pierzaste, 

a na nich ludzie nowi płynęli i miasta. 

I pokład na pokładzie, jak schody wieczności, 

piął się z wolna ku górze ten milczący kościół. 

I mówił anioł: «Nie płacz, nie płacz czasów złych, 

ni dobrych nie płacz czasów. Oto idą w pył, 

nim się troską poniżą, podźwigną miłością, 

są z niebem rozdzielone wieczną wysokością. 

Jeno słupy ogniste, długie nici wiary, 

są jako tryskające z tej ziemi pożary, 

które stoją nad czasem od ziemi do nieba, 

wykołysane światłem łodyżki snów bożych, 

które się nie ulękną gwiazd ni śmierci trwożą». 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

V

I lecieliśmy dalej. «Podaj — mówił — dłoń». 

I szły potoki iskier na górach obłoków, 

i rzeki w dole pełzły na kształt siwych smoków. 

Nie śpiewali już ludzie ani krople łez 

nie parzyły mi dłoni. Było cicho. Wtedy 

zobaczyłem skrwawione ptaki, pod tym niebem 

szukające schronienia. Mówił anioł: «Patrz, 

oto jest nadaremny twoich bliskich płacz, 

oto są ptaki serca nie przyjęte w miłość. 

Zobacz, jak krwawią cicho. Ile to ich było, 

których ty nie dojrzałeś, któreś przebił w locie 

i nim cię doścignęły, nim osiadły w tobie, 

były jeszcze grające pieśni, a już w grobie. 

Oto ulatywały ptaki dobre, miłe 

bożemu światu pragnień, a już je przebiły 

złe, podejrzliwe oczy, a serce namiętne 

zmieniało je w kamienie Bogu tylko święte». 

I widziałem ich loty jak smugi zbłąkane 

znaczone krwi poświatą. Wtedy anioł z dłoni 

wypuścił sznury świateł na nie i przemienił 

w białe gwiazdy, krążące z daleka od ziemi. 

I wtedy spadłą trzecia łza, żelazna, 

na smutek krążeń ludzkich, na huczące burze 

i stała się tam, w dole na kuli jak gwiazda 

wykuta pożegnaniem ostatnim — w marmurze. 

Grało niebo spokojne. Fałdy morza 

przelewały się z wolna w głąb milczenia 

i został tylko cichy pożar — 

— bolesna w dole ziemia. 

Jeszcze dzwonek na wieży, 

sarny w locie i obłok, 

wietrzyk dzwonił i gasł. 

«Podaj mi rękę — mówił anioł — 

oto się stajesz zapatrzeniem gwiazd». 

ukończone dn. 12 października 1942 r.

Przypisy:

1. Kain (bibl.) — pierworodny syn Adama i Ewy, zabił swojego brata Abla (Rdz 4,1–8). [przypis edytorski]

2. jeno (daw.) — tylko. [przypis edytorski]

3. jąć (daw.) — zacząć. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/baczynski-ach-umieram-umieram

Tekst opracowany na podstawie: Krzysztof Kamil Baczyński, Poezje, wybór K. Wyka, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1977.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paweł Kozioł, Maciej Rajski.

Publikację wsparli i wsparły: Katarzyna Walichnowska, Tomasz Kolinko, zby, sroczka, Piotr Skirski, animal, Jan Marcinkiewicz, Sławomir Czarnecki, Joanna Stępień, Alkina, Daga, Justyna Sławik, 10, Beata i Gabrysia Wcisło, Agnieszka Bielawska.

Okładka na podstawie: Ora et labora, Alessandro Bonvini, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.