Krzysztof Kamil Baczyński

[Noc zielona była...]

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

[Noc zielona była...]¹

Noc zielona była. Po dniu skwarnym 

głębokość jej szumiała jakby liście czarne, 

w których mleczny rdzeń wyrósł, i kroplami gwiazd 

odmierzał się powoli nieobjęty czas. 

Maria czekała cicho. I zdało się, płynął 

świat ogromny w oddechu nieba jak otchłanie, 

co wiało wielkim oknem na stół, na posłanie 

białe i nie dotknięte. Czekała, W milczeniu 

na piersi ręce kładła, a wtedy się pienił 

krwi jej rozgrzany napój i owoce mleczne 

pęczniały jej pod dłonią, i czuła, jak bije 

bolesna piąstka serca. I czuła, że żyje 

łodyżka w niej maleńka, listeczkami dwoma 

obejmująca miłość całą, jaką ona 

i Jan zamknęli w sobie. I gdy rękę niżej 

obsunęła, poczuła, jak ją szorstko liże 

płomienny język ciszy. Brzuch miała jak kroplę 

ogromną, w rozłożystą misę biódr zamknięty. 

W takiej ciszy słyszała, jak na godzin stopnie 

pnie się w niej ten rośliny puch, twardnieje w orzech 

i czeka też, i milczy [...]  

*

A był to bój jak skała ciężki, skrzepły w sobie. 

Ulica była ciemna. Bił głos. Z okien nisko — 

— zlęknionych oczu listek. Od krwi było ślisko. 

Sypki grzechot o ściany. Potem świst. Schyleni, 

przypadali głowami jak do dna — do ziemi. 

A ziarna kul jak nici czerwone śród nocy 

szyły wzburzoną ciemność. On zgarnął — na oczy 

sypiący — potok włosów i jeszcze raz nabił, 

i jak oporne zwierzę długo w dłoni dławił 

broń. Znów trzepotał skrzydłem ołowianym 

zerwany łańcuch strzałów. Potem granat w górę 

trysnął i raz na zawsze zamilczał w ciemności 

zmiażdżony bruk i bezruch czarnych ciał.  

On jeszcze chwilę wyższy jakby stał 

u ściany, przedłużony cieniem, potem skośny 

jak kostur, co przy murze postawiony czekał, 

ruszony, upadł. Tylko plusk bezgłośny 

zamknął się nad nim cicho, noc się jak powieka 

zmrużyła i zapadła. Jeszcze gwiazd ulewa 

zza chmury wynurzona opadała z drzewa 

i szumiał rudy kasztan strugami na wietrze, 

i stało skamieniałe nad światem powietrze.  

Sień wiała ciemna i z niej, zda się, płynął² 

chłodny oddech zapachu róż, krwi i jaśminu. 

A ona ręce wzniosła i w nich jakby kruchą 

wazę, w której cierpienie jej zastygło ciężkie, 

i już tych rąk opuścić ani wznieść nie mogła 

wyżej. Wiał chłód spokojny i szumiała trwoga. 

Była cisza. Powoli szli tak, nieśli razem 

ciężar, co z każdym krokiem stawał im się głazem 

w dłoniach serdecznych. Pościel wzdęta wklęsła 

i leżał nieruchomy tak — jak przedmiot ważki, 

który nie znając trwogi, nie zapragnął łaski. 

Twarz miał rzeźbioną w wosku, minuty mu ryły 

coraz ją głębiej, niżej zapadała w siebie, 

i oczy, które tyle udźwignęły siły, 

wędrowały daleko po otwartym niebie, 

gdzie krajobraz zmniejszony żeglował spokojnie 

na ukos burzom ludzkim, trwogom, łzom i wojnie. 

Ona nie rzekła nic, tylko jej dłoń jak kwiat [...]  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. [Noc zielona była...] — niniejszy tekst stanowi wariant utworu Wybór. [przypis edytorski]

2. Sień wiała ciemna i z niej, zda się, płynął — fragment odtąd aż do końca nie znajduje się w utworze Wybór. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/baczynski-noc-zielona-byla

Tekst opracowany na podstawie: Krzysztof Kamil Baczyński, Poezje, wybór K. Wyka, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1977.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paweł Kozioł, Maciej Rajski.

Publikację wsparli i wsparły: Katarzyna Walichnowska, Tomasz Kolinko, zby, sroczka, Piotr Skirski, animal, Jan Marcinkiewicz, Sławomir Czarnecki, Joanna Stępień, Alkina, Daga, Justyna Sławik, 10, Beata i Gabrysia Wcisło, Agnieszka Bielawska.

Okładka na podstawie: wall, Jon Bunting, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.