Krzysztof Kamil Baczyński

Ugory

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Ugory

Gwiazdo moja poranna — przebijasz mi czoło, 

abym mógł dzień zobaczyć, który w okna bucha 

rozpalonym potokiem. Nad nim światła gołąb, 

a w nim żelaza gorycz i czasu posucha. 

Otom ja, ziemia skwarna, po tabunach dzikich 

ziejąca jeno¹ — siarką i dymiąca grozą, 

gdzie dogasają z wolna ciała wojowników, 

a nad nią niebo z ognia, jakby ręką bożą 

przekreślone i tylko w nim obłoki-struny 

i błyskające bramy czy ciche pioruny. 

I leżą tak odłogiem, i jeno mi dane 

małe ciało kobiece, a w nim dusza ptaka, 

która wyrasta na mnie lirą albo dzbanem, 

lub jak dymiącej sprawy ludzkiej dłonią skrycie 

jest na powłoce martwej — mej pamięci życiem. 

I tak się poję przez nią. O wyschnięte rzeki! 

Przy drogach żaby suche jak gałązki ścięte 

i do wzroku przyrosłe przekłuły powieki 

pękniętych serc skorupy, co nie wzejdą dźwiękiem. 

To tłumy rozbawione ich światłem i trwogą 

i odważne, bo liczne, roztarły je nogą. 

O! Nie opłaczę serca mej ziemi namiętnej, 

tych skarg waszych jak dymy idące w obłoki, 

tych waszych snów-gałęzi, co jak niebo piękne, 

tych, co w żalu żegnałem czarne od posoki. 

O! Nie wypowie lira duszy krwią napięta, 

bo choć jest wszechobjęciem, wszechmęką — nie święta, 

bo pokalana jednym nienawiści słowem 

i jedną skargą ścięta w krzyże purpurowe, 

które na plecach nosić w milczeniu przez wieki 

i nim je wypowiedzieć — stać się pierw człowiekiem. 

Ale ja czuję niebo, co mi do ust schodzi 

jak chleb ognistych czynów, i pieśni jak liście 

szumiące od aniołów i pełne narodzin 

duchów strzelistych jakby świerków słupy złote, 

i kilka czuję serc, co są jak w ziemi młoty 

przed wiekiem zakopane, które z wolna rusza 

opór korzeni prężnych, w których czeka dusza. 

Ale ja czuję pieśni, co ledwo się pyłem 

traw złotych poczynają w rozrąbanej ziemi, 

i słyszę, gdy powstają rycerze przez siłę 

i przez światło. Od blasku jeszcze stoją niemi, 

jeszcze palce prostują jak łodyżki młode 

i widzą świat przez ciepło jak przez drżącą wodę, 

jeszcze im puch porasta na kitach czapraków², 

a już się palce w wietrze dziesiątkami ptaków 

rozfruwają po niebie i zgarniają przestrzeń 

i dudni rozwiązane jak supeł powietrze, 

i dudni, choć szkielety krzyżów jeszcze gniotą. 

Oto, gwiazdo poranna, czuję łuny młotów. 

O gwiazdo! Jeśli nawet w twym blasku mi zasnąć, 

ja czuję: te płomienie ból zrodził. Nie zgasną. 

28 V 42 r.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. jeno (daw.) — tylko. [przypis edytorski]

2. czaprak — tkanina umieszczana pod końskim siodłem. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/baczynski-ugory

Tekst opracowany na podstawie: Krzysztof Kamil Baczyński, Poezje, wybór K. Wyka, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1977.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paweł Kozioł, Maciej Rajski.

Publikację wsparli i wsparły: Katarzyna Walichnowska, Tomasz Kolinko, zby, sroczka, Piotr Skirski, animal, Jan Marcinkiewicz, Sławomir Czarnecki, Joanna Stępień, Alkina, Daga, Justyna Sławik, 10, Beata i Gabrysia Wcisło, Agnieszka Bielawska.

Okładka na podstawie: Thomas & Dianne Jones, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.