Ignacy Krasicki

Kuglarze

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Kuglarze

Dosyć się to często zdarza: 

Bywa kuglarz nad kuglarza. 

Jeden z nich, a jest niemało, 

Żwawo i śmiało 

Pokazywał, co może: 

Zjadał łyżki i noże, 

Z gałek ciasta robił grosze, 

Karty przemieniał w kokosze¹; 

Co chciał, stawiał, i co chciał, zmykał², 

Usta kłódkami zamykał, 

Kuropatwy robił z chleba; 

Zgoła był takim jak trzeba: 

Bawił, dziwił od tygodnia. 

Wszedł drugi i powiedział: «Ja się zowię zbrodnia». 

Rzekł zatem do pierwszego: «Kolego i bracie! 

Na rzemiośle się nie znacie! 

A wy, co mnie widzicie, 

Patrzcie, cuda ujźrzycie, 

Oto zwierściadło, 

Co wszystko zgadło». 

Zbliżył się szpetny — ujźrzał postać miłą, 

Przyszedł garbaty i garbu nie było; 

Każdy z pociesznym³ odszedł zadatkiem: 

Kto nie miał zębów — znalazł dostatkiem, 

Poczerniałe 

Były białe; 

Stara baba będąc młodą 

Pocieszyła się urodą. 

Wszyscy sprawcę uwielbiali, 

Wszyscy razem zawołali: 

«Oto zwierściadło, 

Co wszystko zgadło». 

Dał lichwiarzowi w rękę pełen kaszy garnek: 

Skoro wziął, tyle groszy było, ile ziarnek: 

Glina postać przybrała okutej szkatułki: 

Otworzył stratny⁴, znalazł pozew i pigułki⁵, 

Rzucił; porwał ją złodziej i brzęczała złotem, 

Ale gdy odbił zamek z niezmiernym łoskotem, 

Przestraszył go natychmiast widok niespodziany: 

Złoto znikło, znalazł się stryczek i kajdany. 

Stawił butelek parę szampańskich; 

«Oto — rzekł –– ekstrakt⁶ obietnic pańskich». 

Zrazu nic w nich nie było. 

Coś się potem zjawiło. 

A to coś jak się zaczęło burzyć, 

Mieszać, przewracać, pienić i kurzyć, 

Szelest zrobił się wielki, 

Pękły obie butelki... 

I znowu nic nie było. 

Gdy to wszystkich dziwiło, 

Jakieś dziwackie jął odprawiać szepty, 

Jak grad na stolik leciały recepty. 

Wziął jedną zdrowy, czytał i słabo mu było: 

Wziął chory, nic nie znalazł i to uleczyło. 

Spazmatyczna⁷, co tam stała, 

To na swojej wyczytała: 

«Chcesz nie być chora, 

Strzeż się doktora!» 

Zmienił modne kornety w worek wypróżniony, 

Zrobił pierścień z pszenicy, a kufel z karbony⁸. 

Zadziwili się wszyscy, on rzekł: «To jest fraszka!» 

Dał młodemu trzos złota, została się flaszka. 

Postrzegł w ciżbie dworaka, dał mu pęcherz z złotem, 

Kazał ścisnąć, natychmiast, niespodzianym zwrotem 

Odmieniwszy postawę prostą⁹ i obrzydłą, 

Wystrzelił jak z harmaty i wydał kadzidło. 

Wziął fascykuł¹⁰ od jurysty¹¹, 

Dmuchnął — został piasek czysty. 

Z piasku owego zaraz bicz ukręcił, 

Z bicza kałamarz, a gdy w nim coś zmęcił, 

Ujźrzeli w rękach swoich za taką robotą: 

Ten, co miał sprawę — piasek, co w niej gadał¹² — złoto. 

Sędziemu dwa pęcherze dał od zapozwanych, 

Obydwa były pełne papierów pisanych. 

Pękł, co był ubogiego, skoro go wymienił, 

Bogacza w ważny weksel¹³ zaraz się przemienił. 

A wszyscy zawołali z daleka i bliska: 

«To mi to pęcherz, gdy kto na nim zyska!» 

«Chcecie wiedzieć — rzekł dalej — jak przemysł rzecz mnoży? 

Niech z was każdy w ten worek pieniądze położy». 

Stosując się do rozkazu 

Napełnili go do razu. 

On się pokłonił, podskoczył, wykrzyknął, 

Brzęknął pieniędzmi, rozśmiał się i zniknął. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. kokosz (przestarz.) — kura, kwoka. [przypis edytorski]

2. zmykać — tu: ściągać, ukrywać, usuwać. [przypis redakcyjny]

3. pocieszny — tu: pocieszający. [przypis redakcyjny]

4. stratny — utracjusz, marnotrawca. [przypis redakcyjny]

5. pigułki — tu: z trucizną. [przypis redakcyjny]

6. ekstrakt (z łac.) — wyciąg, streszczenie, tu: treść, istota. [przypis redakcyjny]

7. spazmatyczny — tu: chory na spazmy; była to dolegliwość częsta czy wręcz „modna” w XVIII w., m. in. W. Bogusławski napisał komedię Spazmy modne (Lwów, 1797) [przypis redakcyjny]

8. karbona — skarbona. [przypis redakcyjny]

9. prosty — tu: prostacki, niewykwintny. [przypis redakcyjny]

10. fascykuł — zwój papierów, dokumentów. [przypis redakcyjny]

11. jurysta — prawnik. [przypis edytorski]

12. co w niej gadał — tu: obrońca sądowy. [przypis redakcyjny]

13. ważny weksel — weksel wiele ważący, tj. na wielką sumę. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/kuglarze-bajki-nowe

Tekst opracowany na podstawie: Ignacy Krasicki, Bajki, oprac. Zbigniew Goliński, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków, 1975

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Dariusz Gałecki, Zbigniew Goliński, Marta Niedziałkowska, Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: Magic bokeh!, kevin dooley@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.