Jan Kochanowski

Lament XIX

tłum. Dorothea Prall

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Lament XIX

The Dream

Long through the night hours sorrow was my guest 

And would not let my fainting body rest, 

Till just ere dawn from out its slow dominions 

Flew sleep to wrap me in its dear dusk pinions. 

And then it was my mother did appear 

Before mine eyes in vision doubly dear; 

For in her arms she held my darling one, 

My Ursula, just as she used to run 

To me at dawn to say her morning prayer, 

In her white nightgown, with her curling hair 

Framing her rosy face, her eyes about 

To laugh, like flowers only halfway out. 

«Art thou still sorrowing, my son?» Thus spoke 

My mother. Sighing bitterly, I woke, 

Or seemed to wake, and heard her say once more: 

«It is thy weeping brings me to this shore: 

Thy lamentations, long uncomforted, 

Have reached the hidden chambers of the dead, 

Till I have come to grant thee some small grace 

And let thee gaze upon thy daughter’s face, 

That it may calm thy heart in some degree 

And check the grief that imperceptibly 

Doth gnaw away thy health and leave thee sick, 

Like fire that turns to ashes a dry wick. 

Dost thou believe the dead have perished quite, 

Their sun gone down in an eternal night? 

Ah no, we have a being far more splendid 

Now that our bodies’ coarser claims are ended. 

Though dust returns to dust, the spirit, given 

A life eternal, must go back to heaven, 

And little Ursula hath not gone out 

Forever like a torch. Nay, cease thy doubt, 

For I have brought her hither in the guise 

She used to wear before thy mortal eyes, 

Though mid the deathless angels, brighter far 

She shineth as the lovely morning star; 

And still she offers up her prayers for you 

As here on earth, when yet no words she knew. 

If herefrom Springs thy sorrow, that her years 

Were broken off before all that endears 

A life on earth to mortals she might prove — 

Yet think how empty the delights that move 

The minds of men, delights that must give place 

At last to sorrow, as in thine own case. 

Did then thy little girl such joy confer 

That all the comfort thou didst find in her 

Could parallel thine anguish of today? 

Thou canst not answer otherwise than nay. 

Then fret not that so early death has come 

To what was dearest thee in Christendom. 

She did not leave a land of much delight, 

But one of toil and grief and evil blight 

So plenteous, that all which men can hold 

Of their so transitory blessings, gold, 

Must lose its value through this base alloy, 

This knowledge of the grief that follows joy. 

«Why do we weep, great God? That with her dower 

She bought herself no lord, that she might cower 

Before upbraidings from her husband’s kin? 

That she knew not the pangs that usher in 

The newborn child? And that she could not know, 

Like her poor mother, if more racking woe 

It were to bear or bury them? Ah, meet 

Are such delights to make the world more sweet! 

But heaven hath purer, surer happiness, 

Free from all intermingling of distress. 

Care rules not here and here we know not toil, 

Misfortune and disaster do not spoil. 

Here sickness can not enter nor old age, 

And death, tear-nourished, hath no pasturage. 

We live a life of endless joy that brings 

Good thoughts; we know the causes of all things. 

The sun shines on forever here, its light 

Unconquered by impenetrable night; 

And the Creator in his majesty 

Invisible to mortals, we may see. 

Then turn thy meditations hither, towards 

This changeless gladness and these rich rewards. 

Thou know’st the world, what love of it can do: 

Found thou thine efforts on a base more true. 

Thy little girl hath chosen well her part, 

Thou may’st believe, as one about to start 

For the first time upon the stormy sea, 

Beholding there great flux and jeopardy, 

Returneth to the shore; while those that raise 

Their sails, the wind or some blind crag betrays, 

And this one dies from hunger, that from cold: 

Scarce one escapes the perils manifold. 

So she, who, though her years should have surpassed 

That ancient Sybil, must have died at last, 

Preferred that ending to anticipate 

Before she knew the ills of man’s estate. 

For some are left without their parents’ care, 

To know how sore an orphan’s lot to bear; 

One girl must marry headlong, and then rue 

Her dower given up to God knows who; 

Some maids are seized by their own countrymen, 

Others, made captive by the Tatar clan 

And held thus in a pagan, shameful thrall, 

Must drink their tears till death comes ending all. 

«But this thy little child need fear no more, 

Who, taken early up to heaven’s door, 

Could walk all glad and shining-pure within, 

Her soul still innocent of earthly sin. 

Doubt not, my son, that all is well with her, 

And let not sorrow be thy conqueror. 

Reason and self-command are precious still 

And yielding all to blighted hope is ill. 

Be in this matter thine own lord, although 

Thy longed-for happiness thou must forego. 

For man is born exposed to circumstance, 

To be the target of all evil chance, 

And if we like it or we like it not 

We still can not escape our destined lot. 

Nor hath misfortune singled thee, my son; 

It lays its burdens upon every one. 

Thy little child was mortal as thou art, 

She ran her given course and did depart; 

And if that course was brief, yet who can say 

That she would have been happier to stay? 

The ways of God are past our finding out, 

Yet what He holds as good shall we misdoubt? 

And when the spirit leaves us, it is vain 

To weep so long; it will not come again. 

And herein man is hardly just to fate, 

To bear in mind what is unfortunate 

In life and to forget all that transpires 

In full accordance with his own desires. 

And such is Fortune’s power, dearest son, 

That we should not lament when she hath done 

A bitter turn, but thank her in that she 

Hath held her hand from greater injury. 

So, yielding to the common order, bar 

Thy heart to more disasters than now are; 

Gaze at the happiness thou dost retain: 

What is not loss, that must be rated gain. 

«And finally, what profits the expense 

Of thy long labor and the years gone hence, 

While thou didst spend thyself upon thy books 

And knewest scarce how lightsome pleasure looks? 

Now from thy grafting pluck the fruit and save 

Something of value from frail nature’s grave. 

To other men in sorrow thou hast shown 

The comfort left them: hast none for thine own? 

Now, master, heal thyself: time is the cure 

For all; but he whose wisdom doth abjure 

The common ways, he should anticipate 

The healing for which other men must wait. 

What is time’s cunning? That it drives away 

Our former haps with newer ones, more gay, 

Or like the old. So man by taking thought 

Perceives them ere their accidents are wrought, 

And by such thinking banishes the past 

And views the future, quiet and steadfast. 

Then bear man’s portion like a man, my son, 

The Lord of grief and comfort is but one.» 

Then I awoke, and know not if to deem 

This truth itself, or but a passing dream. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/laments-lament-xix

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Laments, University of California Press, Berkeley 1920

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paweł Kozioł, Justyna Lech, Marta Niedziałkowska.

Okładka na podstawie: Thanasis Anastasiou, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.