Tadeusz Miciński

W mroku gwiazd

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-3528-3

W mroku gwiazd

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Strąceni z niebiosów

Kolosseum

Ruinom podobne serce moje — ruinom ogromnym i bezkształtnym. 

Mrok otulił rany moje, po lazurowych wschodach prowadzi mię zaduma w gwiazdy. 

Oryonie — bracie mój — w purpurowem zarzewiu wulkanów czytający księgę przeznaczeń — 

i Ty, siostro moja, Andromedo, przykuta do skał — 

i Ty, łamiąca dłonie Kassyopeo, której córę wzięło na pożarcie złe bóstwo — miłość — 

i Ty, Perseuszu, coś ujarzmił obłąkane loty swojej wyobraźni — 

i Ty, Liro — i Ty, Orle — i Ty najbliższa nam grzywo Centaura — 

— — o gwiazdy magowie, składający hołd wiekuistnemu Sercu! wzmocnijcie chlebem aniołów mnie — najciemniejszego z tułaczów po otchłani.  

Męczennicy, których krew użyźnia bryłę ziemi — dziewice, niewinniejsze od lilij — młodzieńcy, dzielniejsi od posągów — rozżarzcie serce moje w trybularz wonności. 

I wy, Geniusze, tworzący wszechład — ogień — wodę — powietrze i ziemię — eter — gwiazdy i przeznaczenie gwiazd — 

świeczniki boże siedmioramienne — skrysztalcie mię w klejnot wiedzy, na czarny węgiel rzućcie iskrę objawień. 

Aniołowie — otom dzwon zaryty w piasku, — na wysokich górach postawcie mię braciszkowie moi, abym dolinom opętanym w mroku zwiastował Ducha Pocieszyciela.  

O ruiny serca mego, ogromne i bezkształtne w mroku — poryte wąwozami cieniów, które nie wiem dokąd zawiodą — pełne więzień i klatek na potwory, łańcuchów — pordzewiałych od krwi i od łez — 

— — Czarodzieje filtrują jady w przysionkach mych — 

handlarze bronzu rozkopują łono moje — 

niewolnice kupczą wdziękiem Afrodyty — 

dumna młodzież rozpędza rydwany dokoła cyprysowych alej — 

lecz łasice gryzą się w ciemnościach, a świerszcze sykają nad upadkiem — 

i tylko gwiazdy wświecają się w sznur obłąkanych nieskończonością okien — 

a niebiosa rozwinęły się nademną jako szafirowe żagle.  

O przedwieczne rodzeństwo — aniołowie, 

geniusze i święci — dźwignijcie księżyc z fali morza zamarzłego — niechaj cyprysy moje napełni szmerami proroctw.  

W ciemności schodzi duch mój — w ciemności roztęczone od szronu gwiazd — łyskające kopułą czarodziejskiego zamku, gdzie białe rumaki strącane są w głuche jeziora — a w fosforycznych grotach ucztują widma potępionych.  

Tysiącoletnie drzewa rozpaczy nurzają się w lodowych zatorach, płyną szeleszcząc ku bezdennym wirom — nad mglistym wyżłobionym lejem Anioł śmierci waży się w krwawym płomieniu, niby dogorywająca na wieży latarnia. 

Stało się — 

zapadły podemną niebiosa — kępa kwiatów pod stopą kamiennego olbrzyma i mrok zgęstniał dokoła. 

A nad głębiami Duch — gasi gwiazdy — i rozżarza wizye, świetniejsze od gwiazd.  

Orland Szalony

Kwiat purpurowy marznie w lodowni 

w upiornych snach — 

dusza się błąka z zarzewiem głowni, 

by odgnać strach. 

Tam — na Golgoty krzyżu zawisnął 

skrwawiony kruk — 

harfa gra cicho — skrzydłami błysnął — 

u Jego nóg. 

A więc ty dziki śmiechu zwątpienia 

składasz Mu łzy? 

lecz to kość ludzką gryzły wśród cienia 

zgłodniałe psy. 

*

Hej, z maurytańskich śpiewnych sal 

wybiega do mnie hurysa — 

czarny płomienny jedwabny szal 

z nagiego łona się zwisa. 

Cyprysy — księżyc — fontann szmer — 

zaczarowane ganki — 

oddałem wszystkie gwiazdy sfer 

za uścisk — Maurytanki. 

*

Newady śnieżne zimne szczyty, 

gdzie orły z wrzaskiem krążą głodne, 

sosen pachnących malachity, 

mórz turkusowych szlaki wodne — 

— widzę — czerwony mam puginał 

i krwi na ciele mojem plama, 

gdym ją w uścisku już przeginał 

ona o śmierć prosiła sama. 

*

Na szafirowej snów głębinie 

toną żałobne gwiazd mych łodzie. 

A cień olbrzymi jest na wodzie 

od chmury, która za mną płynie. 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . 

Oh, w ciemnym borze 

słowiki nucą — 

oh, na przestworze 

gwiazdy! 

Polecę — polecę — polecę — 

i umrę — u Twoich nóg — 

w głębokiej zimnej rzece — 

śniąc, że u Twych nóg. 

Dusza jak płomień biały 

przez morza leci w dal — 

ja rycerz Boga — lecz o skały 

zmiażdżyłem święty Gral. 

W przydrożnej wisiał iwie 

skrwawiony za mnie Mistrz — 

ja mam ran więcej! — orły żywię 

mem sercem — burzo świszcz! 

*

Ach, w modrzewiowym dworze 

gdzie na kominku płonie żar 

(obroń tej myśli, Boże!) 

podejdę w ciemny jar — 

— — wilkołak! będę pił twą krew — 

i twoje dziatki — — 

wydrę im z trzew 

ten jęk — co serce opiekielni — 

matki! 

— — — Zawyje wicher, zawierucha — 

i ujrzysz mojego ducha, 

jak twojego męża głowę 

będę wlókł — 

i uderzę nią o przydrzwia bronzowe. 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

i ujrzysz mię wśród zamieci, 

jak będę go wlókł i krwawił — 

i wyć będziesz — ty — i twoje dzieci — 

a szatan będzie z borów błogosławił 

tej mocnej — jak śmierć — zemście.  

Czarne Xięstwo

Pną się we mnie czarne kwiaty — 

złote kwiaty, 

krwawe kwiaty. 

Nim Adonai przeklął Kainowe plemię 

wirowały już te światy 

w ogniach Mocy i Tronów — 

i z kryształowych dzwonów 

płynęły w rajskich melodyach na ziemię. 

Ach, moich szaleństw złowieszcze bachmaty 

wichrem spadających komet 

uniosły mię w zamek Chimery — 

gdzie na krzyżach rozpięte 

ciała męczonych Andromed 

i niemych Sfingów twarze wniebowzięte. 

(...fosforycznie przyświecają 

w studniach głębokich — 

jednookich 

olbrzymów do się zapraszają...) 

Na rubinowym szczycie, oplątana w liany 

zodyaków i w sennych mgławic protosfery — 

ta Jeruzalem piekielna. 

Jako płonące świeczniki 

żarzą się wichrem rozszumione cedry. 

Wśród kolumn czarnych olbrzymiej katedry 

zaklęta postać leży Bereniki. 

(...a hymn jej grają 

zimowe bezdroża — 

a skrzydła nad nią roztaczają 

Samumy...) 

*

Pośród nocy miesięcznej przez bory 

orszak magów płynie w adoracyi — 

nad słoniami złota kiść akacyi — 

to królowie wyklętej Gomory. 

W tańcu zwiewnym czarne bajadery 

lśnią skarbami podziemnej Golkondy — 

na warkoczach skrzą gwiazdy, drżą szmery, 

jak kwiat mango w ściskach anakondy. 

Wrzask tympanów, brzmią dzikie litaury, 

od pochodni goreją świątynie — 

to na Olimp się wdarły Centaury 

i w zadumie patrzą na boginię: 

(a hymn jej grają 

zimowe bezdroża — 

a skrzydła nad nią roztaczają 

Samumy). 

Nad cysterną — wśród gorącej splątanej zieleni 

kwiat niewoli brudną krwią się mieni 

i zatapia w mrok siny swe łona — 

duch za kratą wytęża ramiona. 

*

Kiedy w rajskim dziwnym śnie, 

kołysany szeptem tulipanów, 

w mgły srebrzyste przyoblokłem Cię 

na dalekiej wyspie Oceanów 

(w dziwnym rajskim śnie) — 

szafirową w ogniach różę 

wydałem z mojego łona 

i łzy szczęścia w gwiazd wichurze 

przetopiłem w blask Oryona — 

ach, ujrzałem Cię: 

przezemnie wyśnioną, 

przezemnie na wiek potępioną. 

Bóg mściwy wyrwał ten mój serca kwiat 

i wśród jaskiń księżyca pustyni 

duchy wężów się wzniosły w las pinij — 

a ze skał niebosiężnych gdzie był chram 

patrzył na mnie fosforyczny zimny gad — 

ze skał, gdzie się tuli śmierć do bram. 

*

Ponad głębiami czarnych wód 

leżę w bezchwiejnym cichym śnie 

i marzę — że ty przyjdziesz mnie 

tam strącić — w swój piekielny gród. 

Na uczcie króla Baltazara 

sfałszował mag żydowski Daniel 

jej złote imię Upharisim. 

A imię znaczy: 

— nieśmiertelny 

— i bogom równy! 

— zejdź w zimny wilgny loch kościelny 

— i zabij tę, co w trumnie śni — 

— Mené — Mené — co w mroku lśni — 

— jej duszę — serce twe — 

— Mené — Mené!... 

— a ja Cię wzniosę — bóg piekielny — 

— ponad aniołów czyn niedokonany 

— ponad najgłębszą z gwiazd 

— o której mędrce marzą i szatany... 

O pani konających, nasyć oczy moje. 

Lucifer¹

Jam ciemny jest wśród wichrów płomień boży, 

lecący z jękiem w dal — jak głuchy dzwon północy — 

ja w mrokach gór zapalam czerwień zorzy 

iskrą mych bólów, gwiazdą mej bezmocy.  

Ja komet król — a duch się we mnie wichrzy 

jak pył pustyni w zwiewną piramidę — 

ja piorun burz — a od grobowca cichszy 

mogił swych kryję trupiość i ohydę.  

Ja — otchłań tęcz — a płakałbym nad sobą 

jak zimny wiatr na zwiędłych stawu trzcinach, 

jam blask wulkanów — a w błotnych nizinach 

idę, jak pogrzeb, z nudą i żałobą.  

Na harfach morze gra — kłębi się rajów pożoga — 

i słońce — mój wróg słońce! wschodzi wielbiąc Boga.  

*

Mój duch łańcuchem skuty do ziemi 

zwisa się w przepaść piekielnych łon, 

a kiedy targnie skrzydły dźwięcznemi 

głuche się echo ozwie jak dzwon.  

U stropu mego gwiazda się żarzy 

[serce me niegdyś kochało ją] 

w przeanieleniu złotych witraży 

ona się moją syciła krwią.  

I znowu płynie gwiaździsta rosa 

pocałunkami morderczych zórz — 

oh, duszo moja, — oh, me niebiosa 

rzućcie swe płomię w toń zimnych mórz.  

Nie pragnę słońca — osamotniony — 

z krzykiem złowieszczym upiornych snów, 

bogowie mogił — jam był pojony 

jak wy — ambrozyą — i mlekiem lwów.  

Organy grają Requiem żalu, 

organy grają Centaurów zgon, 

jak Damajanti płacze po Nalu, 

tak burze, wichry, grady i szron — 

wieczne są we mnie, jak łzy w opalu.  

Melancolia

Żyje we mnie jakiś głuchy płacz — jakiś szloch i płacz żyją we mnie —  

niby w grocie kropel wieczny szmer, monotonnych kropel tajny jęk.  

Ach, to pewno przez zbójców zamkniona ze złotymi włosami królewna,  

(kasztelanka lub może pasterka) — z pól słonecznych, zielonych porwana,  

zapomniana i w grocie zamknięta i na ostrych się głazach krwawiąca 

złotowłosa mej duszy królewna.  

Łzy jej płyną jak zimne opale — łzy jej płyną wśród nocy bez końca 

i w kryształy się lodów zwisają — w zamyślenia wiszące kryształy.  

Raz przypełznął za szmerem do groty — wąż kusiciel tych głuchych podziemi,  

usta chciwie przyłożył do zdroju, lecz się wzdrygnął przed blaskiem nieznanym.  

A wtem ujrzał w szafirach królewnę — i swe oczy głębokie, zielone —  

swoje oczy widzące w ciemnościach utkwił w bladą płaczącą królewnę —  

i mądrymi oczyma pocieszał i prowadził ją w otchłań głęboką —  

fosforycznie oczyma przyświecał — i prowadził ją w otchłań głęboko.  

Aż pod ręką skrwawioną, co szuka w mroku oparcia 

grać poczęły jak dzwony bólów zamarzłych kryształy:  

chór wyklętych pielgrzymów nuci pieśń grobu świętego,  

tarcze błyskają, miecze — wśród kolumn czarnych bazaltu —  

wstają z grobów olbrzymy — szał rozpędzonych rumaków 

niesie ich w ogniach kłębiących przed gniewny w piorunach Majestat.  

Nagle śpiewy zamilkły — głucha rozwarła się otchłań —  

widać wśród ścian obślizgłych mgłą wirujące jezioro.  

I na zwilgłym grobowcu drżąca spoczęła królewna 

w otchłań patrzy bezgwiezdną — w świątyń zagasłych jezioro.  

Wtem ją mocne ramiona objęły w krzyku bezdźwięcznym 

i uniosły nad otchłań skrzydeł sześcioro 

i ujrzała cudowną w blasku miesięcznym — twarz Lucifera.  

*

Oto mej duszy świątynia — z czarnych, jak miłość, marmurów,  

gdziem lud spiżowych posągów zaklął nad głębią rozpaczy.  

Niech wicher morski gra, niech strąca lwów — Poskramiaczy 

w płynny wulkanów żar — w ogniowy pałac Ahurów.  

Tu napowietrzny most z bolesnych krwawych stygmatów 

między górami na morzu, jakoby nici pajęcze —  

i tu Cię będę niósł, jak chmura porwaną tęczę,  

na ten najwyższy cypl — w zorzy polarnej dwóch światów.  

I Tobie oddam regiony, co w skalnych zboczach mej duszy,  

jak ametysty lśnią: sny prerye; sny jak miesiąc w borze,  

i tę ścieżynę modlitwy, ktorą szedł Chrystus raz w mroku.  

A dla mnie to bezbrzeżne kraterów gasnących morze,  

upiory świateł, wieczność, której już nic nie poruszy —  

chyba ten Bóg — co przyszedł mię potępić — w Twoim wzroku.  

Kain²

Wyszła mi z boru — w złocie warkoczy 

z twarzą indyjskiej Bogarodzicy —  

w błękitnych iskrach — w srebrnej przeźroczy —  

nadksiężycowej wieszczka świątnicy...  

Ach, rozkochały się w niej moje tęskne oczy —  

ach, — i zabrzęczał łańcuch mej ciemnicy.  

Jak wulkan krwawy w łonie Arymana,  

jak Samum, gdy się wichrami rozuzda —  

tak we mnie otchłań — gwiazdami przetkana 

leciała w państwo słoneczne Ormuzda.  

Ach, rozkochały się w niej moje tęskne oczy —  

ach, i zabrzęczał łańcuch mej ciemnicy.  

Nie wzbraniał mi jej smok, żelazna wieża,  

zdradny labirynt, ni królewskie ramię —  

miłość zwycięży wszystko — wszystko złamie —  

ale nie miłość drugą do pasterza 

Więc Śmierć przyzwałem — i śmierć odtąd żyje —  

i wszechświat cały grobowcem przywarła —  

— — — czuję mdły powiew — —  

— — w oczeretach gnije — —  

z tęsknoty — u nóg mych — umarła.  

Na pustej trzcinie rozpiąłem jej włos —  

nad śniącą rzeką schyliły się drzewa —  

wiatr cicho płacze — ptak mogilny śpiewa —  

to los mój — los!... 

głębiny tajne pruć —  

milczenia głuche mącić —  

jako stracona łódź 

od brzegu się odtrącić —  

mieć gwiazdy — gwiazdy rzucić —  

i tylko piosnkę nucić —  

to los mój — los!... 

*

Magia mej duszy niechaj Cię wywoła 

z zarzewia komet czy z mroku przepaści —  

przyjdź — ustroimy w lotus nasze czoła 

i gibkie ciała nasze nard namaści.  

Pachną mi dziwnie Twoje złote włosy,  

jak prześwietlone senne kłosy.  

Twych oczu lazur, jak górskie jeziora,  

w których się pławi czarna sykomora.  

A Twoje usta, pachnące jak róże —  

chłodne — jak płomień zaklęty w marmurze.  

W ogrodach piersi kwitnące jabłonie,  

jakoby księżyc w mgieł srebrnych oponie.  

Biodra toczone ze słoniowej kości,  

jako indyjska świątynia miłości.  

O przyjdź — na liściach zwiędłych piszę 

ten sen mój obłąkany —  

rzucam je w strumień łez moich wezbrany —  

niechaj w anielskie odpłyną zacisze — —  

Ale mi włócznią swą miedzianą 

potrząsasz — i groźna jak mrok —  

roździerasz serce moje —  

czarną pianą 

dysze mi toń — ja pieczar tych smok —  

weź moje skarby i Twe zimne serce —  

opasz — niech błyszczy!  

Szmaragd Ci wspomni te zielone łąki,  

po których szliśmy strojni w asfodele —  

rubin — czyścowe jeziora rozłąki —  

i miłość, którą oddałaś w kościele 

innemu — a dyament — moje serce dumne,  

stopione w ogniach i rzucone w trumnę.  

Na czole Twoim płomień chryzolitów,  

abyś widziała gwiazdy konające —  

ortoklast zimny, smutny jak miesiące 

zamrozi w oczach Twoich sen błękitów.  

Ale ci jeszcze składam te szafiry 

i perły jak chmury bezdomne,  

i krwawej jaszmy obłąkane wiry —  

na znak, że Ciebie nigdy nie zapomnę —  

pierścień Ci włożę z mrocznych karbonatów,  

bo się spotkamy — za progiem tych światów.  

*

Kiedy Cię moje oplotą sny —  

jak białe róże —  

nie bój się kochać — ja — i ty 

w nieba lazurze.  

Ziemia, jak echo minionych dni,  

grające w borze,  

a nasze duchy wśród martwych pni 

wieszają zorze.  

Serce mi splatasz koroną gwiazd,  

hymnem warkoczy —  

podemną góry, wieżyce miast —  

nademną — oczy.  

Dziwnie się srebrzysz, aniele mój,  

w tęczowem piórze —  

fontanny szemrzą, gwiazd iskrzy rój —  

wonieją róże...  

*

Jest serca kraj na modrej morza fali,  

gdzie Centaur dzikiej poucza mądrości,  

gdzie bór indyjskie rozwiesza wonności 

i w wodospadach rzeka się krysztali.  

Tam żyjesz Ty — i Bóg mi Cię zazdrości —  

i weźmie Cię — gdy serce moje spali.  

*

Błękitnym echem letniej żarzy,  

szumem kwiecistych traw —  

głęboko na dnie lśni i marzy 

w czarze krateru staw.  

Podziemnych duchów serce szklane 

gra Bogu dziwną pieśń —  

jak Anioł dumne, nieskalane 

przez łzy, ni pleśń.  

Tu chciałbym marzyć w noc gwiaździstą 

na czole mieć Twą dłoń —  

i zejść przed jutrznią w uroczystą 

głęboką zimną toń.  

Lecz wiem, że wznosząc nad anioły 

rajów Ci oddam moc —  

sam w głuche muszę iść padoły 

w głęboką zimną noc.  

*

Na księżycu czarnym wiszę 

patrząc w gwiazd gasnących ciszę.  

W mroku dumnym i bezgłośnym 

ze strzaskaną harfą snów 

płynę — szukam jej —  

nie odnajdę już.  

Inferno

Wichry i dżdże — niebo od gromów rozdarte, 

węże błyskawic i wycie szatanów — 

duch mój zgnieciony głębią Oceanów 

szyderstwem kłuje swą zastygłą wartę.  

— Ha, Belfegorze! doli twej zazdroszczę, 

bo ogień chłonąc, jak ptak nieśmiertelny — 

światów gasnących bard, książę udzielny — 

w Ławrach swych grzebiesz mar anielskich moszcze.  

Skrzył fosforycznie, choć mróz lodowaty 

ścinał me żyły. I wyciągnął skrzydło 

i pot uronił na żelazne kraty — 

syknęły z bólu — i pękły. Straszydło 

wszponia się we mnie swym wzrokiem bez powiek 

i szepce: masz mnie — jam twój skryty człowiek.  

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Ananke

Gwiazdy wydały nademną sąd: 

— wieczną jest ciemność, wiecznym jest błąd. 

— Ty budowniku nadgwiezdnych wież 

— będziesz się tułał, jak dziki zwierz, 

— zapadnie każdy pod tobą ląd — 

— wśród ognia zmarzniesz — stlisz się jak lont.  

A gwiazdom odparł królewski duch: 

wam przeznaczono okrężny ruch, 

mojej wolności dowodem błąd, 

serce me dźwiga w głębinach ląd. 

Poszumy płaczą mogilnych drzew, 

lecz w barce życia płynie mój śpiew. 

Ja budowniczy nadgwiezdnych miast 

szydzę z rozpaczy gasnących gwiazd.  

Kallypso

Oh, brylantowe iskry na czarnym szafirze 

niebiosów — oh, serca mojego łabędzie.... 

grobowce straszą mnie, cyprysy w kirze, 

a jego niema, nie będzie.... 

Lira mi pękła na grani ołtarza 

gdybym chciała serce wypłakać swym śpiewem. 

Na górach pali się wulkanów żarza, 

jak kiedy leżał rozbitek pod drzewem. 

W bronzowej twarzy, okolonej mrokiem, 

paliły się oczy straszliwe: 

skrzydlate słońca gdzieś w jarze głębokim, 

dumne, szalone, złe a razem tkliwe. 

Raz — kiedy Centaur konał z mego noża — 

(poznaję teraz — kara boża....) 

Agralu! owoś pędził obłąkany 

po kamienistych puszczach i uroczną pieśnią 

zakląłeś gwiazdy, Kocytu szatany, 

abym ja była z tych, co w mękach nie śnią, 

powieki mając kleszczami obcięte — 

dni moje — jako trawy zżęte.... 

Bóg mi się zjawiał w czerwonym piorunie, 

za miłość moją darząc tron z niebiosów — 

lecz jam wolała wśród lilij i wrzosów 

słuchać rapsodu na śpiżowej strunie: 

noc — pożar — wyrżnięte narody 

i obłąkane widziadłem dziewice.... 

Leciały do mnie duchów korowody 

za swą królowę biorąc — Osmętnicę; 

więc czarodziejskie tworzyłam im raje — 

kwieciste, wonne zapomnień ruczaje. 

Był zmierzch. A na dnie groty gwiazdy się w jeziorze 

złociły, jak połamane w hieroglif miesiące — 

on — na samotnej skale, wychodzącej w morze 

płakał — i słowa rzucał gorejące — 

krzyk przeraźliwy, niby orła w klatce — 

wnętrza zadrgały we mnie — a już w matce. 

.... Płyń! do ojczyzny tęsknisz pewnie — 

płyń!... nogi całowałam rzewnie. 

Z wichrem poleciał w burzliwej zawiei 

straszydła ścigać i lądy nieznane. 

Fal słucham morskich, zapatrzona w pianę, 

jako w trujący blady kwiat nadziei. 

O ty, co ziemne okrążasz padoły 

samotny ogniu! w zagrobowej ciszy 

siejący marzeń srebrnych asfodele — 

oto ofiarne ci składam jemioły — 

powiedz tej Mocy, która serc nie słyszy, 

że tak się zetli, jak serce — w popiele.  

Korsarz³

Żywiołem moim huragany wód. 

Lecz pomnę, żyłem nad brzegami rzeczki, 

poiły wonią mnie drobne kwiateczki 

i wierzb otaczał pieszczotliwy chłód. 

Migały rybek szybujące strzałki, 

jak pierś kobieca świecił piasek miałki — 

woda szeptała: baw się ze mną, baw... 

Wtem usłyszałem nademną w purpurze 

orły lecące piersią przeciw chmurze, 

jak przeciw Persom para greckich naw. 

I szał mnie porwał — i miecz zardzewiony 

rzuciłem w serce kochanki wyśnionej — 

i biegłem w puszcze, choć słyszałem jęk. 

A Bóg mnie przeklął. Ja przekląłem Boga. 

Odtąd me serce nie zna, co jest trwoga 

i mowy innej, nad fal ciemnych dźwięk. 

Na skałach leżał okrętowy tram. 

Topór do ręki. Wypłynąłem śmiało 

słońcu naprzeciw, co jeszcze nie wstało. 

Nademną orły dwa. Ja człowiek — sam. 

*

Tak jestem smętny, jak kurhan na stepie — 

a tak samotny, jak wicher na morzu — 

a tak zbłąkany, jak liść na bezdrożu — 

a tak zwinięty, jak połoz w czerepie. 

Straszą mnie widma i tajemne zbrodnie, 

śpiewają rajów skrzydlate Ahury — 

gdybym rozedrzeć mógł na sercu chmury 

rzucałbym gwiazdy sercom bezpodobnie! 

Gdybym ja nie był druid skamieniały, 

bóg bez wieczności i król bez korony — 

gdybym ja nie był ptak morski szalony — 

gdybym ja nie był od męki zczerniały, 

gdybym ja nie był jak śpiew na mogile — 

powiódłbym — na Termopile! 

*

W zaczarowanym lesie, pełnym jaśni 

błądzą głębokie cienie, pełne łez — 

ach, serce moje drży od łez, 

jak dziecię przerażone w baśni. 

Na śniegu złote lśnią kaczeńce, 

lilowy szafran, blady szczaw — 

słońcu się kłonią: my straceńce, 

lecz Ty nas w róży świetnej zbaw. 

A słońce szydzi na lazurach: 

powiędną róże, zmierzchną bzy — 

lecz ja was pomszczę w ciemnych chmurach — 

dobędę piorun z waszej łzy. 

*

Nademną leci w szafir morza 

obłok, pojony mlekiem gór — 

nademną śpiewa ptaków chór — 

motyl, kochanek lilij łoża... 

A ja pod mrokiem łzy-kamienia 

sączę swój ciemny jad, — 

lecz śmiać się będę z przerażenia 

tego, kto zerwie kwiat. 

*

Rycz burzo! wichrze, potargaj te sznury, 

w których mię dławi nędzny karzeł — ziemia — 

i rzuć na przestwór, gdzie duch się oniemia 

w kabalistyczny poemat natury. 

Mroku podziemny! Twe głuche urwiska 

wiodą mnie w grobów zapomnianych szpaler — 

ja — Prometeusz przykuty do galer — 

lękam się zimnych gwiazd urągowiska. 

Ogień tajony serce moje kruszy, 

jako lodozwał granitową skałę. 

Pelion na Ossę! morza rozszalałe, 

wulkany, słońca na zdobycie duszy — 

i cóż posiadłem? kwiat z niebieskich pól — 

cichy, bezkresny — niepojęty ból.  

Król w Osyaku

„Lew się ducha we mnie sroży 

„i rzuca się i rwie ludzi 

„wprzód, nim się rozum obudzi”.  

Łuną rozpaczy zażegając sioła 

zbiegłem, żywota nie chroniąc przed tużbą. 

Innego nie chcę, prócz ciszy, kościoła, 

fałszywcom nie chcę być swakiem, ni drużbą — 

niechaj nas morza przedzielą i step — 

w miejsce korony wdziałem wilczy łeb. 

Polszcza... kochałem ja się w twych rumieńcach, 

którymi zorza wschodziła z za boru — 

i w twoich złotych warkoczach i w żeńcach — 

i w łyskawicach letniego wieczoru, 

i w ryku żubrów, idących na spoj.... 

od szlochu pęknie pierś... Boh moj! 

Przez ducha mgły i w zbroic chrzęście 

widzę ten cudny gród — w sadach wiśniowych i w złocie. 

Tutaj zdobyłem cześć — i tu straciłem szczęście — 

tu greckiem wino lał bogini mej — Tęsknocie — 

tu Antygony cień ślepy mi przyzwał Mag — 

i tu wśród ciemnych burz słuchałem dzikich sag. 

Hej, przy księżycu srebrnemi podkowy 

zmiatałem kowyl z drużyną po stepie.... 

Hej, znawały mnie panieńskie alkowy, 

bo serca rubin pieśniami rozszczepię! 

ja prosty rycerz — bard słońca i pól 

więcej zdobyłem królestw, niźli — król. 

Raz — osaczywszy połowieckie wieże 

zsiadłem, rannego mając tabuńczyka — 

a słońce krwawe już otwarło dźwierze, 

przez które dusza Bogu się wymyka; 

a na kurhanie stary Bojan grał — 

miedziane struny wieszczą pieśnią rwał. 

I zmilkł. Ujrzałem olwijską kniaziównę 

na koniu wcwał lecącą z Czarnomorza — 

Stanęła, klęka. Oczy gwiazdom równe 

wbija mi w serce, mówiąc: „ta krwi zorza — 

„to moje władztwo! zgliszcza — to mój dom! 

„biegłam — monachów mając z nożami — lub srom. 

Com odrzekł — nie wiem, bo chóry Eonów 

już mnie objęły w grające pierścienie — 

i blask poczułem, jak jeden z tych Tronów 

na których gwiezdne oparł Bóg sklepienie. 

Szliśmy — tęczami obryzgani ros 

z kurhanów leciał dziwny — rajski głos. 

Lecz któż, o Panie, zmierzył Twe krawędzie 

i wieczność morza przelał do swej dłoni? 

Któż wie co było — i któż wie, co będzie? 

za spadającą gwiazdą któż pogoni? 

Pani! jedyna moja — wszechświat w Tobie 

poznałem, bom go ukochał przez Ciebie! 

i jeśli teraz żyję smętny w grobie, 

to z wiarą że się ocknę w Twojem sercu — w niebie. 

Ach, gdym Cię złożył na marach otrutą — 

bólami ściętą twarz — źrenice szklane — 

tom ja przysięgnął taką pomstę lutą, 

jak Duch — co pisał ogniem: Thekel-Mane! 

Przez nocy tysiąc szukałem zbrodniarza, 

w gusła zabrnąłem i w czarne zaklęcia — 

Szatan objawił: zbrodniarz u ołtarza — 

— służy mnie — ale ma wygląd jagnięcia — 

— służy mnie — ale go oddam bez żalu — 

— ażebyś poznał bratyma w szakalu. 

— Tyś go paiżem swym zasłaniał w sieczy — 

— niejedna tobie zań przylgnęła rana — 

— ale jest zdrady pełen duch człowieczy, 

— gorszej — niż ciało paląca toffana. 

— Idź w grób — i legnij pod ciemnemi jodły, 

— wszystkie cię gwiazdy prócz jednej — zawiodły. 

— I tę jedyną — Tobie zadmuchnięto. 

— Ale masz w sobie, czego nikt nie zżarzy: 

— Prometeiczny ogień — duchów święto — 

— w zamurowanym lochu blask witraży... 

Coś mówił jeszcze — koń mój zdębion trwogą — 

szedł jakiś żebrak lichy wiejską drogą. 

Rozsiekłem. Z świstem lecąc przez mokradła, 

deptałem węże jako srebrne struny — 

a z borów na mnie leciały widziadła 

i twarz zielona z nadpróchniałej truny — 

wtem kościół. Z koniem wjechałem do nawy, 

lud śpiewał. Chrystus patrzył na mnie łzawy. 

„Nie będę Tobie służył, Jezu miły, 

„boś nie jest Bogiem gwiazd ani ananki”. 

Na wieży dzwony same rozdzwoniły 

i same gasnąć poczęły kaganki — 

on — słońce krzyżma wzniósł — lecz patrzył groźno — 

już leżał w krwi... 

Ja król — ja sędzia — archanioł sumienia — 

zbirem stanąłem przed lico ojczyzny. 

Czemuż w mem sercu nie dotknęła blizny, 

którą korona mi wryła cierpienia — 

czemuż na gwiazd mych nie patrzy agonię — 

krzyżową mękę moją: rex poloniae! 

Jeśli niewinny — niebo mu otwarłem, 

sam żyjąc w piekle miłości straconej, 

jeśli męczennik — jak lew go rozdarłem, 

ciemnym nieszczęścia grotem przebodzony — 

bo huczy we mnie tak ogromny dzwon, 

że gdy uderzy — to aż w Boga tron. 

Kto tu? znów przyszedł... oczyma przebija — 

szepce — tak cichy rozpacznie i blady 

„Jam święty — zbawił mię Chrystus Maryja”— 

precz maro! szatan cię wysłał na zwiady — 

któż wie cokolwiek? dusza ciemny bór — 

dusi mię — słońca! — wieków chór... 

Jak cicho... w małym ogródku przy celi — 

czerwone maki i modre baldaszki 

i te dziewanny, jak w złocie anieli 

i migocące lazurowe ważki... 

Czy z mazowieckich jezior wy? czy na jej kurhanie 

gra pieśniarz? czy w borach tam słychać szlochanie? 

...I odleciały!... a jam ryknął płaczem — 

gardzą — nieszczęścia królem i tułaczem. 

Ojczyzno! mych krwawiących kości 

nie złożę w Tobie — bobym Piotrowinem 

świadczył, wbrew ducha miłości — 

żeś mi macochą była, choć ja — synem.  

Lamentacye

Szumi wicher — płacze, w gałęziach jodłowych — 

dokądże mnie wiodą bogunki żałobne? 

— Poprzez góry, morza — przez wulkanów jamy 

powiedziem braciszka na trójsen głęboki. 

W pierwszym śnie on wyśni lico ukochanej 

i będzie z nią płynął po złotych jeziorach; 

a w drugim śnie bory, pałace wysokie, 

miesiące czerwone i serce Chrystusa; 

a w trzecim: głębokie groty lazurowe 

i gwiazdy grające — i że jest — szczęśliwy! 

O siostry żałobne — czemuż mię niesiecie 

w zimne kurytarze nad stojącą wodą? 

Ale nie odrzekły — twarz mi zakrywają 

i grają i łkają na czarownym flecie.  

Baśń

Śpią wierzchołki gór 

w fioletowej mgle — 

tajemniczy bór 

ukołysał mnie — 

i przytulił mnie — 

usynowił mnie — 

i do siedmiu cór 

powiódł w białej mgle. 

Błyszczy zamek szklanny 

na czarnym ostrowie — 

a kwitną dziewanny 

i maków pąsowie... 

Na bawolim zagrał rogu siwy groźny Bór — 

wypłynęło na jezioro siedm królewskich cór. 

Ta Bez serca, jako hiacynt, jak hiacynt różowy, 

a Z wężami — jak lilija — lilija anielska; 

nad Umarłą szybowały krogulce i sowy, 

a Zaklętą owionęły mórz głębokich zielska. 

Dumna rozpacz — na harfie lazurowej grała, 

Kwiat niewoli — łańcuchy do gwiazd przykuwała, 

a Nieznaną — tęczowe kryją mi welony 

i jak pierścień Saturna, grają złote dzwony. 

Do łodzi mię proszą na bezchwiejne tonie — 

i kwiatem paproci operlają skronie — 

i płyną wśród skał pod mostem kamiennym — 

idzie pacholę z krzyżem promiennym.  

Noce polarne

(Jak zwiędłe liście...)

Jak zwiędłe liście czernią me kroki na śniegu. 

Noc cicha, błękitna mimo chmur. 

Błyskają ognie gdzieś z tamtego brzegu — 

wśród gór. 

Noc cicha — mimo chmur — mimo zawiei. 

Noc twórcza. Patrzę uśmiechniony 

w życie i śmierć. Jam brat Amaltei, 

ale z niebiosów strącony. 

Apollo — Helios — Agni — 

więcej ma duszo — nie pragnij. 

Noc cicha, twórcza — borów szumy — 

nad morzem księżyc skrzy — 

w głębinie widzę tumy 

i wieże trzy. 

Na czarnej wieży biją dzwony — 

to człowiek pogrzebiony. 

Na purpurowej groźne straże — 

tam przeznaczenie każe. 

W trzeciej — co zowie się królewska — 

lampa niebieska — 

to Ty!  

(W mem sercu baśni...)

W mem sercu baśni o jutrzence 

i fantastyczne kwiaty szronu; 

w mem sercu jakby echo dzwonu; 

w mem sercu zakrwawione ręce 

grają na strunach miesiąca 

odwieczny ciemny 

hymn. 

Schodzę w labirynt podziemny — 

u stóp mych morze się roztrąca.  

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Głębiny duch

W żelaznych trumnach króle Tatry. 

Noc — wicher i warczenie chmur. 

Noc — głębia i błyskanie watry. 

Z topieli pełznie okrwawiony Mór. 

Na głębię! na głębię! 

na serce morza pośród gór — 

wśród skał lodowo-śnieżnych 

wirują myśli jastrzębie — 

duch rwie się do bezbrzeżnych 

krain. 

Odbijam tratwę w mrok i patrzę w śmierci jamę 

i tworzę nową pieśń, jak Jubalkain — 

olbrzymów pieśń — umarłych bogów dramę — 

olbrzymów pieśń — Wöluspa i Szachname.  

Wichry! śnieżyce! mych szałów tabuny! 

przepaście! bory! słuchacze mych dum! 

w zatorach zemsty law kipiących szum — 

serc potrzaskanych tajemnicze runy — 

księżyce, gwiazdy — me bracia — me struny!  

Azalim skald? posiadłem dar cierpienia. 

Azalim król? któż większe ma przestworza? 

tak Atlantyda rzucona w głąb morza 

tysiącem kolumn błyszczy się i spienia.  

Znam bogów brzask: zielone oceany, 

w płomieniach zorzy lodowe katedry, 

ryk mastodontów, paroście i cedry, 

harf złotośpiewnych mistyczne peany 

i demiurgów orszak zadumany.  

Ponad górami, niby księżyc w pełni, 

snuje me serce czarodziejską przęśl — 

fiołkowy obłok u stóp mych się wełni — 

a jezior szklanych zatopiona gęśl 

gra wizye gwiazd — 

— ja z uchylonej trumny 

słucham — a wokół się walą kolumny — 

i ziemia drży podemną — i drży serce moje, 

jak posąg, w miażdżonej świątyni — 

a w chmurach pędzą skrwawieni heroje, 

pytając mię o znak: śmierć na pustyni! 

Nad górą świata, nad głębiami szczytów, 

słyszę jęk matki, co mi serce rwie — 

rzucam w jej łono pył aerolitów — 

rzuciłbym słońce — lecz się łzami mglę.  

Z czarnych kryształów mój pałac — w gryfy lemury rżnięty — 

gwiazdy przez witraż świecą zamarznięty. 

Perły posadzką, w koralach namioty — 

huczą nademną gdzieś przeznaczeń młoty. 

Myśl moja rzeźbi posągowe mary 

[na Jowiszowem czole stygmat kary].  

Po salach błądzę jako lew skrzydlaty, 

[echem grobowym wtórzą kazamaty]. 

W melodyach ciszy nie zadrga zasłona 

[w trumnie z ołowiu ktoś jęczy i kona]. 

Mrok zimny pluszcze w śpiżowe podwoje 

[gwiazdy migocą w zmarzłe serce moje].  

Zgrzytnęły dźwierze — pleśń i katakumba — 

pochodnia krwawi napis: in haec tumba. 

Wyrazy milkną, lecz połysk przelśniewa — 

w trumnie z ołowiu głos żałobny śpiewa. 

Chyłkiem się wije cień zamaskowany — 

idę rozpacznie do ostatniej ściany. 

Dotknąłem gwoździa — nisze się ozwarły — 

padłem na progu, jak człowiek umarły. 

Nieznana ręka podjęła mię z prochu — 

widzę grób — lampę konającą w lochu. 

Na stopniach klękam sarkofagu — 

od blasków się źrenica mruży — 

jak dwa płomyki białej róży 

świecą dwie ręce zapalone — 

dwie żywe ręce — jak przy Magu — 

me serce żywcem pogrzebione. 

I zaszlochały łzy w głębinie, 

zamigotały skrzydła zmięte — 

aniołów grają chóry święte — 

w różanych widzę mgłach świątynię — 

ale me serce już pęknięte — 

już go tym rajem nie upoję — 

anioły lecą ze mną w boje. 

Precz! — i wydarłem złote miecze — 

od przepaści moich progu 

wara wam — i wara Bogu! 

oto me serce człowiecze — 

rubinowa tajemnica — 

oto je rzucam w odmęty! 

— — — — — — — — — 

Jak czarna lecę błyskawica, 

nad przepaściami słychać me tętenty. 

A za mną śpiewa borów chór 

i łkają dzwony zatopionych miast — 

krwawi się serce morza pośród gór — 

konają tęcze zdruzgotanych gwiazd — 

hurra — tytany! w ręku piorun siny — 

ten świat roztrącić — w głębiny! w głębiny!  

Nokturn

Las płaczących brzóz  

śniegiem osypany —  

pościnał mi mróz  

moje tulipany.  

Leży u mych stóp  

konająca mewa —  

patrzą na jej trup  

zamyślone drzewa.  

Śniegiem zmywam krew,  

lecz jej nic nie zgłuszy —  

słyszę dziwny śpiew  

w czarnym zamku duszy.  

Umarły świat

Pokażę zamek wam nad czarną głębią, 

zarosły w tarnię, bluszcz i dziewięciornik — 

pokażę duchów siedzibę jastrzębią, 

wydartą przez mój miecz, a nie paciornik, 

i pójdę z wami w śpiewne kurytarze — 

podziemny znicz i piorun wam ukażę.  

Królestwo moje na miedzianej turni 

nad łez doliną w gradach i obłoku; 

na skalnej zbroi śnią rycerze jurni, 

kołysząc włócznie zielone w otoku — 

nad hełmem szafir, gwiazdami usiany, 

a pod pancerzem serce i wulkany.  

Jałowcem pachną krzesanicy pola, 

białe pustynne jak sybirski cmentarz — 

wszystko tu wieczne, jak ból i niedola, 

a choćbyś z pułkiem szedł, jak regimentarz, 

widząc toń zimną i martwą jeziora, 

poczujesz nagle w sercu szpon upiora.  

Dni moje przeszły, jak cień — i nic w górze — 

o Chryste — i Tyś minął — jestem dumny, 

widząc zmierzch bogów — serce mam w marmurze, 

a me tęsknoty zwarły się w kolumny 

krwawych bazaltów... Nie dbam o bożyszcza — 

z Walhalli mojej dymią mrok i zgliszcza.  

Zwano mię Chrobry. Stalowe koncerze 

biły jak hajnał w mego ducha dzwony, 

mój róg na puszczach zwoływał rycerze 

i rzewne w gajach straszył dziwożony, 

gdym wiódł w uroczne rzek leśnych zakręty 

purpurą strojne, zdobyte okręty.  

Obłok się we mnie wpił żelaznolicy 

i głaz otulił, jak giezło grobowe. 

Pamięć półsenną dawnej mam świątnicy, 

kiedy się w tęczach ukazował Prowe 

i pszczół pobrzękiem szumiały lewady — 

pod rosochatym dębem wojsk obrady.  

Lecz świat mój umarł. Błądzę nad wybrzeżem 

wsłuchany w pomruk wilgotnych kamieni. 

Mój róg — bez echa... Cisza mi pacierzem 

była, a dziś już me serce rumieni. 

Gram tryumf — wicher mi łka przez szczeliny — 

gram wieszczby — miesiąc zakrwawia się siny.  

Umarł... więc wichru i słońcu czarnemu, 

które już złotych nie wyda owocy, 

gram, — a hymnowi niewyśpiewanemu 

wtórują cienie nadgwiaździstej Mocy... 

Mój Bóg już umarł... w ogniu swe sztandary 

palę: miłości, nadziei, wiary...  

Widma

Płyną z mogił duchy białe, 

jak męczonych ofiar dym — 

i swe szpony zlodowiałe 

zatapiają w sercu mym. 

I powstaje niepożyta 

rozoranej ziemi moc — 

wicher świszcze, wicher zgrzyta, 

to upiorów sądna noc. 

Kto jesteście — biali króle — 

co szeptacie w sercu mem? 

wyją bomby, świszczą kule — 

i z reduty płynie dym. 

Jak ten żołnierz się krwawi... idź precz! 

szubienica skrzypi i powiewa — 

kto obróci w mojem sercu miecz — 

temu serce moje pieśń zaśpiewa. 

Ha — coś tętni — karawan i grób — 

ha, to jest — sędziego tron — 

widzę — siedzi w gwiazdach On — 

krwią bez głowy ściekający trup. 

A dokoła groźny stanął huf — 

zamarznięty na bezdrożach lud — 

lśnią na barkach czarne pióra sów — 

a na hełmach ich gwiazdy — jak cud. 

I ugiąłem przed nimi kolano — 

i swą głowę złożyłem na pień — 

wtem zapłakał mi tęczowy Cień: 

czy miłością i ciebie zbłąkano? 

Ja odrzekłem: wyleję swą krew 

za ten jeden z mego serca śpiew — 

za ten jeden z ręki Bożej cud — 

za bijący w niebiosa grom — lud! 

Lecz zahuczał przeraźliwy śmiech — 

i na koniu poleciałem wcwał — 

a z pod kopyt rozpryskiwał grzech — 

a na trąbie grał śpiżowej — Szał. 

I nie żądam już więcej aniołów — 

nie podaję już siebie na zgon — 

czuję — leci do mych oczodołów — 

z czarnej ręki sypiący się szron. 

I rozpędzam swego konia wcwał 

i przelatam żywe groby wskok — 

a na trąbie gra śpiżowej Szał — 

a gwiazdami osypuje — Mrok.  

Duch mój zamieszkał...

Izali⁴ nad umarłymi cuda czynić będziesz?

Izali kto w grobie opowie miłość Twoją i prawdę Twoją — w ziemi zapomnienia?

Duch mój zamieszkał wyludnione miasta 

I widmem nędzy przepala swe oczy — 

duch mój gdzieś w dale bezimienne kroczy, 

jak pogrzeb wynoszący trędowatych z miasta. 

Biją mi głucho popękane dzwony 

i anioł ciemny prowadzi za sobą — 

i jak biczownik, okryty żałobą, 

płaczę — a w łzach mych biją nieszczęść dzwony. 

W zmarzłej dolinie Cienia śmierci, 

gdzie gwiazd migocą sarkofagi, 

buduję sobie dół — i nagi — 

z płomieniem schodzę w cienie śmierci. 

Zamek duszy

Ty u bram moich, wiekuistny Boże! 

wszak władcą grobów jestem i pustyni — 

nie władcą nawet, bo nieraz się korzę 

przed cieniem cienia — i smutek mię czyni 

bezwładnym, jako w krach zamarzłe morze. 

Ale racz wstąpić do skalnej wieżycy, 

gdzie moje tygry wyściełam ajerem — 

przed Tobą, królu, stanę bez przyłbicy 

i miód wyniosę przedni — sercem szczerem — 

sam jestem — Bór i Poświst moi służebnicy. 

Jarzą gromnice nad umarłem ciałem 

[z księgi mię żywych raczyłeś wymazać] — 

i obdarzywszy czarodziejstwa szałem — 

piekło mi każesz strącać, gwiazdy stwarzać 

i jako harfą być — pod lodu zwałem... 

O Miłościwy! Ty mi ciemne moce 

na okręt życia-ś dał — w puszce Pandory 

i serce moje — jak gwiaździstą procę, 

rozwichrzasz duchem, co się rwie w przestwory, 

a straż mi dzierżą głuche, zimne Moce. 

Oto mi płacze i budzi się wiecznie 

gość mój tajemny i więzień nieznany — 

czasem, jak Helios, gra hymny słonecznie, 

a czasem jęcząc jak żebrak złamany, 

tuli się do nóg moich — niebezpiecznie! 

Bo za jałmużnę łez — on dzikim śmiechem 

wstrząsa kamienny sklep — i aż w milczeniu 

skarg potępionych napełnia mię echem — 

a twarzy jego nie widać w płomieniu — 

a na Oliwnej górze zwał go Chrystus — grzechem. 

I teraz czuję — siedzi za mą głową 

Archanioł senny, co na krańcach ziemi 

rozpostarł skrzydła i baśń lazurową 

gra na organach palcami srebrnemi — 

— — Miłość — 

— i drugie niezgłębione słowo: 

Śmierć. 

Miałem się Bogu spowiadać — nie będę. 

Niech serce leży w zimnej bazylice 

osnute w marzeń królewską legendę 

i w proch — dopóki zaszumią orlice 

i tam uniosą, gdzie wszystko zdobędę! 

wszystko! i Ciebie czarny Polifemie, 

coś mi roztrzaskał maszt niedoli głazem — — 

Serce jak wulkan w swoich ogniach drzemie, 

zarosłe lilią i błękitnym ślazem — 

aż buchnie — i krwią swą zaleje tę ziemię, 

co u podnoża śni w jodeł tęsknocie, 

jako słowiki — gdy osiądą groby. 

Serce me tętni w głuchym grzmocie 

i zasłuchane w płacz kamiennej Nioby, 

gotowe bluźnić, że więdną stokrocie. 

Niech więdną — kwiaty rozstrzępione morzem, 

niechaj się więzień szalony uśmierca, 

biegnąc puszcz wolnych lodowem bezdrożem — 

niechaj me serce pęknie — lecz z Twojego serca 

dobędę także jęk — tym ostrym nożem — — 

Ona umarła — i nigdy nie wstanie — 

Ona zaklęta — i nikt jej nie zbudzi — 

rzuciłeś w zimny loch — na obłąkanie 

tę Świętą, gdzie się zakrwawi i zbrudzi 

i wyprze Ciebie, słysząc kurów pianie, 

słysząc Judasza cekiny i Piłatową 

sprawiedliwość Boga... 

— — — — — — — Ty opuszczony 

Starcze — błąkasz się w zamieć zimową, 

a nicość bije w swoje czarne dzwony, 

a piorun wije gniazdo nad Twą głową. 

I tu przychodzisz — Twórco przeznaczenia — 

[jak mnich wyklęty — aż na krańcach wioski — 

do samotnego nędzarza — wśród cienia 

żebrząc o węglik — w imię męki Boskiej...] 

— — — — — — — — — — 

odszedł, nademną zwarły się sklepienia — 

— — — — — — — — — — 

Mroki, pochłońcie mię! wy mię zatopcie, głębiny! 

— — — — — — — — — — 

On nad urwiskiem, osypany szronem 

gwiazd — w zakrwawionem 

przestworzu... O, przebacz nam winy, 

jako my Tobie — błogosławim dzwonem 

umarłych — 

— — mający umrzeć tej godziny. 

Aniołowie grają hymn — serce moje płacze — 

Aniołowie idą w dal — serce me przyklęka, — 

i zostałem sam — gdzie grobowca pleśń — 

słońca nigdy już — ni gwiazd nie zobaczę — 

a prowadzi mię jakaś mściwa ręka — 

a prowadzi mię — wiekuistny żal.  

Msza żałobna

Idę nad brzegiem zamarzłego morza 

[o Matko Święta, zmiłuj się nad nami] — 

wydęte — głuche — lodowe bezdroża 

[o Matko Święta, zmiłuj się nad nami] — 

z czarnych rozpadlin wylatuje śnieg — 

i z dzikim świstem uderza na brzeg. 

Tu skały groźne — tam oślizgłe jary — 

kłębią się — wyją — na powietrzu mary; 

wody rzegocą głucho pod stopami — 

[o Matko Święta, zmiłuj się nad nami]. 

Ja niegdyś Rogier — król normanów — 

z pychy sławiony i czarnego męstwa — 

wielem dokonał przy woli szatanów, 

wieże na gwiazdach budując i księstwa — 

Choremu niosę grzechów odpuszczenie, 

ale z mej duszy któż mię wyratuje? 

słyszę w głębinach niepojęte drżenie — 

morze swój kaftan szalonego pruje. 

Na turni kościół, a w podziemiach blask — 

słyszę anielski śpiew i lodów trzask. 

Wejdę na chwilę pomodlić się Bogu — 

wściekły mię wicher odtrąca od progu; 

ale przez okno widzę złoty tron — 

w światłach tęczuje mi lecący szron — 

a w tęczach widzę rozśpiewany chór — 

na tronie rycerz — mój pośmiertny wtór. 

Włos czarny mu w połowie zakrył trupią twarz — 

z sześciorga skrzydeł płynie krew do czasz. 

Na harfie niemej gra — szatański zawtórzył śmiech 

tej męce. Rzekłem: pieśń Twoja odpuszcza Ci grzech. 

Z gór się olbrzymich bory łamały wśród łkań — 

rzekłem: rycerzu, ty się zorzą stań. 

Tysiące nad nim złotych rozbłysnęło piór, 

księżyc, jak kielich czerwony wśródd chmur. 

Drzewa szły za nim — i krze — i ptastwo — i mogilny głaz — 

i aniołowie w blasku swych nieziemnych kras — 

i czarne smugi dziko rozkrakanych wron — 

w pustym kościele ktoś uderzył w dzwon. 

[O czarna męko moja, o morze — wyjące pod krami —!...] 

rzekłem, odchodząc: duchy, pokój z wami.  

Już świt

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Już świt

Już świt... Purpury są na niebie. 

Już świt... wciąż nocne straszą mary. 

Sen to? czy zjaw? czy jakie czary? 

Dusza mogiłę własną grzebie. 

Dusza ma blada z przerażenia 

jako te zimne mgły na polu — 

dusza się lęka swego cienia — 

ten cień czerwony jest od bolu. 

Ptaki się budzą — lecz ja słyszę: 

coś w moim sercu łzami rosi — 

w dół się przechylam — w wielką ciszę — 

serce się moje w dal unosi — 

serce się moje w dal wydziera — 

i już się stroi w kij pątniczy — 

w kamienną czarkę łzy swe zbiera, 

gdy będzie konać — Bóg policzy... 

[Tylko mi nie płacz, nie łam dłoni — 

ze snów otrząśnij się złowrogich — 

jest coś, co nas przed zgubą broni — 

nas — i naszemu sercu drogich...] 

. . . . . . . . . . . .  

Już Anioł chodzi między mgłami 

i je owiewa skrzydły swemi — 

i tak uświęca, że nie plami 

ich pył, ni ciężar smętnej ziemi. 

Jako przejrzyste, senne morze 

fioletem lśniące i błękitem, 

falują mgły te po przestworze 

srebrzysto-jasnem, złotolitem. 

Nagle się mienią na różowo, 

jakby od szczęścia zapłonione — 

tak przenajświętsza Cię Królowo, 

maluje serce rozmodlone: 

w złoto-zielonej mgieł obręczy 

ognista róża lśni szkarłatem — 

rozwiewa skrzydła ponad światem — 

raczej na światów gdzieś przełęczy. 

Drzewa jak wyspy koralowe 

zaczarowane, niepojęte — 

obłoki jak kadzidło święte, 

czerwone wewnątrz i lilowe. 

. . . . . . . . . . . . 

Słychać za szybą tuż brzęczenie — 

to motyl rwie się do swobody — 

leć — i poleciał na ogrody — 

leć — i nieś słońcu pozdrowienie. 

Słońce — Ty jesteś ziemi królem! 

Boże — Ty jesteś świata słońcem! 

Duszo — Ty jesteś bóstwa gońcem! 

Serce — Ty jedno — wiecznym bólem.  

Płyną ciche, srebrne łzy...

Płyną ciche, srebrne łzy 

i fioletów płynie żal 

w nieskończoną ciemną dal — 

pachną zwiędłe bzy — 

to Ty, duszo? Ty! 

W chmurach leci czarny ptak, 

niesie w szponach krwawy plon — 

— Czy to z Twoich dumnych łon 

— wyrwany ten znak? 

Tak, ma duszo, tak.  

— Tyś mię zaklął w tęczy snów 

— do tych szarych zimnych mglic — 

— co masz mówić — prędko mów — 

— łzy Ci płyną z lic — 

Nic, ma duszo, nic. 

Bądź zdrowa!...

Bądź zdrowa! (jak dziwnie brzmi dzwon!) 

Bądź zdrowa! (lecą liście z drzewa...) 

Bądź zdrowa! (miłość jest jak zgon...) 

Bądź zdrowa! (wiatr złowrogi śpiewa...) 

— Już nigdy! — 

Rwie serce Twój płacz! 

— Wydarł się z piersi niespodzianie, 

— żegnam Cię — trzeba — i Ty Boże racz — 

— Litości!... — — 

W konie!... Chryste Panie!... 

Przed burzą

Tak... więc mi radzisz jedno — zapomnienie —  

i przyjaźń dajesz miłosiernej siostry...  

Wiem — obowiązek, przysięga, sumienie —  

wiem — i nie żądam — wolę ja nóż ostry,  

niźli łagodne czyścowe płomienie.  

Już późno... wróćmy. O, jak zmienne, Lenko,  

pogody świata — wiatr chmurzyska goni 

i pędzi prosto — patrz — w Twoje okienko 

podniebne, skryte w hiacynty i bluszcze —  

i tam łzy drobne, rzęsiste uroni.  

Czy wiesz? gdy drżący wicher w szyby pluszcze 

mam dziwną pewność i dziwną obawę,  

że tak sam jeden będę w dni szarawe 

umierał... Nie myśl, że straszyć chcę zgonem —  

poję się życiem, jak faun winogronem.  

Otóż i dom Twój. Deszcz okrutny siecze.  

Wszelka tragedya swą banalność wlecze.  

Milczysz? wciąż milczysz... i oczy masz wbite 

w szorstkie, zdeptane, brukowe kamienie —  

ja wiem — tam czytasz napisy wyryte —  

ja zgadnę:  

„depce po nas przeznaczenie”...  

Mej duszy osnowa,  

którą ci składam na wieczność:  

był ból i była konieczność 

i Kain i grzech i Jehowa 

i ducha śmiertelny głód —  

a teraz wolność — i cud.  

Widzisz bezgrzmotne błyskania?  

piorun się w tej chmurze chowa.  

Z płomiennej róży kochania 

kto się skałą nie narodzi —  

zginie w powodzi.  

Śmiejesz się smutno — ciemne moje słowa...  

trzeba zwyciężać... zwyciężać... bądź zdrowa.  

Zofia Casanova (z hiszp.) Skargi

Pod krzyżem zgięta — w mroku rozpaczy 

na ostrych głazach dusza się krwawi 

i swą Golgotę krwią serca znaczy...  

czy już z tej męki nic nie wybawi?  

Anioł, co strzeże przeznaczeń dróg —  

— Tak, rzecze — Bóg!  

Cios mnie oślepił, zgubiłam drogę,  

rana zalewa wciąż oczy moje —  

pośród ciemności kroczyć nie mogę —  

i brak mi wsparcia — i tak się boję —  

co robić, Panie? drżę, jako liść —  

— Z miłością — iść.  

Czyliż podobna wlec swoje życie 

z okropną wizyą ciągłej niedoli?  

gadzinę myśli zatruwać skrycie 

i wiecznie milczeć o tem, co boli —  

gdy w uszach moich bez końca brzmi 

marność mych dni...  

Tak więc — wśród duszy osamotnienia,  

gdzie każde tchnienie goryczą dysze —  

jakiż, o Panie, dasz cud zbawienia,  

aby się burza zmieniła w ciszę 

i przestał jęczeć rozbity dzwon?  

— Jedynie... zgon.  

Ogień

Samotny siedzę przy kominka blasku,  

na ścianach drgają fantastyczne mary —  

z bezdźwięcznym śmiechem w takt suchego trzasku 

litanii słucham dusz — w łunach Ofiary.  

Powoli smutek objął serce senne,  

jak pająk muchę, w szarą swoją przędzę;  

smutek tak wiotki, jako mgły wiosenne,  

a tak bezbrzeżny, jako ludzkie nędze.  

Łuczywo gaśnie — pokrwawione ściany 

snują mi szeptem dziwne opowieści 

«szedł w nocy młodzian z Chrystusem nieznany» —  

a serce moje w okna mi szeleści.  

Oh, zimno — czarno — źle —  

wicher na polu dmie —  

weź ono drzewko zmarznięte,  

rzuć je do ognia — niech zgorze —  

mój Boże!  

a serce moje uczyń równie święte. 

Wilia

Memu Ojcu.  

On do mnie pisał list — mój synuś mały!  

patrząc się w księżyc — na szrężodze szyby 

pisał mi rączką, że już nadleciały 

aniołki — Pan Jezus przyjdzie — łowią ryby —  

złote lśnią gwiazdki...  

— niech mój Tatuś wraca —  

Mama jest chora — Tatuś caca —  

mój Tatuś dusia...  

Lecz pewno wstrzymały 

chmury ten list, lub Anioł biały —  

bo mi się nie wdarł promień w stalagmity 

i nie oświetlił groty, łzami szumnej 

i nie przypomniał, że są gdzieś błękity —  

i Bóg — i w mojem sercu dwie Jego kolumny.  

Raduj się duszo moja w Panu,  

rozbłyśnij, jak zorza, w purpurze 

i zamek słońcu na strzelistej górze 

wybuduj — w dal od czarnego tumanu.  

Choćbyś utracił wszechświat — niestracone 

nic — bo masz dwa serca przelśnione.  

i na tych skrzydłach wylecisz wśród pieśni.  

Tobie syneczku, — pisze Tatuś dusia,  

że wróci — weźmie na rączki Jarusia 

i będzie z Tobą zbierał fijołeczki 

i będzie nucił piosneczki 

o kwiatku, co się nie rozwinął wcześniéj —  

— i Mama już płakać nie będzie...  

Ale Cień groźny idzie za mną wszędzie 

i nie wiem, kiedy mię wyzwoli 

z tych mroków — Bóg.  

(Kiedy odejdę w dal...)

Kiedy odejdę w dal 

zostanie po mnie żal —  

daremny będzie żal,  

gdy płynąć muszę w dal.  

Lecz tak się łączy żal 

z moją tęsknotą w dal —  

że patrzę w moją dal —  

jako w bezbrzeżny żal.  

Samobójca

Biją w mą czaszkę, jak w dzwon, głuche grzmoty 

i krwawa ręka pisze mi przekleństwo.  

Ja wybierając los mój, wybrałem szaleństwo 

i porzuciłem raj i zeszłem w czarne groty.  

I płynę w mrok — i wiem, że oto zgasnę,  

jako pęknięte słońce. W imię Ojca, Syna!  

mam w sercu głaz, a tu głębina —  

jam tułacz — ale będę miał królestwo własne.  

Ta lufa zimna — lecz ogień gorący —  

dobry to ogień, co ucisza serce —  

na górach wschodzi blask błogosławiący 

me wrogi i płaszcza królewskiego ździerce.  

Jako pelikan — krwi mojej żywicą 

karmiłem — nicość! — a dzieci me z głodu 

umarły — a moja Matka niewolnicą 

obraca w żarnach krew i łzy narodu.  

Wezmę mój pług — ja Piastów pogrobowiec —  

ja dumny kneź — zaoram ziemię czarną —  

i będą iskry iść — jak złote ziarno.  

— A na Łomnicy — strzaskam z porfiru grobowiec 

i wyjmę moje serce...  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Dusza w czyścu

Umarłych cieniom i w gwiezdne kurhany,  

składam tę urnę przetlonych pamiątek.  

jakoby ciała umarłych dzieciątek.  

Bo duch mój z ziemskiej jasności wygnany 

wstecz się ogląda na rodzinne łany 

i nim go śnieżne pochłoną zamieci 

do chat się tuli, gdzie łuczyna świeci.  

W umarłych święto, w jęki niepowrotne,  

serce się moje nie czuje samotne.  

Ach, pamiętam knieje, szumiące dokoła,  

świegot ptastwa, ryk zwierza i dymiące sioła —  

wonie traw pokoszonych i białe bociany,  

lecące gdzieś aż z Indyów na mój dach żerdziany.  

Dziś — pół świata zbłądziwszy na smętnem błąkaniu —  

Tobie, coś moją młodość widziała w zaraniu —  

Lipo cmentarna! Xieni pszczół i roju 

duszyczek, co już doznały wiecznego spokoju —  

pod cieniem Twoim, pod Twoją obroną 

chciałbym złożyć mą duszę, jak falę znużoną 

i lśnić w Twoich konarach zbłękitnionym niebem —  

a męką moją, jak czarnym podzielić się chlebem 

z oną Królową, co była duchów żywicielka —  

a za Chrystusem zeszła w otchłań...  

I teraz Cień jej błąka się w wichrowe noce, 

a w oczach wypalonych szrężoga migoce 

i jasność wielka.  

Chciałbym pługiem rozorać krwawe sarkofagi 

i z płomieniem — w królewski zejść grób —  

i w krysztalny grać dzwon — i wziąć na ramiona 

i nieść Bogu, aż oczy odemknie przelśniona 

i zorzami rozbłyśnie jej trup —  

i pokłonią się króle i myrrhę przyniosą jej magi 

i przyjdzie Oblubieniec —  

ze zbóż jasnych da wieniec —  

a śmierć, jak suchy liść 

odtrąci z Jej łona —  

i wstanie zbłękitniona 

i będzie ku nam iść.  

Lecz za winy własne lub mojego rodu 

na niwach spustoszonych umierając z głodu,  

u źródeł jadem strutych konając z pragnienia,  

to się spalam w pożarach, to marznę wśród cienia —  

w rozpękłych górach lawy księżyca martwego.  

Idzie wiejskie pacholę przed Maryi ołtarze —  

niech Cię, moja dziecino, pychą Bóg nie każe —  

i niech Cię odtąd Aniołowie strzegą.  

Krzyż

Tu znamiona  

światów obu:  

Ciemność kona,  

Anioł globu  

wchodzi z grobu. 

Już kry pękają w czarnej wodzie,  

róże mistyczne w mym ogrodzie,  

róże — gwiazdy —  

w sercu mem dźwięczy chór aniołów,  

w sercu się kruszy rdza i ołów — 

miej łzy! miej łzy!  

Z ofiarnych czasz  

dymi się krew —  

ach, Ojcze nasz,  

słyszysz ten śpiew?  

Przez mroków łan  

wrzyna się pług —  

z czerwonych pian  

ognisty Bóg.  

I runął grom  

w mogilny tyn  

i zadrżał dom —  

wstał Boży Syn.  

Na tęczach łąk  

lilije w krąg —  

na głębiach mórz  

królestwo zórz...  

Ziemia się wznosi  

jak wonna tuja  

w niebiosach buja —  

skrzydła me rosi  

łez Alleluja...  

Niewiasta klęcząca: 

Czemu duchy płaczą,  

błądząc pod jodłami?  

niebiosa obaczą,  

Boga z aniołami — 

Alleluja... 

Śmierć z kosą: 

Postawił mię Pan  

na szmaragdzie łąk  

i do jasnych wód 

wiedzie mój lud —  

Alleluja...  

In loco tormentorum

Motto

Vivo sin vivir en mi... 

Żyję — nie żyjąc już w sobie, 

na życie aniołów spozieram, 

a w mroku, w rozpaczy umieram.  

Morietur stella

Godzina moja się zbliża 

i otaczają ciemności — 

już wyschły źródła miłości 

i w płomiennej męce krzyża 

serce wciąż głębiej się zniża, 

wciąż głębiej w nim rany roździeram — 

i żyję, by czuć, że umieram. 

Na fali czystym błękicie 

łódź moja płynie w wygnanie — 

i widzę zorzy świtanie — 

i widzę loch mój w granicie — 

oh, ręce moje otnijcie, 

gdyż bramę Grozy rozwieram — 

On rzekł mi: ja w Tobie — umieram. 

Nademną złote łabędzie 

rozbłękitniają się w hymny — 

a w głębi widzę gad zimny, 

i oczy krwawe — w obłędzie — 

i ktoś mi szepce: — ja wszędzie 

za twojem sercem się wdzieram — 

ja mrok — ja śmierć — ja Bóg — nie umieram. 

O wy, kratery wulkanów, 

zamarzłym ogniem zionące — 

o, moje róże więdnące, 

wśród czarnej mgły oceanów — 

o niedolo mych peanów, 

w których się Boga wypieram, 

a stopy zimne całując, umieram. 

Słowiku, co ożywiasz gaje 

w pustyniach mojego łona — 

ach, jakże serce me kona 

ach, jakiej męki doznaję — 

paląc w płomieniach swe raje — 

na lichej kolumnie się wspieram — 

z nią padam — i łkam — i umieram. 

Z Twych rąk mi płyną ulżenia, 

gdy krwią swą rosisz me lico — 

lecz doli mej tajemnicą, 

zamknięta w grodzie płomienia! 

gdzie tak mnie trapią cierpienia 

i tyle szturmów odpieram, 

żeć zamek zdam — bo umieram. 

Oto jak cień się przekradać 

pod murem rajskich ogrodów — 

w ogniu się paląc wśród lodów — 

mieć Cię — a nie posiadać — 

zdobyć — ukochać — postradać — 

to człowiek — z niego się wydzieram 

— daremnie! daremnie żyję i umieram. 

Wampir

Modlą się duchy ciemnych wód — 

modli się serce krwawe. 

W wnętrznościach mogił szlocha lud 

i szlocha serce krwawe. 

Armat śpiżowych tętni grzmot 

i tętni serce krwawe. 

Bagnety pełzną pjanych rot 

i pełznie serce krwawe. 

Zadrgały mruki rżniętych miast — 

zadrgało serce krwawe. 

Wampiry gaszą wieczność gwiazd 

i gaszą serce krwawe. 

Shańbione ciała — pusty dwór — 

shańbione serce krwawe. 

Wtem tryumfalnie zapiał kur — 

i pękło serce krwawe.  

Templaryusz

Na ciemnem morzu wicher rozpaczy 

szarpie i targa żagiel tułaczy. 

Płynę bez steru, płynę bez wiosła — 

oby mię prędzej burza rozniosła! 

Ja — rycerz dumny świętego Grala — 

[duch mój się dotąd ogniami spala] 

Różany ogród bożych tajemnic — 

[dziś uroczysko mogilnych ciemnic] 

Ja — com Chrystusa wynosił z grobu 

[oto stygmaty na rękach obu] — 

Ja i me gwiazdy cicho spadamy — 

jak lilie zżęte w grobowe jamy. 

Morze się pieni, ryczy jak lew — 

nademną stado znużonych mew. 

Goni je, szarpie dzika rybitwa — 

skrzydła ich błyszczą niby modlitwa. 

Oh, dajcie łuk mój, który ocala — 

wzdyma się grzywą ostatnia fala — 

łódź wylatuje w obręczy pian — 

na trąbach śmierci zagrał mi Pan. 

— — — — — — — — — 

Litości żebrze tłum obłąkany, 

katedr się chwieją kamienne ściany, 

runęły, gniotąc serca i mózgi, 

w jelitach sterczą krzyża odruzgi. 

Dłonie błagalne wbiły się w drzewo, 

otchłań się kłębi z czarną ulewą, 

na wirach tańczy ludzkość wyrodna, 

pod serc nawałą krzyż idzie do dna. 

Morze się pieni, ryczy jak lew — 

nucę spokojnie ostatni śpiew.  

(Zahuczał wicher...)

Zahuczał wicher — wicher jesienny 

nad mojem sercem — sercem tułaczem — 

i Anioł senny — Anioł Gehenny 

już mnie powitał — powitał płaczem. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Natchnienie

Na koralowych snu księżycach 

Ciebie me skrzypki sławią, Pani! 

do ciemnej schodząc mar otchłani 

zapalasz kwiaty na łzawnicach. 

Uwiędłe serce, jak dzieciątko, 

tulisz do piersi obłąkanej 

i dziwnej pieśni — niewygranej — 

bawisz nadziemną pamiątką. 

Już się godzina zaćmień zbliża, 

kiedy mię z Tobą Bóg rozdzieli — 

Ciebie uniosą w chór anieli, 

a mnie przybiją do stóp krzyża.  

Santa Hermandad

Enclavado pies y manos en un madero y en cruz, con tormentos inhumanos que me respondeys maranos malvados perros sin luz.

Hurtado 1557.

Gwoździami za ręce i nogi przybity do drewna i krzyża w nadludzkiej męczarni — którą spłacicie, maurowie, niewierne psy bez świateł.

Bujnie zroszony mój ogród krwią. 

Z lochów tych na świat nie wyjdzie jęk. 

Braciszków moich wiedli do męk — 

[a dzwony dzwonią...] — kleszczmi ich rwą. 

Lampka im zżarzy skórę do trzew, 

na dybach zwisną jak harfa strun — 

a krzyż zielony z krepą wśród łun, 

jako nadziei bluźnierczy krzew. 

Oczy ich próchnem świecą, jak duchów — 

usta zgniecione byczym pęcherzem — 

i tak przed ojcem staną kacerzem, 

w drewnianej klatce, z brzękiem łańcuchów. 

A łzy tych gromnic na twarz kapiące, 

nie tak bolesne, nie tak gorące. 

Auto-da-fe

Przyjaźń mi zdradnie ręce związała, 

gdym je wyciągał w górę do nieba. 

Ojczyzna plwocią mnie obryzgała, 

gdym ją nakarmiał z wina i chleba. 

Miłość poranna w pustkę wywiodła, 

z twarzą słoneczną Pani alkierza; 

a miłość Święta — bok mi przebodła, 

i do miejskiego ciśnie pręgierza; 

a miłość Gwiezdna — serce wyrwała 

i psom rzucając — naigrawała. 

Rozumek, mistrz mój, w galowym fraku, 

do żelaznego przybił mię woza — 

a na nim dzwoni Śmierć Dolorosa — 

a ja się duszę — w złotym kołpaku.  

Quemadero

[„była to platforma, ułożona z kamieni. Na wierzchu cztery posągi proroków, wewnątrz pustych — gdzie wprowadzano osądzonych i spalano po kilku naraz w tym rodzaju babilońskiego pieca”].

Sztabą przykuty do proroka, 

gdzie pocałunków lśnią motyle, 

a z ust mych płynie krwi posoka, 

a w uszach dźwięczą krotofile. 

Ogień buchnął — i czarne mantyle 

dech zaparły, jak fala głęboka — 

tylko jednej przechrzciance z Maroka 

oczy gasną, jak gwiazdy w mogile. 

Wczoraj z braćmi łamałem się w celi 

pleśniącym komunii chlebem, 

a barłóg zamiast pościeli, 

a ciemny loch był nam niebem. 

Król złotą błysnął ku nam szpadą, 

na ogień dziatki moje kładą.  

Madonna Dolorosa

„...żelazny posąg z kolcami do wewnątrz, w którym zamykano przestępcę”...

Coś w mem sercu dziko pęka — 

w dzwon uderza ciemna Groza — 

i kolczata dusi ręka — 

to Madonna Dolorosa. 

W snów mistycznych mym ogrodzie 

drga konwulsyą Lilia — Roza, 

zamrożona lśni mimoza, 

a w piekielnym tortur chłodzie 

każdą żyłkę w niej przebodzie 

Pani królestw — Dolorosa. 

Idzie święta w aureoli 

z dzieciątkiem na ręku zmarłem — 

źrenice puste rozwarłem, 

czując, że nic już nie boli.  

Reinkarnacya

Z bram czarnych idę Babilonu, 

z ruin, gdzie ptastwo dzikie jęczy, 

w mroku się bijąc o pierś dzwonu. 

A ciała królów poszarpane 

przez widm złowieszcze wardałaki, 

a rzeki krwawą toczą pianę. 

W pałacach pustych błądzą straże — 

łańcuchem skuli czaszkę moją, 

w piekielnym zanurzając warze. 

Abbadon czekał z mię ofiary, 

lecz anioł Boży wszedł do lochu — 

legł z mieczem w sercu człowiek stary. 

Po skałach zbiegłem stromych w morze, 

śpiewem otchłani jęczą fale, 

konchy, jak łzy me lśnią w pokorze. 

Słucham objawień Twych w głębinie — 

komety się krzyżują w mroku, 

okręt mój w Ciemność Bożą płynie. 

Na włosach zmarłej gram pieśń Wschodu, 

bym Cię nie przeklął Hieruzalem, 

obłąkanego Ty narodu 

Matko! — a bólem Twoim się opaszę, 

a głowę swą na gwiazdach złożę, 

wieczność, jak wino zleję w czaszę. 

A kości moje wezmę z ziemi, 

którą przyciemnił Duch Twój Pański, 

i odtąd ziarnem bujnem plemi. 

Krwi mej czerwone bystre prądy, 

co wypłynęły z gór Taboru, — 

nowe przelśnione ujrzą lądy. 

Serce mam owoc z tego drzewa, 

co kwitnie w raju snem Cherubów, 

a ptak żałoby nad nim śpiewa. 

A śpiew ten z harfy jest proroków, 

z płomienia gwiazd i z męczenników, 

z piorunów, z wichrów i obłoków 

i z onych Judasza srebrników, 

jenżmi Cię kupił człowiek, Boże. 

Tyś tajemnicze posiał znaki, 

abym powrócić mógł do Ciebie, 

jak słońce w ojczyste zodyaki. 

Ale mój okręt wiry niosą — 

przebóg! pod więzień ślizgie ściany — 

rozpacz mię krwawą zlewa rosą. 

I szydzą ze mnie czarni straże 

i krzyż gotują mi jutrzenki — 

wracam w mych więzień kurytarze. 

I to wszak darem z Twojej ręki — 

ból — wieczność męki...  

W pośród Raju

Noc majowa

Osły w koronach zasiedli na trawie — 

świetlaki różę całują polną — 

a śmierć odmiga się w stawie 

i gra piosenkę swawolną. 

Efemerydy⁵, 

lećcie w tan — 

o kwiaty jezior, nereidy⁶! 

na multankach⁷ w dąbrowie gra Pan⁸. 

Efemerydy 

lećcie w tan, 

lećcie w tan — 

miłosnym splotem 

objęci 

wieczyście młodzi 

i święci — 

śmiertelnym grotem 

przeszyci — 

W migliwej sinej fali 

złote karasie i płotki, 

a cierpliwe zimorodki 

patrzą swym okiem ze stali — 

a na drzewach stuk czarnych kowali, 

i wśród jarzębin kraśne krzywodzióbki 

i pustułki⁹ z oczyma jak hubki — 

w świście wesołym i śpiewach 

to nad wodą — to latam po drzewach. 

Do nocnej hulanki 

stworzone w lasach polanki. 

Wszystkie ptaszki hołd mi czynią, 

bo dziś me śluby z boginią. 

I oto nad jeziorem, 

stoim w kwieciu purpurowem, 

łzy szczęścia lejąc z zachwytem i trwogą, 

miłosną płonąc pożogą — 

ogień ogarnia te prastare drzewa 

i płaczą smolnymi łzami, 

a znajoma — z mórz polarnych mewa 

aureolą się toczy nad nami. 

Ach, szkarłatne pnącze fakirów, 

ach, kaktusów gwiaździste królewny, 

ach, dwa groby szklanne wśród kirów 

i płomień serc naszych powiewny. 

Zaszumiał skrzydłami król Gryf 

ze swą kochanką Łabedą¹⁰ — 

wśród płomiennych rumaków i grzyw 

pędzimy z Nom¹¹ chmurnych czeredą — 

a góry pod nami — 

a śnieg pianą — 

jakby z ziemi wytrysnęły fale — 

a dokoła bezmiar szafirowy — 

i ogień — i bór — i te sowy, 

wpatrzone źrenicą przerażeń, 

co pojęła boski szał wydarzeń. 

Ale mi łzy płyną gorące, 

leśne fauny patrzą na mnie drwiące, 

bo ust naszych nie umiemy łączyć, 

i jak rzeka do morza się wsączyć — 

stoimy w niemej trwodze, 

w zachwycie, w krwawej pożodze, 

a na rękach oplecionych w kwiaty 

sączą się rdzawe stygmaty. 

Konające pary jednodniówek 

do nóg mych padają z szelestem, 

a grabarze czarni mrówek 

wloką ich — w kurytarze pod rdestem. 

— — — — — — — — — — — — — 

Niegdyś błądziłem przez te kolumnady, 

co Abderrahman¹² tworzył ukochanej, 

w ametystową noc Szecherezady, 

gdy w niebiosach płoną talizmany — 

— — — usłyszałem ryk osła — 

ach, jak rozpaczliwy — 

jak flet przedęty, dziki i chrapliwy. 

Lecz nigdy w ludzkiej krtani 

taka dusza nie wyrosła, 

taki jęk potępieńca z otchłani. 

Ja z nim nie pójdę w zawody, 

lecz wszystkim radzę! — 

Efemerydy, 

lećcie w tan — 

kwiaty jezior, nereidy — 

na multankach w dąbrowie gra Pan. 

(Stoi kamień na kamieniu...)

Stoi kamień na kamieniu — i jeszcze kamień —  

a ty się serce, na smoka zamień.  

— Czemu więźniu płaczesz — do swej wioski wrócisz!  

— Idź swą drogą, Panie, bo się nie zasmucisz.  

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

(Wśród traw...)

Wśród traw 

omdlały leżę 

bezwładnie —  

jak senny staw.  

Czarne więcierze 

czyhają na dnie 

i każda żywa 

myśl tam przepadnie,  

wola spoczywa 

w zaroślach na dnie.  

Czy sen?  

dzikie widziadła —  

gromada hjen 

umarłą duszę 

kręgiem obsiadła.  

Krew płynie z żył —  

lecz słodko znoszę katusze —  

i śnię — żem kiedyś dawno — żył.  

W obojętności 

bujnych pokoszonych traw —  

idę do Boga —  

wśród kolumn czarnych wieczności.  

A złota rosa na twarz moją pada.  

I wstrząsa dreszcz.  

Czarne chmurzyska,  

jako bawołów pędzących stada —  

tysiące krwawych oczu błyska.  

I kataraktą runął deszcz.  

To sen mnie łudzi —  

to nad grobem wyje 

oślepła skarga —  

ja głaz myślący — nie żyję.  

— — — — — — — — — — 

— — — — — — — — — — 

Wichrem sieczony —  

nad grzywą rumaka —  

porywam mocnemi ramiony 

piorun —  

i skrzydła swe rozwijam ptaka.  

Nad morze!  

nad lśniące 

gwiazdami usiane morze —  

za purpurowe góry 

w czarne głębokie niebiosa.  

(Jesienne lasy...)

Jesienne lasy poczerwienione 

goreją w cudnym słońca zachodzie. 

Witam was, brzozy, graby złocone 

i fantastyczne ruiny w wodzie. 

Czemu się śmieją te jarzębiny? 

czemu dumają jodły zielone? 

czemu się krwawią klony — osiny? 

płyną fiolety mgieł przez doliny 

i jak motyle w barwnym ogrodzie 

latają liście złoto-czerwone.  

(Z wyżyn spoglądam...)

Z wyżyn spoglądam na leśne obszary 

pod tchnieniem wiatru jękliwie szumiące.  

Tam pogrzebałem — w szafirowe jary 

troje mych dziatek — i siebie tam strącę.  

Nad jeziorami wznoszą się opary,  

krążą stadami wrony żer wietrzące.  

Pójdę — i z czarnej tej jedliny zrobię 

krzyż — i wykrzesam iskrę wiary —  

i zapalę ten ogromny bór — hymnem o Tobie —  

jeśli mi wrócisz jedno z tych dziatek — żyjące.  

(Noc mi rzuciła...)

Noc mi rzuciła swą czarną zasłonę 

na serce — a okręt mój płynie wśród lodu.  

Wyskoczę na brzeg — pójdę do mar swych ogrodu.  

Pan Jezus furtę ozwarł — ma zranione 

czoło, lecz w oczach ironii błyskanie.  

.......................................... 

.......................................... 

.......................................... 

.......................................... 

Pan Jezus śmieje się — i księżyc gasi.  

(Dotknięciem wróżki...)

Dotknięciem wróżki mchy szmaragdowe 

mienią się w barwne perskie makaty.  

Z swych grot podziemnych wyszły różowe 

królewny i w perłach błyskają ich szaty.  

Zwiędłe tojady chylają głowę,  

a w aksamitach puszą się pleśnie.  

Iskrzy się farfor, bronz i bławaty,  

pazie, rycerze, króle pąsowe 

i bladych orlik — madonny we śnie.  

Poją mnie wrzosy...

Poją mnie wrzosy, paprocie miedziane 

i srebrne słońce i lazur głęboki. 

Płyną — 

doliną — potoki wezbrane — 

łączą się — 

sączą — przez śniegi, opoki — 

łona — 

ramiona tulą się w obłoki. 

Duch mój okrąża Himalajów szczyty — 

grody — 

pagody tylko sercu znane — 

w sennym klasztorze — spoglądam na morze, 

w złotą, błękitną, migotną Nirwanę — 

w czarne, bezdenne, spienione granity. 

Palmy

Widzę w Twych oczach ciemne morza tonie 

i szafir nieba, co się w nich przegląda —  

roskosz otchłani, która śmiercią zionie —  

ciszę bezmiarów — których się pożąda.  

Lub mi się zdaje, że to leśne głusze 

w podzwrotnikowem słońcu gorejące —  

a w głębi zimne; strojne w pióropusze 

tęczowych kwiatów, a od lian ginące.  

Tak się w mej duszy mienią Twoje oczy,  

że nic trwałego w nich, prócz tajemnicy.  

I próżno pytam, czy mnie do świątnicy 

ten sfinks prowadzi, czy pustych roztoczy,  

gdzie palmy więdną na słonecznym skwarze 

i tak do rajów podobne — miraże.  

Stryga

Widzę w Twych oczach zdradliwe sadzawki,  

kożuchem zgniłych lśniące nenufarów,  

potworne śmigi kręcących się żarów,  

roślin krwiożerczych wężowate drgawki.  

Lub mi się zdaje, że to są wieżyce 

pohańbionego kościoła, gdzie straszy —  

i biją pięści w bronzową grobnicę 

i leży ksiądz martwy w blaskach złotej czaszy.  

Tak się mienią Twe czary, że kindżałem wydrę 

dwoje tych wieszczych, a złowrogich oczu —  

i pod skronią Zbawcy oprawię w przeźroczu,  

aby się zdało, żem zmartwychwzniósł Hydrę.  

I niech urzekną gwiazd mroźnych ten szlak 

zimowy, łzawiąc bezdźwięcznie: tik-tak-tik-tak...  

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Strach

W mroku się idzie tam — kiedy wyje wiatr. 

Zwiotszała¹³ kuźnia wśród rozstajnych dróg. 

Za dnia nie ujrzysz jej — 

hej — hej — 

wyje wiatr. 

Noc mroźna — wiatr wyrywa pnie, 

sosny do ziemi gnie. 

Za cmentarzem bije młot — 

głuchy grzmot. 

Kuj żelazo, 

kuj żelazo — 

okute serce nie pęka. 

Skradam się — pod chaszczą¹⁴ zwalonych drzew — 

przez rozorane nawałnicą skiby¹⁵ — 

do samej ściany, gdzie połyska żar. 

Dziura jest w dylach¹⁶: widzę — 

niski człowieczek — 

(chwilami wyrasta nad chmury) 

z oczyma jak dwa lochy bez dna — 

w wyschłych piszczelach rąk 

dźwiga młot — 

i podnosi z wolna — 

jak nakręcona figura woskowa — 

zaś opuszcza nagle z potęgą — 

w straszne zębate kowadło, 

na którym się wzdryga 

rozkrwawiona hostia¹⁷. 

Ona oddycha, jak serce — 

ona się przyczaja w sobie — i kurczy — 

w blasku rozbryzganych płomieni 

twarz bledsza od lilij 

wschodniego księcia. 

Oczy gasną cicho, jak księżyc na morzu, 

tuląc się w wiekuisty bezmiar czarnych szafirów. 

Ziemia się rozwarła 

i jęło¹⁸ zapadać oberwisko¹⁹ meteorów 

w ziejącą wśród głazów szczelinę. 

A straszny ślepiec odepchnął kupę żużli nogą 

i przez bór pędzi — 

i znowu powraca — 

sosny szumiące ugina jak rżysko. 

Moje oczy stały się podobne do dwojga 

zamarzłych okien. 

On nie widzi — 

nie ogląda się — 

lecz szuka czegoś niewidomy — 

i wygrzebuje coś skrytego w ziemi — 

wtem wicher uderzył żelaznym skrzydłem 

i runął — zawalił się dach. 

— — — — — — — — — — Idę śpiąc — 

nogi mam jak ciężkie czarne trumny. 

Słyszę dźwięk trąbki 

i skowyt ogarów — 

siadłem w rowie — 

głowa mi opadła: 

idę już tak od wieków — 

przeklęty — bez winy. 

I obudził mnie mróz: 

szumi las — 

gdzie iść? 

droga tu — 

droga tam — 

Wlecze się za mną brzydka ropucha. 

Szatany z piskiem, jak szczury, 

osuwają się po drzewach — 

zmyliłem szlak — 

wróciłem w miejsce, gdzie kuźnia. 

Popiół zimny — 

kładnę²⁰ się na kupie żużli, 

sen okrąża mnie, jak ryś — 

nie wchodząc 

do wnętrza zmartwiałej, nieruchomej ciszy. 

(Stanąć tak nad morzem...)

Stanąć tak nad morzem 

z chmur kłębami na dnie 

i w głąb niemą rzucać 

jarzące klejnoty...  

I pod jej pałacem 

oprzeć skroń na murach 

i wyrzec się — wyrzec 

duszy swej na wieki...  

I żagiel rozwinąć,  

kiedy burza wyje 

i mknąć ponad góry 

i spadać — i płynąć...  

(Jaki lekki — zwinny...)

Jaki lekki — zwinny — chybki —  

sunę przez zarośla!  

mój skok przesadza polany,  

skąpane w mgle i księżycu.  

Oczy migocą zielono,  

grzbiet się pręży,  

centki błyskają w zaroślach.  

Otom król chytrych, silnych 

zwierząt: ja —  

tygrys.  

I widzę:  

siedzi pod czerwoną palmą 

w białej sukni —  

z księgą indyjskiej mądrości.  

Pełzam w gęstwinie dżungli —  

u nóg jej począłem się łasić —  

w obłędzie strachu 

nie śmie drgnąć.  

Patrzy na mnie, patrzy —  

jak ptak o bijącem gwałtownie sercu.  

Lekko ją łapą 

przechylam —  

ona próbuje wstać —  

i nagle —  

kły wbijam w klatkę piersiową 

— strumienie gorącej krwi 

w bolesnym jęku 

wiją się przed memi oczyma.  

Ona tylko raz —  

mój Boże —  

szepnęła moje imię —  

I obudziłem się —  

mój Boże —  

własną 

pierś rozdarłem 

i broczę krwią.  

(Fioletowe góry...)

Fioletowe góry 

zapadają w mgły,  

ciemnieją lazury —  

jakby w głębię szły.  

Złoty róg miesiąca 

sieje poblask mdły —  

lasów wiatr nie trąca,  

jakby do snu szły.  

Potok wciąż głośniejszy 

rwie się jak zwierz zły —  

smutek wciąż czarniejszy —  

coraz gęstsze mgły.  

Serenada

Indyjskie zwiewne kwiaty, kwitnące raz w sto lat —  

o piękna, wyjdź z komnaty, 

jak księżyc spoza krat. 

Na harfie gram Ci słowa, 

które się lśnią jak żar — 

czemuż Cię otchłań chowa 

i Ty nie wstajesz z mar? 

Ach, głupcy nie szaleją — 

powiedział biedny Wil²¹ — 

w nim bogi płaczą, lwy się śmieją 

z przelotnych szczęścia chwil. 

A smutek go pożerał 

do Imogeny²² lic 

i kwiaty z drzew odzierał, 

rzucając w nicość — nic. 

Wyjdź do mnie, o królewno, 

choć mam żebraczy strój — 

a rzeką gwiazd ulewną 

firmament olśnię Twój. 

Lecz biedne drzewko zsycha, 

umarły siejąc kwiat — 

i piosnka we mnie ścicha 

jak więzień spoza krat. 

Ama

Moja tygrysica błękitnooka,  

na hebanowem łożu wyciągnięta,  

jedwab kaszmirski otula ją — śni.  

Szemrzą strumyki wśród araukaryj. —  

Kazałem do marmurowej sali 

wpuścić lwa olbrzymiego z gór Atlasu.  

Wsunął się niemy — z piorunami w ślepiach.  

Obszedł mnie wkrąg, nie racząc spozierać.  

Zwarłem drzwi na łańcuch 

i z miradoru patrzę 

wśród purpurowo-złoto-błękitnych arabesek.  

Ama ocknęła się —  

moręgowatym ogonem wyrażając radość —  

leniwo — niby odaliska — szła ku lwu pustyni.  

Lecz on drapieżną opętany chucią 

runął, jak zgóry oberwana skała.  

Zwarli się —  

i czworgiem łap wyskoczył w powietrze —  

— czarna jaskinia mignęła pod brzuchem.  

Ama łyskawicą wysunęła się — kłąb 

sinych wężów niosąc w paszczy — wnętrzności lwa.  

Z pustą ziejącą otchłanią zataczał się 

i zwolna obchodził lew jamę krwi konając.  

Jak na wieczornych przechadzkach nad morzem,  

łasiła się do mej ręki Ama — od lwa nietknięta —  

tylko bardziej leniwa pokłada się u mych nóg —  

i nie mogła wstać.  

Cierpiąc patrzała na mnie tajemniczym blaskiem,  

a w oczach jej morze gasło i ciemniało.  

Zatoka tęcz

Droga Mleczna

Idę wśród gwiazd — i snów mych trybularzem 

zimne stęgłe płanety rozżarzam w ognia kościoły.  

Słowiki nucą radośnie,  

by umrzeć w marzeń wiośnie —  

ze swą kochanką wśród kwiatów 

błądzić na przełęczy światów.  

Płomień wybucha, szaleje — nad uczuć krwawym ołtarzem,  

w tryumfującej pieśni konają z harfą anioły.  

Ja Cię powiodę, mój młody 

witeziu na lepsze — na krwawsze gody:  

Twój okręt wśród mgieł i zawiei 

w kraj zórz popłynie Medei —  

a tam w głębinach jej oczy —  

zapomnisz, że krew dziatek broczy.  

Hej maski! lodowym wśród gwiazd kurytarzem 

w królewskich szatach — do uczty wesołej!  

Ścigajmy lśniące 

komet hurysy —  

a jako lampy mdlejące 

oświetlą nam miesiące 

grobów cyprysy.  

Z morza wyłowim barweny —  

tęczową śmierć Heliosa —  

wam oddam bogów niebiosa —  

mnie zamek martwej Gehenny.  

Precz widma! zostawcie króla na jego pustyni —  

sam jestem — w mroku się kłębią złe oczy Erynij —  

ktoś zemną czuwa —  

ha, z gór się osuwa 

czarny lodozwał —  

sumienie!  

Meduza

Z grot czarnych, które rzeźbi sen i obłąkanie,  

z podziemi, gdzie wśród ognia żyje płaz —  

potok łez moich w zamęcie i pianie 

zapada w głuche bezdźwięczne otchłanie,  

gdzie Bóg się wyparł nas.  

Zębate wieże i skaliste grody,  

księżyce krwawe, zatopione w mgle —  

miraże świateł, lodowe ogrody 

i widm okropnych wyjące narody,  

co szarpią mnie.  

Ty żyjesz w raju, ja mrę na Golgocie —  

na kresach duszy, gdzie Magog i Gog —  

grudę Twej ziemi rozbijam w tęsknocie,  

by Twoich świątyń iskrzyły się krocie —  

i pełznę w mrok.  

Ja matka bogów — niosę Ciebie w łonie —  

choć nad mą głową syczy wężów gniew 

i patrzę w zimne ołowiane tonie,  

serce mgłą krwawą jeszcze Ci wyzionie 

łabędzi śpiew.  

Bo Cię tak wielbię, żeś mnie bardzo zmęczył,  

i smagał grzechem i pędził mnie wzwyż —  

a nad przepaścią Anioł się roztęczył —  

i gwiazd obłędem serce me uwieńczył —  

i wzniósł na krzyż.  

Własne królestwa rozwaliłam w gruzy,  

by cię nie straszyć bezmiarem mych mąk —  

ale się spojrzeć strzeż w lico Meduzy,  

gdzie z obłąkanych oczu płyną czarne śluzy 

na gwoździe rąk.  

W zimnym Tartarze — ja posąg antyczny,  

z torsem bez kolan i oczyma z dziur —  

uśmiech na twarzy mojej sardoniczny,  

a w piersiach źródło miłości mistycznej,  

jak tęcza z chmur.  

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Wyspa Gorgon

Wonny srebrzysty kwiat orchidei —  

miłość zbłąkana w czarnej zawiei —  

skrzydła rozpuścił nad nią krwawy sęp —  

biedna królewna, gnijąca wśród kęp!... 

Tęczami śniegu migoce ten kwiat,  

ale się rdzawy w nim przesącza jad —  

w słońca uściskach motyl drga leciuchno,  

w mroku się jarzy zielonawe próchno.  

— — — — — — — — — 

— Wielu młodzianów legło u mych stóp —  

mroźny, głęboki zapadał się grób —  

księżyc się wznosi nad górą pustyni,  

pałac samotny jak serce bogini.  

Wśród nocnej ciszy miedziane Centaury 

płyną w cieśninach i grają w litaury;  

chrapliwym dźwiękiem swych poczwórnych płuc 

świadczą, że kona ich z miłości wódz.  

Syczącą głownię rzuciłam do nóg —  

inny mię pojął — tam w podziemiach — bóg!  

....................................... 

Centaurze młody, sercem obłąkany,  

na dno kraterów zwiedli Cię szatany.  

Wiatr zimnej nocy dworzec mój zapalił,  

bór się w gałęziach opalonych żalił,  

i poszłam w ciemność — czerwoną od łun 

— — oczy objawień pełne i run.  

Słońce, gdy skrzydła swe opuszcza w mrok,  

tygrys raniony, gdy się pręży w skok —  

taką ma krwawość i taki ma wzrok.  

A śpiew na falach łamał się wśród burz.  

— Tam, gdzie już słońce nie odwiedza krain,  

— lecz harfiarz ciemny — starzec Wajnemain 

— przyciąga z głębin ciche światło mórz —  

— płynę wygnaniec, zabójca ojczyzny,  

— [czasem mi tylko pachnie zagon żyzny] 

— okręt steruję na złowrogi prąd,  

— aby ominąć Gorgon śpiewnych ląd.  

— Orki, Meduzy, czarne Kaszaloty,  

— i wód miraże i tęczowe groty 

— [fale mi szumią jakby pokos traw 

— i śnię — mój dworzec z jodeł pośród raf].  

— Na trąbie wodnej Norny mi zagrały 

— okręt wirując poleciał na skały...  

Gościu! Gorgony ty się boisz łon?  

słuchaj, jak bije Ci wieczorny dzwon. 

Tam nad jeziorem błękitnych lotosów 

gwiazdę Twych natchnień przypnę do mych włosów —  

kogo ja dotknę — ten nie wstanie już 

z sennego łoża moich czarnych róż.  

W jedwab Cię miękkiej otulę niewoli,  

serce mi oddasz, które jeszcze boli —  

słuchaj — rzuciłam je w świetlaną toń —  

teraz na skrzydła moje pochyl skroń.  

Hymn Twój poniesiesz umarłym narodom,  

ja nieśmiertelną jestem, w śmierci młodą —  

nie drżyj — to ramion moich tuli chłód —  

na Eleuzyjskich polach jest Twój lud.  

Zaklnę Cię w kamień i poświęcę bogom,  

skrzydeł anielskich będziesz tlił pożogą,  

patrząc na morza, nie czekaj nikogo,  

wsłuchany w gwiazdy — idź Samotną Drogą.  

Jam jest Gorgona, — kochanku mych łon —  

słyszysz — wieczorny znów Ci zagrał dzwon.  

Przy grobie Medyceuszów — W. Dyzmańskiemu.  

Kochankowie bogów

Tam — w noc gwiezdną wypłyniem! i będziem na falach 

marzyć — nas dwoje; my Astarty 

zbiegając świątyń — jak nurek na skałach rozdarty,  

zaświecim perłą bólu w lesistych koralach.  

Byłeś mi czarnym bóstwem, co krwi i ofiary 

żąda, w roztęczy lśniąc się i opalach.  

I Ty z Awernu przyzywałaś mary 

i serca dumne ważyłaś na szalach.  

Tam — w noc modrą — gdy fosforescencye 

morza otoczą nas w pióra dyamentów —  

ziół księżycowych wypijem esencye 

i jako ptaki z tonących okrętów 

do tajemniczych wysp zlecim w ogrody,  

pod berło Wieszczki cichej — wiecznie młodej.  

Izis

Purpurowe ciepłe słońce 

zapadało w morza toń,  

śląc w bezmiary złote gońce,  

co pieściły moją skroń;  

a ja leżę rozmarzona,  

zasłuchana w szmery fal —  

w głębiach płacze, w głębiach kona 

miłość moja, duma, żal.  

Oh, te czarne skał dyamenty 

poszarpały stopy me —  

płyną dni me, jak okręty,  

w coraz gęstszą zimną mgłę.  

Wtem zadrżałam: w boskiej krasie 

stał przedemną bóg —  

tęcza była mu przy pasie,  

księżyc obok nóg.  

Jego oczy dwa szafiry 

w ciemni moich grot —  

szał mistyczny płynął z liry —  

orłów gwiezdnych lot.  

I ujrzałam w kolumnadzie 

marmurowy dwór — —  

ale cień się czarny kładzie 

odemnie — jak z chmur.  

I poślubił moje łono 

pośród Mlecznych Dróg —  

tę pieśń mroków potępioną,  

mocniejszą — niż bóg.  

I on zgasnął — a ja płynę 

z trupem u mych łon —  

a pod łodzią mam głębinę,  

gdzie gwiazd leci szron.  

Wiem: przedrzekły mi Charyty,  

iż przy dźwięku harf 

Horus wzejdzie — syn kobiéty,  

już pogromca larw.  

O nocy cicha...

O nocy cicha, nocy błękitna 

u stóp Twych leżę, całując Cię —  

warkoczy Twoich gąszcz aksamitna 

po wzgórzach gwiezdnych w niebo się pnie.  

Srebrzą się stawy, szumią potoki 

i tylko serce w płomieniu burz —  

idę w puszcz leśnych ciemne wyroki —  

nocy błękitna — żegnam Cię już.  

(Moja tęsknota...)

Moja tęsknota 

do niewidzialnej kochanki, 

jak lilia złota 

marznąca w zimne ranki. 

Lecz żaden duch z zaświatów 

skrzydłami nie oprzędnie — 

oh, tyle więdnie 

kwiatów...  

Wodne lilie

Znam wszystko w życiu, co poznać jest warto:  

puszcze i stepy, wulkany i morza —  

znam drogi proste i kręte bezdroża,  

a na Tarpei mą duszę rozdarto —  

znam krwawe zemsty i proch przed kościołem 

i bramę piekieł, na którą się wspiąłem.  

Wierzyłem Panu. O i dzisiaj wierzę —  

lecz Bóg mój nie jest już Bogiem zbawienia —  

błąkam się w cichym podworcu więzienia,  

patrząc, jak walczą dwaj czarni szermierze 

o czyjeś serce; patrząc w mgławicowe 

światy — i starca wiecznego — Jehowę.  

W pałacu lilii krąży bóg miłości —  

złoto-zielony świetlak; nad jeziorem 

latają jętki — w wonnem lazurowem 

przestworzu, bo jabłoń dziś przyjmuje gości.  

Lecz w kielich krople spadają goryczy —  

węża zdeptałem — on zwinął się — syczy.  

Pani K. Zielińskiej — chodząc nad stawem w Ż....  

Anamnezis

Kwiaty pną się tęczowe wśród kościołów milczących —  

rosa w czarach się zbiera — kryształowych i lśniących.  

Na szafirów ocean księżyc złoty wypłynął,  

jęk się ozwał derkacza i za lasem gdzieś ginął.  

Grają chóry aniołów — nie, to w sennych szuwarach —  

korowody mar płyną — niosą ciało na marach.  

I wstecz za się spojrzałem — na czarne kurhany,  

lico widzę przecudne Pani mi nieznanéj.  

«Czy pamiętasz? jak przy kolumnie Memnona 

ty mię wziąłeś kapłankę w królewskie ramiona?» 

— Ja Cię nie znam. —  

«Z dolin Hiamawatu 

uniosłeś mię — zapach błękitnego kwiatu».  

— Nie pomnę. —  

«A w czarnej Tartaryi 

tyś mię nawrócił rycerz — do imienia Maryi».  

— Nie wiem. —  

«I jeszcze — ujrzałeś na balu 

moje oczy — szafiry — stopione w opalu».  

— I łódź moja płynęła w te zamarzłe morza —  

dziś dbam więcej o rosę karmicielkę zboża,  

niźli sny szczęścia. — — — — — — — — 

— — — — — W chmurach żarzą się łyśnice,  

jak pożar spalający wysp mych czarownicę.  

— Przebacz! szepce mi jabłoń kwietna przetowłosa —  

— przebacz nam! szepcą niwy, gwiazdy i niebiosa.  

Karolowi Drac — Καλῷ Κἀγαϑῷ.

Minotaur

Śniłem sen dziwny: żeśmy klęczeli oboje 

w kościelnym zmroczu lip — 

a z rozsrebrzonych ołtarzy 

sypał się kwiat — anielskich pełen twarzy — 

a na powietrzu brzęczą złote roje. 

I klęczeliśmy przed sobą oboje 

i usta nasze spoiły się łzami 

i nie było już świata przed nami — 

i tylko jedna świętość: serce Twoje. 

Ponad borami 

krwawiło się zorze 

i słychać szum! 

tak chrzęszczą zbroje, 

lub do księżyca wzbierające morze, 

a my słuchając, klęczymy oboje. 

Potem — uniósłszy mą dłoń — 

z licem płomiennem Ariadny 

wwiodłaś mię w grobów zamkniętych podwoje, 

a w głębi huczał Ten co mrokiem władny 

i pod kopyta zabrał serc oboje. 

I po wykutej z bronzu wężownicy 

przez gąszcza maków i modre powoje — 

ciała nam złocił blask różanolicy 

— to księżyc, 

wschodząc — żegnał nas oboje. 

I już na wieki — w kolumnowej sali — 

pojrzałem w morskie lśniące oczy Twoje. 

Jakby mię w grobie ziemią osypali, 

uczułem wiew, co gasił serc oboje. 

Ale się jeszcze roztliło zarzewiem, 

osamotnione w głębiach serce moje. 

...Jeziora białym okryte modrzewiem 

i gór dymiących napowietrzne zwoje. 

Wir mię unosił do skalistej groty, 

gdzie króle w złotych maskach i heroje; 

przez loch w sklepieniu widzę gwiazd obroty 

— błyska mi oczu fosforycznych dwoje. 

A były drżące, jak noc przed obłędem, 

wicher w nich szalał, gniew i niepokoje. 

Wbiłem miecz z rozpędem — 

miedziana jękła pierś — 

on błogosławił krwią swą 

nas oboje: 

— Ja 

— duchy z głębin mroku 

— wywiodłem, biorąc ból i wieczne znoje. 

— Z gwiazd niedosiężnych 

— umieram wyroku, 

— aby rozpalić 

— męką serc oboje. 

— — — — — — — — — — 

Nad pustym błądzę brzegiem Acheronu, 

gdzie z pęknięć 

płyną law czerwonych zdroje. 

I gwiazdom śpiewam hymn 

podobny dzwonu. 

A w dzwon ten bije śmierć. 

Znów nas oboje — 

ja — 

i Śmierć. 

Widzącemu umierających i zmartwychwstałych Dr. Krajewskiemu 

Szpital Dzieciątka Jezus r. 1891. 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

(Powiało na mnie morze snów...)

Powiało na mnie morze snów —  

ruiny tajemnicze —  

w sosnowych borach Anioł-nów 

zapala krwawe znicze.  

I już na głębie porwał mnie 

błękitnym wichrem lśnień —  

o Matko Boża — weź me dnie —  

za jeden wieszczy dzień.  

A. Tyszce — amar despues de la muerte.

Witeź Włast

Wśród nocy głuchej zagrał dzwon,  

nikt nie wie skąd przychodzi on —  

kościół zamknięty, proboszcz w śnie —  

a cóż tam w mroku leci — mknie?  

pogrzeb? lecz co te mary konne 

znaczą — i jęki — i śpiewy studzwonne?  

Zawrzyjmy drzwi i okna chat —  

będzie to dżuma albo grad,  

ale upiory gonią w las —  

sznur niewidzialny wlecze nas —  

i my za nimi — połą kryjąc 

twarz — idziemy nawpół żyjąc.  

Przez wądół leśny, grzęzaw ług,  

gdzie się nie wrzynał nigdy pług,  

przez bór, gdzie szumi skrzydłem strach,  

jak dusze błędne idziem w snach.  

Stare zamczysko, drzewiej gród,  

ponoć olbrzymów był tu lud —  

czepia się mszały z głazem głaz —  

płomień wybuchnął i zgasł.  

O czem że gęślarz gra?  

w ciemnościach zejdzie Bóg —  

i w kim nie żywie skra —  

ten się obali z nóg.  

O, widzim otchłań już —  

stoi w łachmanach król —  

i krwią napełnia kruż —  

może to lek? a może ból?  

Na tronie Dziewa śni,  

chochliki w wieńcach róż —  

jak w one idziem dni 

do Chrystusowych zórz.  

Obudźcie, Panie, ją —  

obudźcie z onych mar,  

w których się dusze rwą,  

gdy je skamieni czar.  

I podchodzim mrący do zmarłej,  

i całujem gnijącą tę dłoń —  

sine wargi się bólem rozwarły,  

a robaki żłobią jej skroń.  

Odór — stęchlizna —  

na sercu blizna —  

żali morderce? że w pokutnych 

giezłach — do cieniów pielgrzymujem smutnych?  

Czemu na czole mym krew?  

a czemu w oczach Twych srom?  

a czemu łamie się śpiew —  

to w hymn, to w jęk — to w grom?  

Hej, hej! ze smoczych gniazd 

wypełza czarny gad —  

w koronie siedem gwiazd,  

kwitnący wokół sad.  

Dębowe grube pnie 

żelazną łuską gnie,  

płomieniem krwawym lśni —  

krótkie są człeka dni —  

serce zamiera nam —  

u śmierci stoim bram;  

w sercu się mroczy grób,  

węża jesteśmy łup.  

Nijak zmarznięte krzewiny 

ścięte szronem —  

prężą się lwie drużyny 

przed zaskronem.  

On jeden zwolna paszczę 

zwraca wkrąg —  

i toczy nas, jak praszczę,  

w mgliwie łąk.  

I grają nam, jak skrzypki,  

zielska pól —  

wije się przy nas hybki 

czarny ból.  

Aż tam gdzie w bagnach okno —  

bez dna toń —  

i gdzie rosiczki mokną,  

łamiąc dłoń —  

topią się i nurzają 

duchów ćmy —  

skrzypeczki śpiewne grają:  

tęskne — śmy!  

A duch w koronie gędzi 

niemą pieśń —  

i szlocha na krawędzi,  

patrząc w pleśń.  

I zepchnął go tam dłonią 

Witeź Włast,  

odziany złotą bronią 

z klętych gwiazd.  

I przeciw smoku dumnie 

zagrał w dzwon —  

a młoda pani w trumnie 

krwawi szron.  

A cały srebrem tkany 

śpiżów król —  

jak słońce — gdy tumany 

kurzy z ról —  

tak on roztęczył smoka 

aż do chmur —  

a noc szafirooka 

schodzi z gór.  

I tam na nieba morzu 

skrzy się gad,  

a my — jak na przestworzu 

bujny kwiat.  

A pieśń ogniami błyska —  

wichrem wiar —  

jakby przez uroczyska 

wionął żar.  

Orły! niechaj wam ukażą szlaki w błękitach —  

w lesie tur, w stepie sumaki —  

a potoki na granitach,  

a w morzu wiry Malsztromu —  

a w chmurach — śpiew gromu.  

Na poboju legło sto tysięcy 

młodzianów —  

każdy jęk — każda rana więcej 

mówi, niż mądrość brahmanów,  

bo umierał wszechświat w każdem łonie,  

a bóg — słońce szydziło na tronie.  

Oto wyschły w posusze las dębów —  

zapalę —  

i tryśnie z ożywionych zrębów 

ognia zachwyt, a nie żale —  

kto się dotknie mego mroku —  

wzleci jak Perkun w obłoku.  

Ja nie będę wam grał pieśni smutnej,  

o Cienie!  

lecz dam tryumf dumny i okrutny,  

co zawali błękitów sklepienie 

i zdruzgoce —  

waszych bogów tęskniących bezmoce.  

I powiodę was w kraj zórz polarnych 

z dźwiękiem rogów —  

i zakrwawię u kamieni ofiarnych —  

i przekuję was ludzi — w półbogów —  

dziką pieśnią serca wam zachwycę —  

a do ręki dam grom — i orlicę.  

Ognie! niechaj was wśród mroków rozżarzą,  

Ocean! niech was wichrami napoi —  

jak archanioł z łańcuchem w gwiazd zbroi 

zejdźmy się z Bogiem twarz z twarzą.  

I cały ogromny lud —  

jak w burzy lecący śnieg —  

rwał się na szczyty gór —  

w siedmio — płomieniu gwiazd.  

Pamięci rycerskiej Sewera.  

Bojan

Patrz, mój synu — kry płyną wśród bezbrzeżnej rzeki — 

nad nią drzewa z gałęzi obcięte — kaleki. 

Patrz, mój synu — nie wody szumią, lecz pacierze — 

nie kry płyną — lecz z sztandarów obdarci rycerze. 

Nie kamienie — ale maski tam grabarzy — 

nie jodłowych lasów drżenie — 

lecz śpiew budzonych pod ziemią cmentarzy. 

Nie sierpy dzwonią — ale noże — 

nie mgły czernią — ale się wali na nas czarne morze. 

Nie myśl, że Bóg nas rzucił wśród powodzi, 

jako szczenięta. Przy Tobie dwa duchy dziewicze — 

jedna Cię umarłego położy na znicze, 

a druga Cię, jak matka na nowo odrodzi. 

Jest Bóg maluczkich i tryumfatorów — 

Bóg tajemnic nad niebem Twej duszy 

i Bóg trzeci — okropny — Bóg pozorów — 

i On hufcem najedzie i pod kopytami skruszy. 

Ja stary umrę — a umarli rządzą 

w ogrojcach życia, jako pasieczniki — 

ptaki nie mają dróg — lecz nie błądzą — 

dusza ma własne gwiazdy i tajniki — 

a teraz idź, witeziu.  

Białe róże krwi

Motto

„ogniem białym, płonącym, nieugaszalnym zatracić się w ciemnościach i więcej się nie odnaleźć, według pojmowania człowieczego”.

Ruysbrock.

Białe róże krwi...

Białe róże krwi rosną przy mej celi — 

a dokoła bór w swych upiornych snach. 

Kiedy zimna noc — jako czarny ptak — 

na wierzchołkach gór zostrzy krwawy dziób — 

dwie siostrzyczki me — ach, dwie obłąkane 

z lśniącemi oczyma, jak zaklęte skarby — 

— — — — — — — — — — — — 

i słucham piosenek — i drżą srebrne rosy — 

odmykam okno gotyckiej wieżycy. 

I łkają słowiki i z szumem drżą fale — 

do groty umarłych wszedł księżyc. 

Węże z nad jezior prężą się uśpione, 

a drzewa olbrzymy pośród chmur i nieba. 

Gwiazdy jak róże kwitną wśród gałązek, 

taniec szkieletów — 

— — — — — — — — — — — — 

Na katafalku z czarnych kamieni 

leży blady królewicz 

i litośnie patrzy na swą zabójczynię. 

Ona, jak posąg, bezmowna — 

w ekstazie bólu uśmiecha się 

przez zasłonkę grobu. 

Patrzy litośnie królewicz — 

dwa jeziora oczu ścinają mu się w lód. 

— — — — — — — — — — — — 

Dwie siostrzyczki moje palą kwiat paproci. 

Ziemia rozpęka w urwisko. 

Nad jeziorem śmierci 

siedzi nagi człowiek i w zielonkawą patrzy toń, 

jako w źrenice święte Ureusa. 

A strojne karły i wesołki 

tańcząc na nitkach pajęczych 

zawodzą spiżowy chorał o narodzinach gwiazd. 

Mój brat: przed obliczem siedmiu posągów 

skrzyżowaliśmy nasze miecze i czaszę krwi 

piliśmy na braterstwo. 

Całą wieczność szukałem — 

odnalazłem weseląc się w płaczu moim. 

Zaklinam go w dawne imiona anielskie — 

przypomina — budzi się, jak ze snu — 

uśmiecha się, jak Jehowa, z poza mgławicy, 

a strumień piany toczy się po zoranych ustach. 

Prosi bym do uścisku podał dłoń — 

chwycił mocno rękę moją — 

zataczając się w okropnej radości, 

wykręcił i z całej mocy 

złamał na żelazach. 

Zmiażdżoną ręką uderzył mię w twarz 

i wyzwał na straszny — zagrobny bój — 

w nurtach głębokiej wody. 

Łzy płyną mu anielskie, rzewne 

po zbrużdżonem obliczu piorunami, 

jak ziemia — 

— — — — — — — — — — — — 

Dwie siostrzyczki me rzucają do ognia 

pszeniczną śnieć. 

Siedzę na ganku wśród odwiecznych lip, 

szafranowe krokusy pachną mi świętem Wielkiejnocy, 

lilowe malwy i czarne bratki 

szepcą opowiastki o tych, co minęli. 

A słońce rozsypało krwawe róże 

na obłokach — i gdy zagasły — stało się, 

jakby ktoś ogród zamienił w żuzle i popiół. 

Pies wierny skomli przez sen 

u moich nóg. 

Prowadzi do mnie małe dziecię 

żona — za rączkę. 

I cisza taka święta 

wśród omglonych łąk i lasów. 

Świerszcze sykają pod progami, 

żaby rechocą — 

jakby szklane, grające wirowały sfery. 

I poszedłem, ach — na drogę pod krzyż 

i nie wrócę już — nigdy nie wrócę. 

— — — — — — — — — — — — 

O siostrzyczki moje, podłóżcie smolny żar 

i niech rozszumi 

oceanowym śpiewem ognia ta puszcza. 

W płonących wirach dymu 

zapadną się moje czarne księstwa — 

w roztopach żywicy 

skamienią się moje napowietrzne jeziora — 

upiorne skrzydła moje 

zanurzę w prastarych wulkanach — 

i tylko serce me złóżcie z modlitwą do ziemi. 

Nad popiołami 

zaszumią zboża — 

będą ludzie pożywać — i błogosławić. 

Moim Siostrom i Matce.

Stygmaty św. Franciszka

O wzgardź mną Panie, bom niegodny Ciebie — lecz w piersi mojej słyszę harfy granie i ręce moje wyciągam w zaranie — ku Tobie.

Uderza na mnie blask Mocy i Tronów — gwiazdy mi grają wśród wieczornych dzwonów — na niebie krwawe błyskają purpury — Twoich tajemnic otchłanie i góry.

A duchy z twarzą posępnie ukrytą — oczy im świecą przez wór San-Benito. I patrzę w zimne ich oczodoły — gdzie bezwstyd w dzikie zamarł szaleństwo — w krypcie kościoła tajne męczeństwo — za filarami błyszczą anioły.

I podszedł do mnie Upiór-strach nocny — ręce mi związał, bym legł bezmocny. A harfę podał w gasnące dłonie — serce, co wiecznym pożarem zionie.

I umęczyłem jeszcze raz drugi to smętne i krwi mej polały się strugi. Odejm mnie, Panie, moim szponom — odejm mnie, Panie, błotu mojemu — czemu nie przychodzicie mi łzy? i darmo trzymam twarz odwróconą — widzę Twe oczy zachodzące — widzę jak czarne zimne słońce zakrywa Ciebie mi.

Stoję na ostrym cyplu góry — podemną w głębi czarnopiórej — nademną — wkoło — Ty.

Idę ku Tobie, Tajemnico — wsłuchany w poszept kwiatów — otwarte szczęścia mego rany — oh, serc mam więcej niżli światów — niż gwiazd —

A płomień ku mnie z Twego słońca — a burze ciepłe przelatują jestestwo moje — zodyakalne światło nad horyzontem, jako lodowe framugi.

Niechcąc zakrwawiłem kwiatki i poruszyłem umarłego w trumnie — gałązki ciernia oplotły mi głowę — z rąk płyną świetlane smugi.

Ptaszki lecą pytać się, com widział w niebiosach: duszyczki wasze bardzo tęskniące. Umarli pytają mnie o swych losach — i tylko kwiatki cicho na skoszonej łące oddają aromat, jak siostra Łazarza, Panu.

Czcigodny K. Baykowski przyjąć raczy.

Sen

Tyś umarł? nie wiem, lecz się zbudziłem ze łzami 

i jeszcze grają chóry tych anielskich lutni 

i moje serce, jakby fala, łka mi 

i słyszę — cicho szepcą Twoi ucznie smutni. 

Czytałem księgę w prześwietlonych zbożach — 

kronikę Twoich męczarń i Twych bólów świętych — 

wtem, jakby świat mi roztęczył się w oczach 

i jakby kwiaty szumią w stepach w niebowziętych: 

tak-żeś się cieszył, gasnąc — tak radował w Panu, 

konając — i czułem ból Twojego ciała 

i dusza moja — ach, gorzko płakała, 

żeś jej tam nie wziął — jak kłos zżęty z łanu 

i rzucony na drogę pod żelazne koła 

w pył... 

Mikołajowi N. w Kriestowozdwiżeńsku.

Przypisy:

1. Lucifer — utwór Micińskiego Lucifer bywa traktowany jako kwadryptyk, którego część pierwszą stanowi utwór o tym właśnie tytule, drugą fragment poetycki o incipicie Mój duch łańcuchem skuty do ziemi (...), część trzecią wiersz Melancolia, a czwartą fragment zaczynający się od słów Oto mej duszy świątynia — z czarnych jak miłość marmurów (...). Dwie pierwsze części kwadryptyku znajdują się już w bibliotece, również pod tytułem Lucifer. [przypis edytorski]

2. Kain — utwór ten składa się z kilku części, z których ostatnia, Ananke, została już opublikowana w bibliotece pod tym tytułem. [przypis edytorski]

3. Korsarz — utwór ten składa się z kilku części, z których dwie zostały już opublikowana w bibliotece — fragmenty rozpoczynające się od słów Tak jestem smętny (...) oraz Rycz burzo!. [przypis edytorski]

4. izali a. azali (daw.) — czyż, czyżby. [przypis edytorski]

5. efemerydy — jednodniówki, jętki. [przypis redakcyjny]

6. nereidy (mit. gr.) — nimfy wodne. [przypis edytorski]

7. mulłanki — tu: fletnia z trzciny. [przypis redakcyjny]

8. Pan (mit. gr.) — bożek leśny, czczony szczególnie przez pasterzy. [przypis redakcyjny]

9. pustułka — ptak z rodziny sokołowatych. [przypis redakcyjny]

10. Gryf i Łabeda — postacie ze zmyślonej mitologii kaszubskiej; on ma kształt gryfa, ona łabędzia. [przypis redakcyjny]

11. Nomy (mit. germ.) — trzy dziewice, piastunki Losu. [przypis redakcyjny]

12. Abderrahman — Abderrahman I, założyciel (755 r.) niezależnego kalifatu w Kordobie, twórca sławnego pałacu Alkazar w Sewilli i meczetu w Kordobie. [przypis redakcyjny]

13. zwiotszały (daw.) — zestarzały, zniszczony. [przypis edytorski]

14. chaszcza — dziś: gąszcz. [przypis edytorski]

15. skiba — dziś: część ziemi odrzucona na bok przez pług. [przypis edytorski]

16. dyl — drewniana belka. [przypis edytorski]

17. hostia (łac.: ofiara) — okrągły opłatek z mąki pszennej; niekwaszony (przaśny) chleb używany podczas mszy świętej w kościele katolickim; hostia według dogmatów katolickich w czasie obrzędu mszy staje się prawdziwym ciałem Chrystusa. [przypis edytorski]

18. jąć (daw.) — zacząć. [przypis edytorski]

19. oberwisko — osuwisko, klif. [przypis edytorski]

20. kładnę (daw. forma 3.os.lp) — dziś: kładę. [przypis edytorski]

21. Wil — William Szekspir. [przypis edytorski]

22. Imogena — postać z Cymbelina Szekspira [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/micinski-w-mroku-gwiazd

Tekst opracowany na podstawie: Tadeusz Miciński, W mroku gwiazd, Kraków 1922.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Redakcję techniczną wykonali Paulina Choromańska i Wojciech Kotwica, a korektę ze źródłem wikiskrybowie. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Wojciech Kotwica, Agnieszka Kozioł, Marta Niedziałkowska, Aneta Rawska, Aleksandra Sekuła, Katarzyna Talaga.

Okładka na podstawie: Azlan DuPree@Flickr, CC BY 2.0

ISBN-978-83-288-3528-3

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.