Tadeusz Nalepiński

Chrzest

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Chrzest

(fragment)

Witaj mi, królu — popioły cię garną, 

skorupa pleśni zgryzła twoje lice — 

wypełzły chwasty nad pustką cmentarną, 

gdzie pogrzebane twoje tajemnice — 

ale ty żyjesz!... Tyś jest pieśnią czarną, 

zaklętą w wieczny mrok — i w błyskawice... 

Tyś spętan — królu?... ty — zniszczenia tytan? 

Lecz ja cię wskrzeszę... Królu! bądź powitan!... 

Bom ja cię widział w przepychu szkarłatów, 

gdyś dzień narodzin ognia szałem święcił, 

bom widział łoże gorejących kwiatów, 

na którym czas twój śmiertelny cię smęcił — 

boś ty najokrutniejszym był wśród katów, 

i krwi purpurą tyś mi się spamięcił¹ — 

jednym westchnieniem tyś ziemię kolebał... 

Jam ciebie znał — o królu — jam się nie bał... 

Byłeś — nim w walce przedświtów z pomroką 

tysiącem gwiazd rozpękło niebios morze — 

pod pierwszej chmury wczajony powłoką 

ważyłeś zbrodnią brzemienne przestworze — 

gdy kłęby mroków rozwidniło Oko 

słońca i życia — na zjawienie boże 

dałeś odpowiedź. Lecz w pianie chaosu 

świat rozwiał nawet echo twego głosu... 

W zaraniu światów, z oceanów piany 

sypnąłeś srebrną strugę nam na strawę. 

Bóg niezgłębionych wód — ty, król spętany, 

ze łzawych pereł dałeś nam zabawę; 

a kto te perły schwycił — wrósł w kajdany, 

a kto te perły wdział — pogrzebał sławę, 

kto nimi błyszczał — miał już wroga blisko, 

i był ten dar twój — jak urągowisko... 

Klejnot najdroższy kryło twoje wnętrze: 

fal srebro żywe, huraganu tańce 

i burz bezkresnych hymny przenajświętsze — 

one cię strzegły jako zbrojne szańce. 

Ale był wyłom w jednym szańców piętrze — 

tyś dłonią mściwą imał² przezeń brańce³. 

A gdy znikali na dnie twych topieli, 

świat żegnał lot ich — jak mewy Anhelli... 

Twoje królestwo!... o możny, opowiedz 

o zgasłych światów złowróżbnej zieleni — 

gdzie tron twój wzniesion — królewski grobowiec, 

gdzie wnęk uroczysk całunem się mieni, 

gdzie duchów ciżba, jako stada owiec, 

do twej mądrości przypada strumieni — 

gdzie ty — pogrzebion — król zniszczenia drzemiesz, 

w mogilną ziemię zaorawszy lemiesz... 

Żeś ty jest nasz — ty rycerz i kołodziej — 

nie wie dziś nikt — bo klątwa wzrok nam ciemni. 

Przesmutne kwiaty ziemia nasza rodzi, 

bo wie, że Naród — dziedzice bezziemni... 

Z potępień mroków zemstę czerpią młodzi, 

przekleństwo wieków dusze nam nikczemni — 

przekleństwo wkoło... Przebóg!... obłąkanie?... 

Słyszysz modlitwę: niech się wola stanie... 

To starców głos. Zygmuntów dzwon mu wtórzy 

i kładnie pasy dartymi na błonie — 

a gdy rozjęknie — w piersiach cud się wróży, 

a gdy rozpęknie — rwą orły, pogonie⁴, 

a gdy zamilknie — krew się ogniem burzy, 

i chodzi Polak w cierniowej koronie... 

Ty wtedy milczysz — królu cieniowładny? 

Żadnego echa i pociechy żadnej?... 

A możeś zaniku nie widział ty swego, 

jako cię naród Wawelem zaszczyca? 

jako cegiełki najlichszej tam strzegą, 

jak nieskruszoną ta polska Kruszwica... 

Może ty nie znasz... słuchaj — kroki biegą —  

widzisz tę postać?... spójrz — w blasku księżyca 

na Wawel wschodzi, jako anioł Pański — 

ty nie znasz Swego?... nie wiesz kto Wyspiański?... 

Żeś ty jest nasz — jak na tym Akropolu⁵ 

Zygmunta dzwon, żeś jest jako to serce, 

co hen spoczywa pod Kopcem na polu, 

żeś jest w sztandarach, co dzierżą wydzierce, 

żeś jest w najmniejszej kropli tego bolu 

co dławi pierś, żeś ty miecz na oszczerce — 

sto lat — o królu — sto lat wierzy dusza — 

sto lat płomienną żądzę w żar wysusza... 

Opowiedz, królu!... Tatry pieśnią wieją — 

powieści twej zawtórzy potok szmerem, 

nad zrębem turni, nad smereków knieją 

wznieś mężną dłoń i warknij nowym sterem... 

słyszysz?... zastępy pohańców się śmieją, 

żeś wielkoludem, a nie bohaterem — 

hej, korowodzą w uroczysku tańce — 

słyszysz!... wstań, królu — zgon nieś na pohańce! 

Opowiedz, królu!... Na niwy dostatnie, 

kędy się jarzą złote łany pszenne, 

powieści twej popłynie słowo bratnie, 

przesączy glebę — owocne — nasienne... 

Wszakże na słowo — na Słowo ostatnie 

czekają ludy, rozpaczą brzemienne!... 

Gdy rzekniesz — wojskiem wykłosi się pole —  

gdy skiniesz — Naród spełni twoją wolę... 

O rzeknij, królu!... bądź Zygmuntów głosem, 

któremu lenne serce hołd oddaje — 

rozdmuchaj iskry tlejące pod stosem 

i w nawałnicę wspień leśne ruczaje — 

Alboli tak: daj znak, żeś nie Pathosem, 

i że nie czcimy cię jak złudną Maję⁶ — 

byśmy ujrzeli, jak przyłbicę zdzierasz — 

byśmy poznali, żeś król — a nie miraż!... 

Milczysz?... ja ciebie wskrzeszę — o, ty władny, 

śmiertelnym truchłem zbielę twoją postać — 

bo oto w ręku mam kłębek Ariadny⁷ 

i nić mi wskaże, jak mam ciebie dostać, 

bo oto zemsty nie ulęknę żadnej 

i prawdą nową wiecznie będę chłostać — 

. . . . . . . . . . . . . .

... królu!... ja znam twoje Imię!... 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. spamięcić (neol.) — upamiętnić. [przypis edytorski]

2. imać (daw.) — chwytać, brać. [przypis edytorski]

3. brańce — jeńcy. [przypis edytorski]

4. orły, pogonie — godła Polski i Litwy. [przypis edytorski]

5. Akropol — zamek i świątynia Ateny (Partenon) w Atenach; tytuł dramatu Wyspiańskiego, który utożsamił Akropol z Wawelem. [przypis redakcyjny]

6. Maja — hinduskie bóstwo wcielające świat rzeczywistości, będący jedynie złudą. [przypis redakcyjny]

7. kłębek Ariadny (mit. gr.) — kłębek, który królewna kreteńska Ariadna rzuciła Tezeuszowi, aby mu ułatwić wydostanie się z labiryntu. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/nalepinski-chrzest/

Tekst opracowany na podstawie: Młoda Polska. Wybór poezyj, oprac. Tadeusz Boy-Żeleński, wyd. drugie, Wydawnictwo Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich, Wrocław 1947.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Łukasza Jachowicza. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Tadeusz Boy-Żeleński, Emanuel Modrzejewski, Aneta Rawska, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Martin Robson, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.