Jan Kochanowski

Pieśń XIX

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pieśń XIX¹

Jest kto, co by wzgardziwszy te doczesne rzeczy 

Chciał ze mną dobrą tylko sławę mieć na pieczy, 

A starać sie, ponieważ musi zniszczeć ciało, 

Aby imię przynamniej po nas tu zostało? 

I szkoda zwać człowiekiem, kto bydlęce² żyje, 

Tkając³, lejąc w się wszytko, póki zstawa⁴ szyje; 

Nie chciał nas Bóg położyć równo z bestyjami: 

Dał nam rozum, dał mowę, a nikomu z nami. 

Przeto chciejmy wziąć przed się⁵ myśli godne siebie, 

Myśli ważne na ziemi, myśli ważne w niebie; 

Służmy poczciwej⁶ sławie, a jako kto może, 

Niech ku pożytku dobra spólnego pomoże. 

Komu dowcipu⁷ równo z wymową⁸ dostaje, 

Niech szczepi miedzy ludźmi dobre obyczaje; 

Niechaj czyni porządek, rozterkom zabiega⁹, 

Praw ojczystych i pięknej swobody przestrzega. 

A ty, coć Bóg dał siłę i serce¹⁰ po temu, 

Uderz sie¹¹ z poganinem, jako słusze¹² cnemu; 

Prostak¹³ to, który wojsko z wielkości szacuje: 

Zwycięstwo liczby nie chce, męstwa potrzebuje. 

Śmiałemu wszędy równo, a o wolność miłą 

Godzi sie oprzeć¹⁴ by więc i ostatnią siłą; 

Nie przegra, kto frymarczy na sławę żywotem¹⁵, 

Azaby go lepiej dał¹⁶ w cieniu darmo potem? 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

2. bydlęce (starop.) — jak bydło (bydlęco, po bydlecemu). [przypis redakcyjny]

3. tkać (daw.) — wpychać. [przypis redakcyjny]

4. zstawa (starop.) — starcza. [przypis redakcyjny]

5. wziąć przed się (starop.) — rozważyć. [przypis redakcyjny]

6. poczciwy (starop.) — szlachetny (godny czci), dobry. [przypis redakcyjny]

7. dowcip (daw.) — rozum, inteligencja, talent. [przypis redakcyjny]

8. wymowa — tu: krasomówstwo, umiejętność przemawiania. [przypis redakcyjny]

9. rozterkom zabiega — zapobiega sporom, waśniom. [przypis redakcyjny]

10. serce — tu: odwaga. [przypis redakcyjny]

11. uderz sie — zderz się, stań do walki. [przypis redakcyjny]

12. słusze (starop.) — jest rzeczą słuszną, przystoi; zob. też: Ks. 2, Pieśń XV, w. 9. [przypis redakcyjny]

13. prostak — głupiec. [przypis redakcyjny]

14. o wolność (...) sie oprzeć — walczyć w obronie wolności. [przypis redakcyjny]

15. frymarczy na sławę żywotem — wymienia żywot na sławę (frymarczyć nie ma tu dzisiejszego pejoratywnego znaczenia). [przypis redakcyjny]

16. dać [żywot] — umrzeć. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-wtore-piesn-xix

Tekst opracowany na podstawie: Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: nosha@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.