Wacław Potocki

Miła jest różność w rzeczach

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Miła jest różność w rzeczach

Cóż nad to jawniejszego, że jako w potrawach, 

Ta we wszytkich odmiany ludzie swych zabawach  

Szukają, choć ledaco, tylko że nowina, 

Nie co miesiąc, nie co dzień, ale co godzina, 

Ba i częściej, radziby we wszytkiem odmianie. 

Ztąd¹ owo kilkorakie stołów zastawianie: 

Choć już drugi dosiągnie palcem w gardle żeru, 

Czeka konfitur, czeka chińskiego imbieru² 

Dla zawarcia żołądka, a zawrzeć go kata³, 

Kiedy przez dzień i przez noc nie stanie⁴ wiwata. 

Jakie u równej szlachty, gdzie za ojców kasze 

Stawiano, piramidy widzą oczy nasze. 

Nie do kwadry⁵ odmiana: miasto kapust, grochów, 

Cukry stawiać na końcu obiadu od Włochów. 

Wskórają też tak jako Zabłocki na mydle, 

Wynicowawszy modę staropolską w żydle⁶; 

Rzadki pół wieku swego dopędzi pradziada. 

Jednę zwierz, jednę bydło i ptak strawę jada; 

Każde też z nich dożyje naznaczonej pory; 

Nie stękają, nie ważą⁷ z ludźmi na doktory. 

Przy ciężkiej pracy jedząc pokrzywy i osty, 

Jako pan od rozkoszy, chłop umiera prosty. 

Bankietem by u niego było i przysmakiem, 

Choć raz w rok, co u pana na każdy dzień brakiem⁸. 

Pójdźmyż do konwersacjej, gier, tańców rozkoszy, 

Którymi zasmrodzili Francuzi i Włoszy 

Polskę naszę, jakie tam kawy⁹, jakie brednie! 

I żywot poczciwemu, patrząc na to brzydnie, 

Wspomniawszy staropolską przystojność i statek.  

Więc synowie od ojców, córki się od matek 

Uczą, że za lat kilka, gdyby z grobu wstali, 

Dziadowie by i baby wnuków nie poznali. 

Cóż mówią mody w strojach, braki w materyjach? 

I tych i krawców szukać gdzie po Wenecyjach —  

Tak wszytkie rzeczy stare zginęły do szczętu.  

Nie dostanie świętego kupić testamentu,  

Nawet i politycznej staroszkolnej księgi.  

Do takiej dla odmiany częstej niedołęgi  

Przyszedł wiek nasz, choć tylko co od starych słyszą,  

Inszymi słowy nowi mędrelkowie piszą,  

Chociaż dla szczerej chluby w cudze się pstrzą pióra. 

Chwali ich, kto pierwszego nie czytał autora; 

Rozumie, że nowego co pisał, aż ono 

Taż, co była kapusta, tylko przewarzono, 

Wody przylawszy, smaku ująwszy jej raczej: 

Kto prawdy przyjacielem, każdy mi wybaczy. 

Tak wiele światu złego dzieje się nowiną 

A tym czasem daleko lepsze rzeczy miną. 

Gorszych się chwyta, żeby smak tylko odmienić, 

Ztąd i prawdzie i cnocie przychodzi szeplenić. 

Zgodzi się koniec świata w złości z swym początkiem, 

(Każdy się stary i on stawa niemowiątkiem) 

Prócz, że tamten do zimnej, bo też drew tak wiele 

Niemiał, ten do siarczystej odeszlą kąpiele. 

Wszak też odmianę lubi, zimna od ukropu 

Daleko różna woda, piekło od potopu. 

Aleć to kaznodziejom, żeby kto satyrem 

Nie nazwał mnie, należy, co affektem szczerem 

Piszę ku mej ojczyźnie, nie bez serca żalu, 

Gdyżby na to łez trzeba, nie rosy z Kastalu¹⁰. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. ztąd — dziś popr.: stąd. [przypis edytorski]

2. chiński imbier — chiński imbir uważano za lek żołądkowy. [przypis redakcyjny]

3. kata — do diabła. [przypis redakcyjny]

4. nie stanie (daw.) — nie będzie; zabraknie. [przypis edytorski]

5. do kwadry — do miary. [przypis redakcyjny]

6. żydło — tryb życia. [przypis redakcyjny]

7. ważyć na — łożyć na. [przypis redakcyjny]

8. brak — to, co się odrzuca. [przypis redakcyjny]

9. kawy — brednie. [przypis redakcyjny]

10. rosy z Kastalu — wiersza, bo źródło kastalskie w Delfach Apollowi (i muzom) święte, więc poezji. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/potocki-mila-jest-roznosc-w-rzeczach

Tekst opracowany na podstawie: Wacław Potocki, Wiersze wybrane, wyd. i oprac. Aleksander Brückner, nakł. Krakowska Spółka Wydawnicza, druk. W.L. Anczyca i Spółki w Krakowie, Kraków [1924].

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Elbląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BE. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksander Brückner, Aleksandra Bułka, Paulina Choromańska, Katarzyna Dug, Marta Niedziałkowska, Aneta Rawska.

Okładka na podstawie: ozalee.fr@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.