Jan Kochanowski

Tren IV. (Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje...)

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Tren IV. (Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje...)¹

Zgwałciłaś², niepobożna³ śmierci, oczy moje, 

Żem widział umierając⁴ miłe dziecię swoje. 

Widziałem, kiedyś trzęsła owoc niedordzały⁵, 

A rodzicom nieszczesnym serca sie krajały⁶. 

Nigdyć by ona była bez wielkiej żałości 

Mojej umrzeć nie mogła, nigdy bez ciężkości⁷ 

I serdecznego bolu, w którymkolwiek lecie⁸ 

Mnie by smutnego była odbiegła⁹ na świecie; 

Alem ja już z jej śmierci nigdy żałościwszy, 

Nigdy smutniejszy nie mógł być ani teskliwszy¹⁰. 

A ona (by był Bóg chciał) dłuższym wiekiem swoim 

Siła¹¹ pociech przymnożyć¹² mogła oczom moim. 

A przynamniej¹³ tym czasem mogłem był odprawić 

Wiek swój¹⁴ i Persefonie¹⁵ ostatniej¹⁶ sie stawić¹⁷, 

Nie uczuwszy na sercu tak wielkiej żałości, 

Której równia¹⁸ nie widzę w tej tu śmiertelności¹⁹. 

Nie dziwuję Nijobie²⁰, że na martwe ciała 

Swoich namilszych dziatek²¹ patrząc, skamięniała²². 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

2. zgwałcić (daw.) — zadać gwałt, postąpić wbrew prawu i powinności, zbeszcześcić coś, uczynić krzywdę wbrew prawu. [przypis redakcyjny]

3. niepobożny (starop.) — postępujący źle, nie „po bożemu”, bezbożny. [przypis redakcyjny]

4. umierając (starop. forma imiesłowu) — umierające. [przypis redakcyjny]

5. niedordzały (starop.) — niedojrzały. [przypis redakcyjny]

6. rodzicom (...) serca się krajały — byli bardzo smutni, zrozpaczeni. [przypis redakcyjny]

7. ciężkość* (starop.) — męka, wielki ból, wielkie zmartwienie. [przypis redakcyjny]

8. lato (starop.) — wiek, rok życia; w którymkolwiek lecie: w którymkolwiek roku życia, w jakimkolwiek wieku. [przypis redakcyjny]

9. mnie by odbiegła — opuściłaby mnie, zostawiłaby mnie swojemu losowi. [przypis redakcyjny]

10. teskliwszy (starop.) — bardziej bolejący. [przypis redakcyjny]

11. siła* (starop.) — wiele. [przypis redakcyjny]

12. przymnożyć (starop.) — sprawić, by ktoś miał czegoś więcej. [przypis redakcyjny]

13. przynamniej (starop.) — przynajmniej. [przypis redakcyjny]

14. odprawić (...) wiek swój (starop.) — zakończyć swoje życie. [przypis redakcyjny]

15. Persefona — tu: uosobienie śmierci. [przypis redakcyjny]

16. ostatniej — tu: ostatecznej; śmierć jest ostatnim kresem człowieka. [przypis redakcyjny]

17. stawić sie — przyjść dobrowolnie; Persefonie ostatniej sie stawić: stanąć przed Persefoną (śmiercią). [przypis redakcyjny]

18. rówień (starop.; tu forma D. lp: równia) — coś równego. [przypis redakcyjny]

19. w tej tu śmiertelności — na tym świecie podległym śmierci. [przypis redakcyjny]

20. Nijobie — forma wyrazu Niobe przekształconego tak dla rytmu; Nie dziwuję Nijobie: nie dziwię się Niobe; nie mam za złe Niobe. Niobe: w mit. gr. córka Tantala i żona króla tebańskiego Amfiona miała czternaścioro dzieci i wyśmiewała się z Latony, która miała tylko dwoje, Apolla i Artemidę. Latona nakazała swym dzieciom pomścić tę zniewagę i zamordować synów i córki Niobe. Niepocieszona Niobe zapłakała się na śmierć i została zamieniona w kamień, z którego płynęła woda przypominająca jej łzy. [przypis redakcyjny]

21. dziatki (daw.) — dzieci. [przypis redakcyjny]

22. skamięniała (starop.) — skamieniała. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny-tren-iv

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: beautiful boken in the trees, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.