Jan Kochanowski

Tren XIII. (Moja wdzięczna Orszulo, bodaj ty mnie była...)

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Tren XIII. (Moja wdzięczna Orszulo, bodaj ty mnie była...)¹

Moja wdzięczna² Orszulo, bodaj ty mnie była 

Albo nie umierała lub sie nie rodziła. 

Małe pociechy płacę wielkim żalem swoim 

Za tym nieodpowiednym pożegnanim³ twoim. 

Omyliłaś mię⁴ jako nocny sen znikomy⁵, 

Który wielkością⁶ złota cieszy zmysł⁷ łakomy⁸, 

Potym nagle uciecze⁹, a temu na jawi¹⁰ 

Z onych skarbów jeno chęć a żądzą¹¹ zostawi. 

Takeś ty mnie, Orszulo droga, uczyniła: 

Wielkieś nadzieje w moim sercu roznieciła, 

Potymeś mię smutnego nagle odbieżała¹² 

I wszytki moje z sobą pociechy zabrała. 

Wzięłaś mi, zgoła mówiąc¹³, dusze połowicę¹⁴, 

Ostatek przy mnie został na wieczną tesknicę¹⁵. 

Tu mi kamień, murarze, ciosany połóżcie, 

A na nim tę nieszczesną pamiątkę¹⁶ wydróżcie¹⁷: 

ORSZULA KOCHANOWSKA TU LEŻY, KOCHANIE¹⁸ 

OJCOWE ALBO RACZEJ PŁACZ I NARZEKANIE. 

OPAKEŚ TO, NIEBACZNA¹⁹ ŚMIERCI, UDZIAŁAŁA²⁰: 

NIE JAĆ ONEJ, ALE MNIE ONA PŁAKAĆ MIAŁA. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

2. wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

3. pożegnanim (starop. forma N.) — pożegnaniem; za tym nieodpowiednim pożegnanim: z powodu tego nie zapowiedzianego, niewłaściwego pożegnania. [przypis redakcyjny]

4. omyliłaś mię (starop.) — zwiodłaś mnie, zmyliłaś mnie. [przypis redakcyjny]

5. sen znikomy — znikający, nieuchwytny. [przypis redakcyjny]

6. wielkość* — wielka ilość. [przypis redakcyjny]

7. zmysł — tu w znaczeniu ogólnym: zmysły. [przypis redakcyjny]

8. łakomy (daw.) — pożądliwy, chciwy. [przypis redakcyjny]

9. uciecze (forma starop.) — ucieknie. [przypis redakcyjny]

10. na jawi (forma starop.) — na jawie. [przypis redakcyjny]

11. żądza (starop.; tu forma B. lp: żądzą) — namiętne pragnienie. [przypis redakcyjny]

12. odbieżała (forma starop.) — odbiegła; por. „bieżeć” [np. Tren XVI: „śmierć (...) k nam bieży”]. [przypis redakcyjny]

13. zgoła mówiąc — mówiąc bez ogródek, mówiąc wprost. [przypis redakcyjny]

14. dusze połowicę (starop.) — połowę duszy. [przypis redakcyjny]

15. tesknica (starop.) — tęsknota, żal. [przypis redakcyjny]

16. pamiątka* (daw.) — upamiętniający znak (dziś znaczenie węższe); nieszczęsna pamiątka: znak świadczący o nieszczęściu i upamiętniający je. [przypis redakcyjny]

17. wydróżcie (forma starop.) — wyżłóbcie, wyryjcie, wydrążcie. [przypis redakcyjny]

18. kochanie — przedmiot miłości, a zarazem miłość. [przypis redakcyjny]

19. niebaczny (starop.) — nie mający baczenia na coś, czyli nie zwracający na coś uwagi, nieuważny, tu: nie przestrzegający ustalonego porządku rzeczy. [przypis redakcyjny]

20. opakeś to (...) udziałała (starop.) — postąpiłaś na opak, przewrotnie, wbrew naturalnemu porządkowi rzeczy. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny-tren-xiii

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: snowing in the garden, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.