Jan Kochanowski

Tren XVII. (Pańska ręka mię dotknęła...)

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Tren XVII. (Pańska ręka mię dotknęła...)¹

Pańska ręka mię dotknęła, 

Wszytkę mi radość odjęła. 

Ledwie w sobie czuję duszę² 

I tę podobno dać muszę³. 

Lubo⁴ wstając, gore jaśnie⁵, 

Lubo padnąc, słońce gaśnie⁶, 

Mnie jednako serce boli, 

A nigdy sie nie utoli⁷. 

Oczu nigdy nie osuszę 

I tak wiecznie płakać muszę. 

Muszę płakać; o mój Boże, 

Kto sie przed Tobą skryć może? 

Prózno⁸ morzem nie pływamy, 

Prózno w bitwach nie bywamy: 

Ugodzi nieszczeście wszędzie, 

Choć podobieństwa⁹ nie będzie. 

Wiódłem¹⁰ swój żywot tak skromnie, 

Że ledwie kto wiedział o mnie, 

A zazdrość i złe przygody 

Nie miały mi w co dać szkody¹¹. 

Lecz Pan, który gdzie tknąć¹² widzi, 

A z przestrogi¹³ ludzkiej szydzi, 

Zadał mi raz¹⁴ tym znaczniejszy¹⁵, 

Czymem już był bezpieczniejszy¹⁶. 

A rozum, który w swobodzie¹⁷ 

Umiał mówić o przygodzie, 

Dziś ledwe sam wie o sobie: 

Tak mię podparł w mej chorobie. 

Czasem by sie chciał poprawić, 

A mnie ciężkiej troski zbawić, 

Ale gdy siędzie na wadze, 

Żalu ruszyć nie ma władze¹⁸. 

Prózne to ludzkie wywody, 

Żeby szkodą nie zwać szkody; 

A kto sie w nieszcześciu śmieje, 

Ja bych tak rzekł, że szaleje. 

Kto zaś na płacz lekkość wkłada¹⁹, 

Słyszę dobrze, co powiada, 

Lecz sie tym żal nie hamuje²⁰, 

Owszem, więtszy przystępuje. 

Bo mając zranioną duszę, 

Rad i nierad płakać muszę; 

Co snaść nie cześć, to ku szkodzie 

I zelżywość²¹ serce bodzie. 

Lekarstwo to, prze Bóg żywy²², 

Ciężkie na umysł troskliwy²³; 

Kto przyjaciel zdrowia mego, 

Wynajdzi²⁴ co wolniejszego²⁵. 

A ja zatym łzy niech leję, 

Bom stracił wszytkę nadzieję, 

By mnie rozum miał ratować, 

Bóg sam mocen²⁶ to hamować. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

2. Ledwie (...) czuję duszę — ledwie żyję. [przypis redakcyjny]

3. i tę [duszę] oddać muszę — muszę oddać życie, umrzeć. [przypis redakcyjny]

4. Lubo (...) lubo — Czy (...) czy. [przypis redakcyjny]

5. gore jasnie — jasno goreje, płonie, świeci. [przypis redakcyjny]

6. padnąc (...) gaśnie — gaśnie zapadając (za horyzont), zachodząc. [przypis redakcyjny]

7. utolić (tu forma 3 os. lp cz. przysz.: utoli) — utulić, ukoić. [przypis redakcyjny]

8. prózno — na próżno. [przypis redakcyjny]

9. podobieństwo* — możliwość, prawdopodobieństwo. [przypis redakcyjny]

10. wiódłem — wiodłem. [przypis redakcyjny]

11. nie miały mi w co dać szkody — nie miały powodu, by mi uczynić szkodę. [przypis redakcyjny]

12. tknąć — doświadczyć. [przypis redakcyjny]

13. przestrogi* — ostrożności. [przypis redakcyjny]

14. raz — cios (por. razić, otrzymywać razy). [przypis redakcyjny]

15. znaczniejszy — większy, dotkliwszy. [przypis redakcyjny]

16. Czymem już był bezpieczniejszy — im bardziej czułem się bezpieczny. [przypis redakcyjny]

17. w swobodzie — gdy był wolny (swobodny) od trosk i cierpień. [przypis redakcyjny]

18. gdy siędzie na wadze (...) ma władze — gdy żal i rozum umieścimy na szalach wagi, rozum nie przeważy. [przypis redakcyjny]

19. na płacz lekkość wkłada — lekceważy płacz. [przypis redakcyjny]

20. sie (...) żal nie hamuje — żal nie zmniejsza się. [przypis redakcyjny]

21. nie cześć, zelżywość — despekt, dyshonor. [przypis redakcyjny]

22. prze Bóg żywy — przez Boga żywego, na Boga żywego. [przypis redakcyjny]

23. troskliwy* — strapiony, zatroskany, ten, który ma wiele trosk. [przypis redakcyjny]

24. wynajdzi (starop.; daw. forma W. lp) — wynajdź. [przypis redakcyjny]

25. wolniejszy — łagodniejszy, lepszy. [przypis redakcyjny]

26. mocen — ma moc, siłę. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny-tren-xvii

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: the rustic door, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.