Maryla Wolska

Święto Słońca

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Święto Słońca

Poszli wszyscy mokrymi łąkami ku zorzy, 

Poszli wszyscy w szalach odświętnych przez łan... 

I ponieśli do chramu¹ daleko, 

Kadzielny bursztyn i miód, 

Jagody kraśne² i mleko 

I w cienkie owite płótno 

Chleby ofiarne, z białej, pszennej mąki... 

Słyszałam skrzypienie wrót 

I pieśń ich smutną 

Od łąki... 

Słyszałam, jak płonki³ trzęśli 

Z domowych drzew, 

I jęk słyszałam gęśli⁴ 

Branych ze ścian 

I śpiew... 

Poszli wszyscy w odświętnych szatach przez łan. 

A oto ja zostałam w domu 

I nie pójdę... 

Nie pójdę jodłowym lasem, 

Nie pójdę, słoneczny boże, 

Z dziewanną i bylicą do twojego chramu, 

Ani łąką zroszoną, 

Ani jarem chłodnym 

Nie pójdę... 

Pomnę, gdy ostatni raz 

Z miodną obiatą⁵ 

Szłam przed twój głaz, 

Na polach złote, zbożne było lato... 

Rannym, rzeźwym chłodem, 

Nim błysnął wschód, 

Korowodem 

Szli biali włastowie ze wsi, 

Za nimi lud... 

Szli wszyscy, mokrymi łąkami ku zorzy, 

Szli wcześnie, w szatach odświętnych, ze śpiewem. 

W ręku dań kwietna woniała im zżęta 

I blade piołuny chwiały się goryczne. 

A oni szli prosto w słońce polami, 

Wysokich zbóż miedzą, w bród, 

W poranek Święta... 

Wtedy ostatni raz 

Z miodną obiatą szłam przed twój głaz, 

Słoneczny, młody, 

Złotowłosy boże! 

Jak dziś — w ranne, rzeźwe chłody. 

Przez zboże, 

Szli biali włastowie ze wsi, 

Za nimi lud 

Korowodem, 

Do skalnych wrót... 

A podle⁶ chramu, 

Przed rzezaną bramą świątnicy, 

Nad mszystą darnią traw, 

U świętych wód źródła, 

Czarne dęby grały szumem liści, 

A nad kędzierzą dębów, 

Po czystym niebie, 

Śnieżne, letnie obłoki 

Szły wpław... 

I rozwarła się brama 

I ciżba przeszła mimo⁷ biała 

I nie widział nikt — 

I nikt nie obejrzał się wstecz 

I nikt nie wie do dziś, 

Żem u zdroja⁸ tam — została 

Sama... 

Dęby czarne, święte drzewa strażnicze, 

Szumiały dostojnym gwarem 

Nade mną, 

Podczas gdy oni, w głaźnej pieczarze chramu, 

Palili bursztynowe głownie 

I ziarna pszenne ciskali w żar 

I w ciężkich dymach 

Składali ogniową obiatę... 

Obłoki letnie, śnieżne obłoki pogodne, 

Płynęły skrzydlatym stadem 

Nade mną, 

Podczas gdy oni, w dumnej czeluści gontyny⁹, 

Przed kamiennym obliczem boga, 

Na wilgotnym podłożu świątnicy, 

Kładli chleby ofiarne 

I w słońcu bielone płótna... 

I południe paliło się nade mną 

Dyszące, 

Podczas gdy oni, u stóp zimnego głazu, 

W śpiewie trwali i w dymie... 

I nikt z kornej ciżby nie poznał 

I nikt z rzeszy białej nie widział, 

Że bóg słońca wyszedł do mnie, 

Pod czarne szumiące dęby, 

Nad czujną źrenicę zdroja¹⁰, 

Że nie masz go nad ogniem obiaty, 

Że go już nie masz w chramie, 

W ciemnej, dymnej, wilgnej¹¹ pieczarze świątnicy...  

Że oto w skwarną, słoneczną biel, 

Wieńczony w ciężkie kłosy, 

Szedł ku mnie łąką jasny bóg Lel, 

Bóg młody, złotowłosy... 

I nikt nie widział go prócz mnie 

Gdy szedł w dębowe chłody 

I stało wszystko wkoło jak w śnie 

U brzega świętej wody... 

I oto w skwarną południa biel, 

Wieńczony w ciężkie kłosy, 

Mówić jął do mnie jasny bóg Lel, 

Bóg młody, złotowłosy... 

«Słysz! 

Ja bóg pogody i bóg znojnych cisz, 

W tę świętą upalną godzinę 

Dziś mówię do ciebie — sam! 

Ostatni raz za mną bram 

Skalne się zwarły wierzeje, 

Kamienny opustoszeje 

Mój chram... 

Przemijam — 

Słysz! 

Nieraz w ten próg z obiatą, 

Od siół¹² tu wejdzie piesza, 

Z owocną danią rzesza — 

Na nowe zbożne lato, 

Na głazach twarzą lec! 

Niejeden jeszcze raz, 

Pieśną¹³ w piekielnym dymie, 

Milczący mój głaz 

Ogędzie¹⁴ — 

I nieraz we łzach opłacze me imię, 

Lecz mnie już nie będzie, 

Wiedz! 

Ja bóg pogody — i cisz, 

Odchodzę — 

Słysz! 

W cień wsteczny idę i mrok, 

Bogowie po mnie i wodze, 

Witezie nowi i woje — 

Przyjdą — słyszę już krok! 

Zachodzą czasy moje 

W mrok... 

Pójdź, na odchodne, 

W tę zgłuchłą żarem godzinę, 

Ty ust dziś moich weź żegnanie chłodne 

Nim minę! 

Chodź! Niech z usty twojemi 

Zewrę moje pocałunków nienawykłe usta, 

Usta czyste jak żaden kwiat 

Na ziemi, 

W mrocznym chłodzie skalnej mojej świątnicy 

Ostygłe... 

Pójdź! Na odchodnym, 

Pocałowaniem chłodnym 

Moich ust, 

W tę świętą, upalną godzinę, 

Wetchnę w duszę twoją mój mierzchnący blask 

I dziwy śmiertelne opowiem twemu sercu 

I oczy twoje nauczę guseł 

I minę...» 

. . . . . . . . . . . . . . 

I byłeś jak jawa i byłeś jak sen, 

A usta twoje pachły¹⁵ żytnim chlebem, 

A włosy twoje miały barwę miodu, 

A z oczu twoich szły blaski źródlane 

Krynicznych den... 

I żytnim chlebem pachły twoje usta 

I drzewa święte szumiały nad nami 

I słońce złote stało nad dębami — 

A tam — pieczara chramu była — pusta... 

Słyszałam, jak płonki trzęśli 

Z domowych drzew, 

I jęk słyszałam gęśli 

Branych ze ścian 

I śpiew... 

Poszli wszyscy w odświętnych szatach przez łan. 

A oto ja zostałam w domu 

I już nie pójdę. 

Nie pójdę już, słoneczny boże, 

Jodłowym lasem, 

Z bylicą i dziewanną do pustego chramu, 

Ani łąką zroszoną, 

Ani jarem chłodnym, 

Nie pójdę... 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. chram — świątynia przedchrześcijańska u Słowian. [przypis edytorski]

2. kraśny — kolorowy; czerwony; piękny. [przypis edytorski]

3. płonka — dzika jabłoń a. grusza; tu: owoc z takiego drzewa. [przypis edytorski]

4. gęśle — daw. ludowy instrument smyczkowy; rodzaj skrzypiec. [przypis edytorski]

5. obiata — ofiara składana bogom. [przypis edytorski]

6. podle (daw.) — pod; wzdłuż. [przypis edytorski]

7. mimo — tu: obok. [przypis edytorski]

8. u zdroja (daw., gw.) — dziś popr. forma D.lp: zdroju. [przypis edytorski]

9. gontyna — świątynia przedchrześcijańska (właśc. kącina; także: kupiszta). [przypis edytorski]

10. zdroja — dziś popr. D.lp: zdroju. [przypis edytorski]

11. wilgny — dziś: wilgotny. [przypis edytorski]

12. sioło — wieś. [przypis edytorski]

13. pieśną — prawdopodobnie neol.; 3 os.lm od czas. pieśnić (śpiewać pieśni). [przypis edytorski]

14. ogędzić — od: daw. gędzić: śpiewać. [przypis edytorski]

15. pachły — dziś popr.: pachniały. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/wolska-swieto-slonca

Tekst opracowany na podstawie: Młoda Polska. Wybór poezyj, oprac. Tadeusz Boy-Żeleński, wyd. drugie, Wydawnictwo Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich, Wrocław 1947.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Łukasza Jachowicza. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aneta Rawska, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Samuel John, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.