Stanisław Wyspiański

(Jak pomnę...)

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

(Jak pomnę¹...)

Jak pomnę, stała na stopniu wiodącym do cieni 

dużej altanki, wolnej od słońca promieni, 

bo chociaż była obszerną przestrzenią, 

to jednak cała usłana zielenią 

krzewu — co uporczywie piąć się nie przestawał 

po ścianie i po słupach — przez co cień jej dawał; 

liściem i gałązkami zamknąłby ją całą, 

gdyby nie obcinany był wciąż rączką dbałą 

ogrodniczki — tą właśnie była ona sama. 

Stała tak w drzwiach altanki ujęta jak w ramce 

zielenią w koło — na tle tej zieleni 

ciemnej 

zdała się główka jej blaskiem promieni 

odbijać dziwnie jasno — jakby do jej czoła 

dodano ową świetlną przepaskę anioła. 

O, bo anielską duszę miała — ku kochaniu 

skłaniała wszystkich zaraz po jej poznaniu. — 

Prawie nie uważała na mnie — wciąż patrzała 

przed siebie — nie wiem zaś, co by znaczyła 

boleść ta w jej twarzy — zamglone 

jej łagodne oczy — ozdobione 

zaledwie widzialnymi łzami 

zdały się jak szafiry oprawne perłami, 

że trzeba było tylko — choć jedno wzruszenie 

więcej — jednego ruchu powiek, żeby to cierpienie, 

co w głębi duszy tkwiło przytłumione 

wybuchło naraz w rzewny płacz zmienione, 

taką widziałem wtenczas smutną. — Wina zwoje 

jakoby pochylały się nad nią płaczące 

i dla jej żalu współczucie niosące 

łzę otrzeć chciały z oka, lub ubrać jej głowę, 

ze żywych liści kwieciem zdobiąc włosy płowe. 

Sądziłem, jakby przez swe igranie swawolne 

dokoła twarzy — może były zdolne 

spłoszyć smutek z jej lica — z czoła myśl posępną 

aby się stała bardziej szczerą i przystępną... 

I nagle wietrzyk, co zrazu spokojnie 

długie, splecione chwiał gałązki krzewu 

w takt szumu drzew i ptasząt miłych śpiewu: 

zerwał się silniej — liściem niepamiętny 

musnął po twarzy ją — nadto natrętny 

dotknął ust — a czytaną mnie kartę przewrócił. 

Nie zgadłem czy dlatego, że ją śmiały zbudził 

z marzeń jej drogich — czy może wspomnieniem 

dawnym rozranił serce: — dosyć, że westchnieniem 

pierś się podniosła — jedna łezka się stoczyła 

po licu bladym... 

A że pozwoliła 

u stóp mi swoich siedzieć — więc patrząc w jej oczy — 

marzyłem, przeglądając się jakby w przeźroczy, 

w jej duszy czystej — — właśnie rozłożoną 

książkę czytałem: — łza na odwróconą 

spadła mi kartę. — Poznałem, że była 

zasmucona — że boleść swą przede mną kryła. 

Ona spostrzegła — zmieszała się — biała 

jej twarz rumieńcem zapłonęła cała. 

Przeczuła, że jej boleść stała mi się jawną — 

usta zadrżały prośbą — i z bladych niedawno 

poczęły mienić barwą róży i koralu. — 

Zdało się, że patrzyła wzrokiem pełnym żalu 

za czymś, co stało się pomimo woli — 

prosiła: nie wspominaj o tym, co mnie boli. 

Potem odeszła prędko — ja nie rozumiałem 

z tego wiele — zdziwiony — dalej skoro czytać chciałem — 

rzecz dziwna — w miejscu gdzie karta zroszona 

łzą: przeczytałem: miłość zawiedziona. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Jak pomnę — wiersz powstał w Korabnikach pod Krakowem na przełomie 1888–1889 r. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/wyspianski-jak-pomne/

Tekst opracowany na podstawie: Stanisław Wyspiański, Pisma pośmiertne, II. Wiersze, fragmenty dramatyczne, uwagi, Kraków 1910.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Elizy Hetkowskiej. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Katarzyna Dug, Marta Niedziałkowska, Piotr Ostrowski.

Okładka na podstawie: Painting vs. Reality, JFXie@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.