Adam Asnyk

Ze sceny świata

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-4129-1

Ze sceny świata

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. I (Oto ja, anioł zniszczeń, miecz ująłem w dłonie...)

5. II (Rzekłem, i usłyszała mnie szalona pycha...)

6. III (I powstał krzyk ogromny u monarszych dworów...)

7. IV (Wstała jutrznia czerwona, oświecając łany...)

8. V (To był prolog dopiero, a teraz na scenie...)

9. VI (Teraz to rzeź za rzezią kroczy już wspaniale...)

10. VII (Piękne dzieło zniszczenia! cudne wynalazki!)

11. VIII (Tryumf mój jest zupełny: sta tysięcy trupów...)

12. IX (Na tem koniec? Nie jeszcze! Naród do ostatka...)

13. X (Więc znów snują się dalej krwawych zdarzeń wzory...)

14. XI (O jakże piękne plony! Na smutnem zwalisku...)

15. XII (Ja jeden tryumfuję, patrząc na tę ziemię...)

16. Wesprzyj Wolne Lektury

17. Strona redakcyjna

Ze sceny świata

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

I

Oto ja, anioł zniszczeń, miecz ująłem w dłonie,

I rzuciłem na ziemię ostry miecz anioła,

I szepnąłem monarchom siedzącym na tronie:

«Czas pokazać! kto więcej krwi wycisnąć zdoła?

Czas pokazać! kto więcej na krwawym zagonie

Położy ofiar ludzkich? kto miasta i sioła

Poburzy mściwą ręką? i kto swej koronie

Przysporzy rubin zdjęty z przeciwnika czoła?

Kto to zrobi, ten cały świat mieć będzie w ręku

I będzie go mógł deptać dla swojej zabawy,

A z hekatomby trupów i żyjących jęku

Wzniesie dla siebie pomnik wiekopomnej sławy;

Ludy i monarchowie przyjdą przed tron krwawy

I położą swe głowy na liktorskim pęku».

II

Rzekłem, i usłyszała mnie szalona pycha

Dwóch władzców, co ościenne dzierżyli narody,

Każdy z nich powstał, mówiąc: «Ludu! pragnę zgody,

Ale sąsiad na twoje bezpieczeństwo czycha;

Czyż możem patrzyć na to, że on bez przeszkody

Wywyższa się w swej dumie i przyjaźń odpycha?

Honor nasz zagrożony i laur nasz usycha,

Trza go odświeżyć znowu w krwi rycerstwa młodej!

Więc w imię Najwyższego, co nam da zwycięstwo,

Stojąc przy słusznej sprawie, uderzmy na wroga!

Z jego strony jest zdrada, gwałt, krzywoprzysięstwo,

Chęć zaboru, bezprawie, rzezie i pożoga.

W nas jest szlachetna duma i rycerskie męstwo:

Uderzmy, a zwyciężym za zrządzeniem Boga!»

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

III

I powstał krzyk ogromny u monarszych dworów,

Krzyk najemnych pochlebców, łaknących korzyści,

I rozszedł się po kraju wśród miast, siół i borów,

Wrzawą bezmyślnej dumy, ślepej nienawiści.

Spędzono ludzką trzodę z pastwisk i ugorów,

Zdatnych na rzeź wybrali królewscy artyści,

I stanęły szeregi nowych gladyatorów,

Wołając: «Niechaj słowo monarsze się ziści!»

Przygotowano mordu maszyny żyjące,

Dano znak potajemny i wojsko ruszyło...

Zostały puste domy i zboże stojące,

Płacz matek, którym synów z objęć wzięto siłą,

Sąd wojenny na krnąbrnych, psy nocą wyjące,

I widziałem, że wszystko po mej myśli było.

IV

Wstała jutrznia czerwona, oświecając łany,

Na których zebrać miano pierwsze krwawe żniwo,

Przekroczono granice... i rozkaz wydany

Pędzi do boju falę żołnierzy ruchliwą.

Oto walka się wszczyna! i wróg rozespany

Napadnięty znienacka za broń chwyta żywo

I bagnetami lukę otwiera straszliwą...

Zgiełk i jęki w tej ciżbie krwią ludzką pijanej.

Rozpacz dodaje męstwa, walka jest morderczą,

W śmiertelnym pocałunku pada wróg przy wrogu,

Grzmią działa, tętnią jeźdźcy, stosy zwalisk sterczą,

Każda chata w płomieniach, trup przy każdym progu,

Nareszcie tryumf kończy ucztę ludożerczą,

A zwycięski monarcha dzięki składa Bogu.

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

V

To był prolog dopiero, a teraz na scenie

Zwycięzca z Bożej łaski posuwa się dalej,

Lud więzi i morduje, wsie i miasta pali

I zrabowanem złotem napycha kieszenie.

Ludzi ma podostatkiem, będą go słuchali,

Będą padać w milczeniu na krwawej arenie,

Może więc zaspokoić pobożne sumienie

I okuć krnąbrny naród obręczą ze stali.

Co za zwycięski pochód! jakie wielkie czyny!

Hymn tryumfu w ślad za nim cały orszak śpiewa,

Co krok: to wyrok śmierci, pożar i ruiny,

A wojsko, jak szarańcza wkoło się rozlewa

Po ziemi, która swoje utraciła syny

I pod nogą najeźdźcy w własnej krwi omdlewa.

VI

Teraz to rzeź za rzezią kroczy już wspaniale,

I stutysięczne armie pośród armat błysku

Zwierają się ze sobą w morderczym uścisku,

Roztrącając się wzajem, jako morskie fale.

Całe gromady giną przy zdobytem dziale,

Całe szwadrony leżą strzaskane w urwisku,

Całe szeregi trupów stoją w pośród ścisku,

I wał żywych przebiega po umarłych wale!

Sztuczne śmierci narzędzia i genialne bronie

Zmiatają całe stosy skrwawionego cielska,

Poszarpanej odzieży, szmat, błota i zielska.

Bezkształtne masy leżą zmięszane po zgonie...

W jedną kałużę spływa krew nieprzyjacielska...

Aż śmierć sama ze wstrętem kryje oczy w dłonie.

VII

Piękne dzieło zniszczenia! cudne wynalazki!

Z nich każdy światu nową epokę otwiera,

I tak, jak za dotknięciem Mojżeszowej laski,

Zarazę i ciemności wkoło rozpościera.

Za nic dziś geniusz wodza, męstwo bohatera,

Za nic dziś Winkelrydów nieśmiertelne blaski:

Bohater niknie w tłumie, cały tłum umiera,

Nie wiedząc, czy monarcha sypie mu oklaski.

Zwycięzcy, zwyciężeni, w jednym wielkim dole

Zarówno bez zwycięstwa, sławy, bez imienia

Spoczywają, a śmierć im zarówno na czole

Pisze: «To są ofiary marne zaślepienia,

Co odegrały smutną gladyatorów rolę!»

Kto tutaj jest zwycięzcą?... Ja anioł zniszczenia.

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

VIII

Tryumf mój jest zupełny: sta tysięcy trupów

Armatniem mięsem krwawe kreślą krajobrazy,

Miasta stoją podobne do ognistych słupów,

Albo lecą w powietrze rozrzucając głazy.

Głód, nędza, rany pełne zaraźliwych strupów,

I stokroć ohydniejsze ludzkich dusz zarazy:

Szpiegostwo, zdrada, rozbój, chciwe swoich łupów,

Naczelnemu wodzowi stoją na rozkazy.

Zniszczone całe armie i prowincye całe,

I pobity przeciwnik miecz upuszcza z ręki...

Widowisko zarazem wielkie i wspaniałe!

Gnie się pod stopy wroga układny i miękki,

A zwycięzca pokornie składa niebu dzięki

I pod broń powołuje rzesze pozostałe!

IX

Na tem koniec? Nie jeszcze! Naród do ostatka

Czuje się przymuszonym bronić przed ohydą

I gwałtami łupieżcy, a ojczyzna matka

Nie może wydać synów, co zań ginąć idą.

Woli pokryć się cała grobów piramidą,

Woli rozpaczy swojej niebo wziąć za świadka

I paść w gruzy, jak krwawa dziejowa zagadka,

Niż obcego ciemięstwa zostać karyatydą.

Więc pobożny najeźdźca, jak Jeremiasz nowy

Prorokuje upadek rychły Babylonu,

Widzi się powołanym ten wyrok surowy

Dopełnić mieczem wedle starego zakonu;

I wyciąga dłoń krwawą do boskiego tronu

Po namaszczenie dla swej poświęcanej głowy.

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

X

Więc znów snują się dalej krwawych zdarzeń wzory:

Zasadzki, skrytobójstwa, miasta w pień wyrznięte,

Brodzące w krwi potokach znędzniałe upiory,

Przeklinające los swój, a razem przeklęte.

Wszystkie praw i ludzkości zdeptane pozory;

I pustynie zgnilizną na wskróś przesiąknięte,

I świat cały przesytem okropności chory,

I niebiosa milczące przerażeniem zdjęte.

Tylko motłoch, zwycięstwa spojony blekotem,

Niepomny, że sam klęski i zwycięstwa płaci,

Niepomny na krew ojców, i synów, i braci,

Niepomny, że jest właśnie ginącym Helotem,

Pokrywa scenę mordów swych oklasków grzmotem,

I urągając grobom, ludzką godność traci.

XI

O jakże piękne plony! Na smutnem zwalisku

Wyrasta dzika orgia i szał zapomnienia;

Dla ludów wschodzi ciemna jutrzenka ucisku,

Podeptanie swobody, myśli i sumienia;

Jedność, kupiona drogo na pobojowisku,

W jedno wielkie więzienie dla wolnych się zmienia;

Pogwałcona moralność mści się, dając w zysku

Ludzkości nowy okres prób i poniżenia.

Znowu gwałt będzie prawem, a świętością siła,

Znowu w ciemnościach pełzać będzie tłum służalczy;

Nie wiedząc, za co ginie, przeciw czemu walczy;

Znowu zgnębiona rzesza będzie się modliła

Do posągu Molocha, w cześci bałwochwalczej...

Stało się tak, jak chciałem: by noc świat pokryła.

XII

Ja jeden tryumfuję, patrząc na tę ziemię

Dyszącą w bólu, we łzach, we krwi i żałobie;

Ja jeden, krwawy rubin w moim dyademie

Umieściłem ku mojej chwale i ozdobie.

Ja jeden, klęsk i nieszczęść sprowadzając brzemię

Na ten ród pełen złości, wiedziałem, co robię,

I wytracając mieczem to przeklęte plemię,

Oparłem mój tron własny na pokoleń grobie.

Dzieło moje skończone. Lecz Bóg w chmurach skryty

Spogląda na dół okiem ojcowskiej litości,

Gotów mi łup odebrać i czyn pracowity

Zniweczyć jednem tchnieniem łaski i miłości...

Rozkazuje. Przekleństwo rzucam Mu w błękity!

I odlatywać muszę w wieczyste ciemności.

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/asnyk-ze-sceny-swiata/

Tekst opracowany na podstawie: Adam Asnyk, Pisma, tom III, wydanie nowe zupełne, w układzie i z objaśnieniami F. Hoesicka, nakładem Księgarni F. Hoesicka, Warszawa 1924.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org).

Okładka na podstawie: __MaRiNa__@Flickr, CC BY 2.0

ISBN-978-83-288-4129-1

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.