Ignacy Krasicki

Kuglarze

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Kuglarze

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Kuglarze

Dosyć się to często zdarza:

Bywa kuglarz nad kuglarza.

Jeden z nich, a jest niemało,

Żwawo i śmiało

Pokazywał, co może:

Zjadał łyżki i noże,

Z gałek ciasta robił grosze,

Karty przemieniał w kokosze[1];

Co chciał, stawiał, i co chciał, zmykał[2],

Usta kłódkami zamykał,

Kuropatwy robił z chleba;

Zgoła był takim jak trzeba:

Bawił, dziwił od tygodnia.

Wszedł drugi i powiedział: «Ja się zowię zbrodnia».

Rzekł zatem do pierwszego: «Kolego i bracie!

Na rzemiośle się nie znacie!

A wy, co mnie widzicie,

Patrzcie, cuda ujźrzycie,

Oto zwierściadło,

Co wszystko zgadło».

Zbliżył się szpetny — ujźrzał postać miłą,

Przyszedł garbaty i garbu nie było;

Każdy z pociesznym[3] odszedł zadatkiem:

Kto nie miał zębów — znalazł dostatkiem,

Poczerniałe

Były białe;

Stara baba będąc młodą

Pocieszyła się urodą.

Wszyscy sprawcę uwielbiali,

Wszyscy razem zawołali:

«Oto zwierściadło,

Co wszystko zgadło».

Dał lichwiarzowi w rękę pełen kaszy garnek:

Skoro wziął, tyle groszy było, ile ziarnek:

Glina postać przybrała okutej szkatułki:

Otworzył stratny[4], znalazł pozew i pigułki[5],

Rzucił; porwał ją złodziej i brzęczała złotem,

Ale gdy odbił zamek z niezmiernym łoskotem,

Przestraszył go natychmiast widok niespodziany:

Złoto znikło, znalazł się stryczek i kajdany.

Stawił butelek parę szampańskich;

«Oto — rzekł –– ekstrakt[6] obietnic pańskich».

Zrazu nic w nich nie było.

Coś się potem zjawiło.

A to coś jak się zaczęło burzyć,

Mieszać, przewracać, pienić i kurzyć,

Szelest zrobił się wielki,

Pękły obie butelki...

I znowu nic nie było.

Gdy to wszystkich dziwiło,

Jakieś dziwackie jął odprawiać szepty,

Jak grad na stolik leciały recepty.

Wziął jedną zdrowy, czytał i słabo mu było:

Wziął chory, nic nie znalazł i to uleczyło.

Spazmatyczna[7], co tam stała,

To na swojej wyczytała:

«Chcesz nie być chora,

Strzeż się doktora!»

Zmienił modne kornety w worek wypróżniony,

Zrobił pierścień z pszenicy, a kufel z karbony[8].

Zadziwili się wszyscy, on rzekł: «To jest fraszka!»

Dał młodemu trzos złota, została się flaszka.

Postrzegł w ciżbie dworaka, dał mu pęcherz z złotem,

Kazał ścisnąć, natychmiast, niespodzianym zwrotem

Odmieniwszy postawę prostą[9] i obrzydłą,

Wystrzelił jak z harmaty i wydał kadzidło.

Wziął fascykuł[10] od jurysty[11],

Dmuchnął — został piasek czysty.

Z piasku owego zaraz bicz ukręcił,

Z bicza kałamarz, a gdy w nim coś zmęcił,

Ujźrzeli w rękach swoich za taką robotą:

Ten, co miał sprawę — piasek, co w niej gadał[12] — złoto.

Sędziemu dwa pęcherze dał od zapozwanych,

Obydwa były pełne papierów pisanych.

Pękł, co był ubogiego, skoro go wymienił,

Bogacza w ważny weksel[13] zaraz się przemienił.

A wszyscy zawołali z daleka i bliska:

«To mi to pęcherz, gdy kto na nim zyska!»

«Chcecie wiedzieć — rzekł dalej — jak przemysł rzecz mnoży?

Niech z was każdy w ten worek pieniądze położy».

Stosując się do rozkazu

Napełnili go do razu.

On się pokłonił, podskoczył, wykrzyknął,

Brzęknął pieniędzmi, rozśmiał się i zniknął.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. kokosz (przestarz.) — kura, kwoka. [przypis edytorski]

2. zmykać — tu: ściągać, ukrywać, usuwać. [przypis redakcyjny]

3. pocieszny — tu: pocieszający. [przypis redakcyjny]

4. stratny — utracjusz, marnotrawca. [przypis redakcyjny]

5. pigułki — tu: z trucizną. [przypis redakcyjny]

6. ekstrakt (z łac.) — wyciąg, streszczenie, tu: treść, istota. [przypis redakcyjny]

7. spazmatyczny — tu: chory na spazmy; była to dolegliwość częsta czy wręcz „modna” w XVIII w., m. in. W. Bogusławski napisał komedię Spazmy modne (Lwów, 1797) [przypis redakcyjny]

8. karbona — skarbona. [przypis redakcyjny]

9. prosty — tu: prostacki, niewykwintny. [przypis redakcyjny]

10. fascykuł — zwój papierów, dokumentów. [przypis redakcyjny]

11. jurysta — prawnik. [przypis edytorski]

12. co w niej gadał — tu: obrońca sądowy. [przypis redakcyjny]

13. ważny weksel — weksel wiele ważący, tj. na wielką sumę. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/kuglarze-bajki-nowe

Tekst opracowany na podstawie: Ignacy Krasicki, Bajki, oprac. Zbigniew Goliński, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków, 1975

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Dariusz Gałecki, Zbigniew Goliński, Marta Niedziałkowska, Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: Magic bokeh!, kevin dooley@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.