Andrzej Niemojewski

Kiedy kłamią

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Kiedy kłamią

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Kiedy kłamią

Pójdź mój kiju, druhu stary,

Przemierzymy glob dokoła,

Wiatr-nomada[1] do nas woła,

Że fałszywe są pomiary —

Na fałszywych miar łańcuchu

My się znamy, stary druhu!

Idźmy żwawo a miarowo,

Kiedy kłamią, u pioruna,

Od bieguna do bieguna

Przemierzymy świat na nowo —

A nam prędzej lud da wiarę,

Bo my mamy dobrą miarę.

Z cyrklem w ręku, z chłodem w duszy,

W togach, których nie uznajem,

Przyszli, jęli mierzyć ziemię

I orzekli — że jest rajem!

Kogo zaś ten sąd obruszy,

Ten — orzekli — bity w ciemię.

No, nie łokieć do wymiarów

Nam posłuży, bo to łudzi,

Bo my mamy głupi narów[2],

Że świat mierzym szczęściem ludzi —

A gdy przejdziem kraj za krajem,

Kto wie, czy świat takim rajem.

Więc nie traćmy życia chwili,

Niechaj prawdę lud się dowie —

Ho, coś krzywo pomierzyli

Ci miernicy urzędowi...

Do stu gromów, bomb, kartaczy[3],

Nam wypada coś inaczej!

Czy nas mylą nasze oczy?

Kędy[4] spojrzym — łza się toczy,

Ile kroków — tyle mroków!

Ile ludów — tyle trudów!

Ile grodów — tyle głodów!

A rzekami — łzy narodów!

Dość, ha, stójmy! Tam w krwi płużą[5]...

To pomyłka nadto gruba.

Nasza miara i rachuba

Wykazuje kłamstw za dużo.

Mierzmy dalej, druhu stary,

Bo my mamy dobre miary!

Czy my ślepi, kijku-druhu?

Czyli[6] słońce zaszło chmurą?

Jakoś tłumno, lecz ponuro —

Jakieś jęki błądzą w uchu —

Choć nałożym śmiałość głową,

Bieżmy żwawo a miarowo.

Kto tam płacze?... To gmin świata!

Ha, dławiłeś łzy twe długo,

Teraz burzą krzyk ulata —

Gdzie twe szczęście, władców sługo?

Motłoch wyje do pielgrzyma:

«Ha, tam szczęście, gdzie nas nie ma!».

O, mój druhu, coś się zdaje,

Że miernicy wiadomości

Drzewa złego i dobrego

W swych pomiarach krzywo biegą[7]

I kłamane głoszą raje

Tam, gdzie ból i rozpacz gości.

Wznieś się kijku, uderz z góry

Na tych panów, utnij stary!

Bo choć mamy lepsze miary,

Oni mają grubsze skóry —

A gdy drzewa prawdy strzegą,

Pędź ich kijku z raju tego!

Nam słonecznej prawdy trzeba,

A gdy strzeli jutrznia[8] złota,

Zobaczymy, czy tu nieba,

Czy też zwykły padół błota...

Bo gdzie tyle jest zgorszenia,

Nawet raj się w piekło zmienia!

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. nomada — włóczęga, błąkający się. [przypis redakcyjny]

2. narów — wada, przywara. [przypis edytorski]

3. kartacz — pocisk artyleryjski. [przypis edytorski]

4. kędy (daw.) — gdzie. [przypis edytorski]

5. płużyć — słowo użyte tu w znaczeniu: pławić się; niewłaściwie, gdyż staropolskie płużyć znaczy sprzyjać komuś, korzyść przynosić. [przypis redakcyjny]

6. czyli — tu: konstrukcja z partykułą wzmacniającą -li; znaczenie: czy też; czyż. [przypis edytorski]

7. biegą (daw. forma) — dziś: biegną. [przypis edytorski]

8. jutrznia — tu: wschód słońca, poranek. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/niemojewski-kiedy-klamia/

Tekst opracowany na podstawie: Młoda Polska. Wybór poezyj, oprac. Tadeusz Boy-Żeleński, wyd. drugie, Wydawnictwo Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich, Wrocław 1947.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Łukasza Jachowicza. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Tadeusz Boy-Żeleński, Karolina Kowska, Emanuel Modrzejewski, Aneta Rawska, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Dennis Jarvis, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.