Adam Mickiewicz

Pomnik Piotra Wielkiego

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pomnik Piotra Wielkiego

Z wieczora na dżdżu stali dwaj młodzieńce 

Pod jednym płaszczem, wziąwszy się za ręce: 

Jeden, ów pielgrzym, przybylec z zachodu, 

Nieznana carskiej ofiara przemocy; 

Drugi był wieszczem ruskiego narodu¹, 

Sławny pieśniami na całej północy. 

Znali się z sobą niedługo, lecz wiele — 

I od dni kilku już są przyjaciele. 

Ich dusze wyższe nad ziemskie przeszkody, 

Jako dwie Alpów spokrewnione skały, 

Choć je na wieki rozerwał nurt wody: 

Ledwo szum słyszą swej nieprzyjaciółki, 

Chyląc ku sobie podniebne wierzchołki. 

Pielgrzym coś dumał nad Piotra kolosem, 

A wieszcz rosyjski tak rzekł cichym głosem: 

„Pierwszemu z carów, co te zrobił cuda, 

Druga carowa pamiętnik stawiała²³. 

Już car odlany w kształcie wielkoluda 

Siadł na brązowym grzbiecie bucefała 

miejsca czekał, gdzie by wjechał konno. 

Lecz Piotr na własnej ziemi stać nie może. 

W ojczyźnie jemu nie dosyć przestronno, 

Po grunt dla niego posłano za morze. 

Posłano wyrwać z finlandzkich nadbrzeży 

Wzgórek granitu; ten na Pani⁴ słowo 

Płynie po morzu i po lądzie bieży, 

I w mieście pada na wznak przed carową⁵⁶. 

Już wzgórek gotów; leci car miedziany, 

Car knutowładny w todze Rzymianina, 

Wskakuje rumak na granitu ściany, 

Staje na brzegu i w górę się wspina. 

„Nie w tej postawie świeci w starym Rzymie 

Kochanek ludów, ów Marek Aureli, 

Który tam naprzód rozsławił swe imię, 

Że wygnał szpiegów i donosicieli: 

A kiedy zdzierców domowych poskromił, 

Gdy nad brzegami Renu i Patolu 

Hordy najezdców barbarzyńskich zgromił, 

Do spokojnego wraca Kapitolu. 

Piękne, szlachetne, łagodne ma czoło, 

Na czole błyszczy myśl o szczęściu państwa; 

Rękę poważnie wzniósł, jak gdyby wkoło 

Miał błogosławić tłum swego poddaństwa, 

A drugą rękę opuścił na wodze, 

Rumaka swego zapędy ukraca. 

Zgadniesz, że mnogi lud tam stał na drodze 

I krzyczał: „Cesarz, ojciec nasz powraca!” 

Cesarz chciał z wolna jechać między tłokiem, 

Wszystkich ojcowskim udarować okiem. 

Koń wzdyma grzywę, żarem z oczu świeci, 

Lecz zna, że wiezie najmilszego z gości, 

Że wiezie ojca milijonom dzieci, 

I sam hamuje ogień swej żywości; 

Dzieci przyjść blisko, ojca widzieć mogą. 

Koń równym krokiem, równą stąpa drogą: 

Zgadniesz, że dojdzie do nieśmiertelności!⁷ 

„Car Piotr wypuścił rumakowi wodze, 

Widać, że leciał tratując po drodze, 

Od razu wskoczył aż na sam brzeg skały. 

Już koń szalony wzniósł w górę kopyta, 

Car go nie trzyma, koń wędzidłem zgrzyta, 

Zgadniesz, że spadnie i pryśnie w kawały. 

Od wieku stoi, skacze, lecz nie spada, 

Jako lecąca z granitów kaskada, 

Gdy ścięta mrozem nad przepaścią zwiśnie: 

Lecz skoro słońce swobody zabłyśnie 

I wiatr zachodni ogrzeje te państwa, 

I cóż się stanie z kaskadą tyraństwa?” 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. był wieszczem ruskiego narodu — według przyjętego przeważnie mniemania mowa o znakomitym poecie rosyjskim Aleksandrze Puszkinie (1799–1837), z którym Mickiewicz w Rosji zawarł bliższą przyjaźń. [przypis redakcyjny]

2. Druga carowa pamiętnik stawiała — na pomniku Piotra jest napis: Petro primo Catharina secunda. [przypis autorski]

3. Petro primo Catharina secunda — „Piotrowi pierwszemu Katarzyna Druga”. [przypis redakcyjny]

4. Pani — carowej Katarzyny II. [przypis redakcyjny]

5. I w mieście pada na wznak przed carową — ten wiersz jest tłumaczony z rosyjskiego poety, którego nazwiska nie pomnę. [przypis autorski]

6. Raczej przerobiony z poety Rubana (1742–1795), z jego wiersza sławiącego pomnik Piotra Wielkiego. [przypis redakcyjny]

7. Zgadniesz, że dojdzie do nieśmiertelności! — pomnik konny kolosalny Piotra roboty Falkoneta i posąg Marka Aureliusza stojący teraz w Rzymie w Kapitolium są tu wiernie opisane. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/dziady-dziadow-czesci-iii-ustep-pomnik-piotra-wielkiego

Tekst opracowany na podstawie: Adam Mickiewicz, Dziady cz. 1-4, Czytelnik, Warszawa 1974

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Stanisław Pigoń, Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: Dominic's pics@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.