Julisz Słowacki

Paryż

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Paryż

Patrz! przy zachodzie, jak z Sekwany łona 

Powstają gmachy połamanym składem, 

Jak jedne drugim wchodzą na ramiona, 

Gdzieniegdzie ulic przeświecone śladem. 

Gmachy skręconym wydają się gadem, 

Zębatą dachów łuską się najeża. 

A tam — czy żądło oślinione jadem? 

Czy słońca promień? czy spisa rycerza? 

Wysoko — strzela blaskiem ozłocona wieża. 

Nowa Sodomo¹! pośród twych kamieni 

Mnoży się zbrodnia bezwstydna widomie² 

I kiedyś na cię spadnie deszcz płomieni, 

Lecz nie deszcz boży, nie zamknięty w gromie, 

Sto dział go poszle³... A na każdym domie⁴ 

Kula wyryje straszny wyrok Boga; 

Kula te mury przepali, przełomie⁵, 

I wielka na cię spadnie kiedyś trwoga, 

I większa jeszcze rozpacz — bo to kula wroga... 

I już nad miastem wisi ta dział chmura, 

Dlatego ludu zasępione tłumy, 

Dlatego ciemność ulic tak ponura, 

Przeczuciem nieszczęść zbłąkane rozumy; 

Bez echa kona słowo próżnej dumy, 

O wrogach ciągłe toczą się rozmowy... 

A straż ich przednia, już północne dżumy 

Obrońców ludu pozwiewały głowy, 

I po ulicach ciągły brzmi dzwon pogrzebowy. 

Czy wrócą czasy tych świętych tajemnic, 

Kiedy tu ludzie zbytkiem życia wściekli, 

Jedni pod katem, drudzy w głębi ciemnic, 

Inni ponurzy, bladzi, krwią ociekli, 

Co kiedy śmieli pomyśleć — wyrzekli? 

Lud cały kona, katy i obrońce⁶, 

Dnia im nie stało⁷, aby się wysiekli; 

I przeczuwając krwawej zorzy końce, 

Jak Jozue wołali: Dnia trzeba — stój, słońce! 

I nie stanęło — pomarli — przedwcześnie, 

Lecz zostawili pamiątki po sobie: 

Kraj po rozlewie krwi tonący we śnie 

I lud, nie po nich ubrany w żałobie, 

Krwi trójcę w jednej wcieloną osobie⁸. 

Ten jak rodyjski posąg świecznik trzyma 

I jedną nogę wsparł na martwych grobie, 

Drugą na zamku królów... Gdzie oczyma 

Sięgnął — tam wnet i ręką dostawał olbrzyma. 

A kiedy posąg walił się z podstawy, 

Tysiące ludu sławą się dzieliło, 

Każdy się okrył łachmanem tej sławy, 

Każdemu było dosyć — nadto było... 

Marzą o dawnej sławie nad mogiłą 

I pod kolumną spiżu wszyscy posną⁹; 

Choć cięcie kata głowę z niej strąciło, 

Choć na niej może jak na gruzach z wiosną 

Chwasty i z lilijami Burbonów porosną. 

Tu dzisiaj Polak błąka się wygnany, 

W nędzy — i brat już nie pomaga bratu. 

Wierzby płaczące na brzegach Sekwany 

Smutne są dla nas jak wierzby Eufratu. 

I całej nędzy nie wyjawię światu... 

Twarze z marmuru — serca marmurowe, 

Drzewo nadziei bez liścia i kwiatu 

Schnie, gdy wygnaniec złożył pod nim głowę, 

Jak nad prorokiem Judy schło drzewo figowe. 

Z dala od miasta szukajmy napisów, 

Gdzie wielki cmentarz zalega na górze¹⁰. 

O! jak tu smutno, kędy wśród cyprysów 

Pobladłe w cieniu chowają się róże. 

A pod stopami — dalej — miasto w chmurze 

Topi się we mgłach gasnących opalu... 

A dla żałobnych rodzin przy tym murze 

Przedają wianki z płótna lub z perkalu, 

Aby dłużej świadczyły o kupionym żalu. 

Patrz znów w mgłę miejską — oto wież ostatki, 

Gotyckim kunsztem ukształcona ściana¹¹; 

Rzekłbyś — że zmarła matka twojej matki, 

W czarne, brabanckie korónki ubrana, 

Z chmur się wychyla jak duch Ossyjana... 

Ludzi nie dojrzysz... Lecz nad mgłami fali 

Stoją posągi (gdzie płynie Sekwana)¹², 

Jakby się w Styksu łodzi zatrzymali 

Przed piekła bramami we mgłach stoją biali... 

Tam gmachy Luwru, gdzie tron Baltazara, 

A na nim siedział wyrobnik umarły... 

Przez dnie lipcowe panowała mara, 

U nóg jej ludzie snuli się jak karły; 

Bo nad nią cienie śmierci rozpostarły 

Wielkość olbrzymią — był to król narodu. 

I aksamity krew mu z czoła starły, 

Lecz jego dzieci umierały z głodu, 

Zaczął dynastią trupów, był ostatnim z rodu¹³. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Sodoma — wg Biblii miasto, które wraz z drugim, Gomorą, zostało unicestwione z powodu nieposłuszeństwa wobec Boga, rozpusty, pychy i nieprzestrzegania prawa przez jej mieszkańców, spośród których nie udało się znaleźć nawet dziesięciu sprawiedliwych; aniołowie boży ocalili jedynie Lota i jego córki. [przypis edytorski]

2. widomie (daw.) — dziś popr.: widocznie; w sposób dostrzegalny. [przypis edytorski]

3. poszle — dziś popr.: pośle. [przypis edytorski]

4. domie — dziś popr. forma Ms lp: domu. [przypis edytorski]

5. przełomie — dziś popr. przełamie. [przypis edytorski]

6. obrońce — dziś popr. M. lm: obrońcy. [przypis edytorski]

7. dnia (...) nie stało — brakuje dnia. [przypis edytorski]

8. Krwi trójcę w jednej wcieloną osobie — Napoleon. [przypis autorski]

9. I pod kolumną spiżu wszyscy posną — Kolumna Vendôme. [przypis autorski]

10. Gdzie wielki cmentarz zalega na górze — Cmentarz Père la Chaise. [przypis autorski]

11. Gotyckim kunsztem ukształcona ściana — Kościół katedralny Notre-Dame. [przypis autorski]

12. Stoją posągi gdzie płynie Sekwana — Most Zgody albo Ludwika XVI z białymi posągami. [przypis autorski]

13. Zaczął dynastią trupów, był ostatnim z rodu — Po wzięciu Luwru na królewskim tronie lud położył trupa. [przypis autorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/paryz

Tekst opracowany na podstawie: Juliusz Słowacki, Dzieła Juliusza Słowackiego. Pierwsze krytyczne wydanie zbiorowe, t. I., Wiersze drobne, wyd. Bronisław Gubrynowicz, Lwów 1909

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Marta Niedziałkowska, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: wlappe@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.