Adam Mickiewicz

Śmierć Pułkownika

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-6556-3

Śmierć Pułkownika

W głuchéj puszczy, przed chatką leśnika, 

Rota¹ strzelców stanęła zielona; 

A u wrót stoi straż Pułkownika, 

Tam w izdebce Pułkownik² ich kona. 

Z wiosek zbiegły się tłumy wieśniacze: 

Wódz to był wiélkiej mocy i sławy, 

Kiedy po nim lud prosty tak płacze 

I o zdrowie tak pyta ciekawy. 

Kazał konia Pułkownik kulbaczyć, 

Konia w każdéj sławnego potrzebie; 

Chce go jeszcze przed śmiercią obaczyć, 

Kazał przywieść do izby — do siebie. 

Kazał przynieść swój mundur strzelecki, 

Swój kordelas i pas i ładunki; 

Stary żołnierz, — on chce, jak Czarniecki, 

Umierając, swe żegnać rynsztunki³. 

A gdy konia już z izby wywiedli, 

Potém do niéj wszedł ksiądz z Panem Bogiem; 

I żołnierze od żalu pobledli, 

A lud modlił się klęcząc przed progiem. 

Nawet starzy Kościuszki żołnierze, 

Tyle krwi swéj i cudzéj wylali, 

Łzy ni jednéj — a teraz płakali, 

I mówili z księżami⁴ pacierze. 

Z rannym świtem dzwoniono w kaplicy; 

Już przed chatą nie było żołnierza, 

Bo już Moskal był w téj okolicy. 

Przyszedł lud widzieć zwłoki rycerza. 

Na pastuszym tapczanie on leży — 

W ręku krzyż, w głowach siodło i burka, 

A u boku kordelas, dwururka. 

Lecz ten wódz, choć w żołnierskiéj odzieży, 

Jakie piękne dziewicze ma lica? 

Jaką pierś? — Ach, to była dziewica, 

To Litwinka, dziewica-bohater, 

Wódz Powstańców — Emilija Plater! 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. rota — tu: oddział. [przypis edytorski]

2. Pułkownik — Pułkownikiem tym jest Emila hr. Platerówna (1806–1831), od dzieciństwa niemal marząca o odegraniu roli Joanny d’Arc. Umysłowo i fizycznie przygotowaną zastał ją listopad 1830 r. Na pierwsze hasło zapałem swym porywa mieszkańców Dusiat, organizuje z nich zastęp powstańców, stacza nieszczęśliwą (z powodu braku amunicji) walkę z Moskalami pod Jeziorasami, łączy się następnie z partią wolnych strzelców wilkomierskich, walczy z nadzwyczajnym męstwem w bitwie pod Prystawianami przy boku Potockiego. Gdy Chłapowski stanął na Litwie, zamianował ją kapitanem w 25. pułku liniowym; w tym charakterze bierze ona udział w zaciętych walkach pod Kownem i Szawlami. Kiedy zaś Chłapowski postanowił wycofać się do Prus, opuszcza go i usiłuje przedrzeć się do Warszawy; po dziesięciodniowym jednak marszu w chłodzie i głodzie, wyczerpana do cna z sił, została w chacie leśnika, skąd za staraniem krewniaka przeniesiona do dworu właściciela wsi, poczęła powoli przychodzić do sił. Na wieść o upadku Warszawy popadła w rozpacz; wielkie, gorące serce przestało bić, nie chcąc bić na grobie ojczyzny (J. Straszewicz, Emilie Plater. Sa Vie et sa Mort). [przypis redakcyjny]

3. chce, jak Czarniecki,/ Umierając, swe żegnać rynsztunki — Pomysł żegnania się z koniem, towarzyszem bojów, przejęty, zdaje się, z Niemcewicza dumy o Czarnieckim, w której poeta za Kochowskim wprowadził podobną wzruszającą scenę żegnania się wodza z ulubionym rumakiem. [przypis redakcyjny]

4. księżami — dziś popr.: księżmi. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/smierc-pulkownika

Tekst opracowany na podstawie: Adam Mickiewicz, Poezje, tom 2, Wiersze z lat 1825-1855 (Pieśni - Sonety - Poezje patrjotyczne, religijne i filozoficzne - Wiersze okolicznościowe - Bajki), wyd. 2 popr. Krakowska Spółdzielnia Wydawnicza, Kraków 1928

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Jan Bystrzycki, Alaksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: Emilja Plater na czele ułanów (fragment), Johann Michael Voltz (1784-1858). - autor wzoru, domena publiczna

ISBN-978-83-288-6556-3

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.