Jan Kochanowski

Tren I. (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe...)

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Tren I. (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe)

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Tren I. (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe...)[1]

Wszytki[2] płacze, wszytki łzy Heraklitowe[3]

I lamenty, i skargi Symonidowe[4],

Wszytki troski na świecie, wszytki wzdychania

I żale, i frasunki[5], i rąk łamania,

Wszytki a wszytki zaraz[6] w dom sie mój noście[7],

A mnie płakać mej wdzięcznej[8] dziewki[9] pomoście[10],

Z którą mię niepobożna[11] śmierć rozdzieliła

I wszytkich moich pociech[12] nagle zbawiła[13].

Tak więc smok[14], upatrzywszy gniazdo kryjome[15],

Słowiczki liche zbiera[16], a swe łakome

Gardło pasie[17]; tym czasem matka szczebiece[18]

Uboga[19], a na zbójcę co raz sie miece[20].

Prózno[21], bo i na samę okrutnik zmierza[22],

A ta nieboga[23] ledwe[24] umyka pierza[25].

«Prózno płakać» — podobno drudzy rzeczecie.

Cóż, prze Bóg żywy[26], nie jest prózno na świecie?

Wszystko prózno; macamy, gdzie miękcej w rzeczy,

A ono[27] wszędy[28] ciśnie: błąd wiek człowieczy[29].

Nie wiem, co lżej[30]: czy w smutku jawnie żałować[31],

Czyli sie z przyrodzeniem[32] gwałtem[33] mocować[34].

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

2. wszytki (starop.) — wszystkie. [przypis redakcyjny]

3. łzy Heraklitowe — Heraklit z Efezu (ok. 540–480 r. p.n.e.), filozof gr., w swoich dziełach często rozpaczał nad ludzkim losem. [przypis redakcyjny]

4. lamenty (...) Simonidowe — Simonides z Keos (ok. 556–468 r. p.n.e.), poeta gr., autor wielu utworów lamentacyjnych. [przypis redakcyjny]

5. frasunk a. frasunek (starop.) — zgryzota, smutek, strapienie. [przypis redakcyjny]

6. zaraz (starop.) — razem. [przypis redakcyjny]

7. w dom sie mój noście — zmierzajcie, przybywajcie do mojego domu. [przypis redakcyjny]

8. wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

9. płakać dziewki — opłakiwać dziewkę. [przypis redakcyjny]

10. pomoście — pomóżcie (zob. rym: „noście — pomoście”). [przypis redakcyjny]

11. niepobożny* (starop.) — postępujący źle, nie „po Bożemu”, bezbożny. [przypis redakcyjny]

12. pociecha (daw.) — radość i nadzieja; pocieszenie. [przypis redakcyjny]

13. zbawić* (starop.) — pozbawić. [przypis redakcyjny]

14. smok — potwór, wąż. [przypis redakcyjny]

15. kryjomy (starop.) — ukryty (dziś mówi się jeszcze po kryjomu, czyli: skrycie). [przypis redakcyjny]

16. zbierać — tu w znaczeniu: „wybierać” (z gniazda). [przypis redakcyjny]

17. gardło pasie — napełnia gardło (dziś mówi się: pasie brzuch). [przypis redakcyjny]

18. szczebiece (forma starop.) — szczebioce, szczebiota. [przypis redakcyjny]

19. ubogi* (starop.) — nieszczęśliwy. [przypis redakcyjny]

20. miece sie (forma starop.) — miota się, rzuca się. [przypis redakcyjny]

21. prózno (starop.) — próżno, na próżno. [przypis redakcyjny]

22. na samę (...) zmierza — zmierza ku (niej) samej. [przypis redakcyjny]

23. nieboga (daw.) — biedaczka, nieszczęsna. [przypis redakcyjny]

24. ledwe (starop.) — ledwo, ledwie. [przypis redakcyjny]

25. umyka pierza — przez umknięcie ocala pierze, umyka z pierzem, tj. ratuje się. [przypis redakcyjny]

26. prze (starop.) — przez; prze Bóg żywy: na Boga żywego, przez Boga żywego. [przypis redakcyjny]

27. macamy, gdzie miękcej w rzeczy, a ono... — macamy (dotykamy), gdzie rzekomo jest bardziej miękko, a tymczasem... [przypis redakcyjny]

28. wszędy (starop.) — wszędzie. [przypis redakcyjny]

29. błąd wiek człowieczy — błądzeniem jest życie ludzkie. [przypis redakcyjny]

30. co lżej — co lżejsze, co przynosi większą ulgę. [przypis redakcyjny]

31. żałować (starop.) — cierpieć, boleć, opłakiwać, żalić się. [przypis redakcyjny]

32. przyrodzenie* (daw.) — to, co jest przyrodzone człowiekowi, natura. [przypis redakcyjny]

33. gwałt (daw.) — w wyrażeniu: robić coś gwałtem, czyli siłą, przemocą. [przypis redakcyjny]

34. mocować się — walczyć tak, jak walczą z sobą zapaśnicy. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny-tren-i

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: the statue, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.