Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Dziwna chwila

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Dziwna chwila

Czas płynie... Nigdy więcej nie przyjdą ku sobie — 

rozeszli się na zawsze, na zawsze rozstali, 

żyją, jakby na innym każde żyło globie — — 

czas płynie, czas, co z każdym dniem rozdziela dalej... 

Stracona chwila złudy... Już jak grobu płyta 

powoli mchem zarasta i pleśnią zakwita: 

tak owa chwila w pomrok wspomnienia się chowa 

i z wolna ginie z oczu, jak płyta grobowa. 

Rozstali się... Czy patrzą jeszcze kiedy w stronę 

swojej dawnej przeszłości? Czy oczy, zaćmione 

mimowolnie mgłą żalu, zwracają ku sobie, 

żyjąc, jakby na innym każde żyło globie?... 

Obcy są sobie do dna... 

Raz, w dalekich górach, 

gdy się wieczór na ziemię w ciemnych zsuwał chmurach, 

wieczór górski jesienny, posępny i słotny: 

na Anioł Pański dzwon bił. Siedziałem samotny, 

patrząc w okno. Tak pusto mi było, jakoby 

same mnie otoczyły mogiły i groby, 

a dusza moja, na kształt oślepłego ptaka, 

co, bijąc skrzydłem próżno, nie chce sfrunąć z krzaka, 

błąkała mi się w piersi, smutna i samotna 

i ciemna, jako noc ta w mrocznych chmurach słotna¹. 

Nagle począł dzwon dźwięczeć... W tej pustce, w tym mroku, 

na nieskończone lasów i tęsknot otchłanie, 

smutny, w przestrzeń płynący dzwon na Zwiastowanie, 

jak u nas tam daleko, u gór moich stoku... 

I zdało mi się wówczas, że z chmur, jak lilija², 

wykwitnie twarz anielska, że się mgła rozwija 

i że z mgły, na kształt srebrnej światłości księżyca, 

srebrna, cicha i jasna zjawi się Dziewica... 

Jam wówczas tylko wierzył... I wówczas, w tej zmroczy³, 

w owej dalekiej stronie, w obczyźnie dalekiej,  

w tej samotności grobu, gdym wznosił powieki 

i spojrzałem ku niebu — zawilgły mi oczy... 

Wezbrało mi się serce... Byłbym ziemię całą 

cisnął do mego serca — ono świat kochało, 

to puste, głuche serce w ową dziwną chwilę 

kochało świat do łez... 

Byłem podniesiony 

w nieziemskie i nieznane mi dotąd regiony 

jakiejś wielkiej miłości, ukojeń wzajemnych, 

zapomnień krzywd i żalów i uniesień ziemnych, 

byłem, jakby na zmarłych ziemskich żądz mogile. 

Czułem w wnętrzu mym, w piersi, duch, co się kołysze 

ponad wszystkim, co ludzkie, z niczym się nie zspala, 

jest jako mgła nad rzeką, pod którą grzmi fala, 

a ona ma swą wieczną, niezmąconą ciszę... 

I rzekły moje usta w ową dziwną chwilę 

wielkie, święte i czyste: Ave Maria⁴... 

Rozstali się — i nigdy nie przyjdą ku sobie, 

rozeszli się na zawsze, na zawsze rozstali, 

żyją, jakby na innym każde żyło globie — — 

czas płynie, czas, co z każdym dniem rozdziela dalej — 

są sobie obcy do dna. 

Lecz czyż nigdy ona 

nie uczuła nad sercem, jakby wzdłuż jej łona 

płynęła ciepła, duża spadła łza deszczowa? 

i nigdy nie słyszała w wieczornej godzinie, 

kiedy dusza się Bogu, jako kwiat rozwinie, 

cichego słów szelestu: bądź zdrowa! bądź zdrowa! 

bądź szczęśliwa na wieki! bądź błogosławiona!?... 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. słotny — deszczowy. [przypis edytorski]

2. lilija — dziś popr.: lilia. [przypis edytorski]

3. w tej zmroczy — od zmrocze: mroczne miejsce, mrok; w tym mrocznym miejscu. [przypis edytorski]

4. Ave Maria (łac.) — Zdrowaś Mario; pierwsze słowa modlitwy Pozdrowienie anielskie. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/przerwa-tetmajer-dziwna-chwila/

Tekst opracowany na podstawie: Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Wybór poezji, nakł. Gebethner i Wolff, Warszawa-Lublin-Łódź 1897.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Katarzyna Dug, Wojciech Kotwica, Weronika Trzeciak.

Okładka na podstawie: superde1uxe, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.