Maria Cyranowicz

Bartosz Dłubała

Mira Król

Aleksandra Kasprzak

Raban Nowakowskie

Lula Sarnia

prz[...]szłość

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

prz[...]szłość

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

rondo Prawa praw

westrzał czerwonego ciała z gazów i plazmy rozświetlony na ciemno  

z budynków bloków bram ludność kobiecość żeńskość wzdłuż ulic wszerz  

wrywa się biodrami kolanami stopami obutymi w spacerujący marsz 

poruchem ramion dłoni rozpościera transparentność wydarzeń  

piersi wybijane natłokiem skurczów dudniących pod skórą  

w mieszaninie azotowo-tlenowej przyrychtowane do plecaków toreb tułowia  

tłoczą się tłumnością okrzyków skandowanych z ust w usta 

skręcanych w sznur ściśle opasujący kordon służb ochrony porządku i bezpieczeństwa 

rozwibrowuje się w tańcu rondo prawa praw  

wwalają się oślepiające wrzaski w uszy obite białym kaskiem  

mrowie mundurowe iluminuje odblaskami na kurtkach 

ciskanymi pomiędzy wulgarne litery wędrujące banerami  

skaczące w rękach kartonowych haseł 

przodem niesie się ryk ostentacji negacji  

w propagandowym rytmie odblokowanych represji 

rezerwy mięśni gazu teleskopowych pałek wobec protestujących 

na podstawie podstawy prawnej serwowanej z hojnych środków 

przymusu bezpośredniego: ataku obezwładnienia i innych technik perswazji  

wije się w mechanizmie prewencji wieloramienny rząd tarcz 

w opresji presji wywieranych na osoby poprzez wywoływanie bólu  

fizycznego i dyskomfortu psychicznego w celu spowodowania ich zachowania 

lub działania wbrew wolnej woli zgodnie z poleceniami funkcjonariusza publicznego 

w kotłowisku biernego oporu uniemożliwiającego wykonywanie czynności  

następuje rozchwianie dychotomicznych relacji 

siła bezsilnych nie poniży już pragnień 

krzywda w balkonie płonie jak tęczowa chorągiew 

pomimo warstw rozwarstwienia mniejszości wykluczenia 

zewsząd napiera znieorganizowany gniew 

aplikacje serwisy portale komunikatory społeczności 

czatują w sieciach demonstracji w wielości różnorodności  

w wyniku orzeczenia trybunału nieopublikowanego niezwłocznie  

iskrą rozdrażniono nerw  

stanu wyższej konieczności  

w bezprawnych zgromadzeniach powstającej rewolty 

zatarasowano barierkami sejm 

otoczono 

zablokowano  

z czarnych parasolek 

strugami popłynął  

deszcz 

śmiechu i śpiew  

zajadle

a pani tak szczuje tak język na język 

żeby sam się wygadał z tego jak smakuje rozszarpuje 

mechanizmy podłości automatyzmy wściekłości rozrywa 

wyrazy obrazy na kęsy bezsensu strzępy resztki ochłapy 

szczekawarczycharczyjazgocze a pani czeka 

aż się rzuci do gardła zajadłości zajadle trwoniąc zjadliwości 

ironii w sarrr-kasss-tyczcz-nym stac-caat-to 

w sarrr-kasss-tyczcz-nym stac-caat-to 

a pani amplifikuje pluje niehigieniczną wścieklizną 

fortepian preparowany to kalectwo bicia piany pałkami 

zgryźliwości wgryzają się w struny instrumentów smyczkowych 

ścięgna naszej wywrażliwionej ko-lo-ra-tu-ro-wo-ści 

a pani obscenicznie inscenizuje język 

negliżuje jego wy-krocze-nia bezwstydnie odsłania 

zaciśnięte zęby zgrzytające jak pięści grzmotające bez opamiętania 

pamiętania przecież przeszłość to przeszło 

dostojnym krokiem wyzwolenia nas z wszelkiego uznania 

a pani odżywia trupy 

językami narodowości żywi urazami jak porachowanymi kośćmi 

jak długo tolerować pani wyskoki na boki wieloznaczności 

kluczowe to trzymać się języka ale tylko pod kluczem trzymać 

nie wypuszczać nie rozpuszczać na rozwydrzenie 

dyscyplinować w harcie i karnie egzekwować jego rozpasanie 

austriackie gadanie 

to bezcenna cena przyzwoitości 

a pani wlecze język na postronku zniewagi 

bierze w obroty język do niewyparzonej gęby 

rzuca językiem pod nogi 

wpycha nam język jak knebel 

wytrąca nam język z ust jakiejkolwiek świętości 

a pani co wydaje 

wydaje nasze wyroki 

zdradza językiem historię 

naszego udziału korzyści i winy 

co się nam narodziły w chwili przyjęcia przejęcia 

a pani pani Elfriede 

na upartego szuka wypartego 

***

mama mówiła że idzie się powiesić 

jak schnąca bielizna na sznurku 

widzieliśmy tam szkielet zakuty w klamerki śnił nam się po nocach 

zapach pranych rajstop  

czasami wydawała się nam lekko prześwitująca 

sukienka w kwiaty ociekająca wodą 

chodziliśmy nad rzekę dziewczyny z drugiej strony 

puszczały kaczki tak samo jak my  

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

.Kambium.

I.

całka nietknięta forma 

czysta 

mówisz trąci myszką 

mówisz brak ci logiki 

mówisz i znaczę tyle 

co dwie jednogroszówki w portmonetce 

zapinanej na metalowy bigiel 

i ten mechaniczny acz uprzejmy głos w głowie nakręcany korbką 

jak i by 

chociaż to już raczej należy do świata którego nie ma 

płatność realizujemy tylko zbliżeniowo 

(zbliżeniowo bierzesz w nawias wąskich ust) 

mała brzęcząca monetka miedź brzęcząca pocierająca o drugą 

cymbał brzmiący zgrzyt na peryferiach drogi mlecznej 

sic! 

a śniła się wilgotna lepka i słodka 

morelka brzoswkinka błonka skórka 

pańska kora ścianka 

warstwa drewna wiosennego przylegająca do warstwy drewna letniego 

żelazna naprzemienność — śpiewasz to na jazzowej nucie kołysząc ramionami 

w powietrzu rysując biodrami ósemki (ale jak to? <udajesz zdziwienie a ja udaję 

że w nie wierzę i składam ręce do modlitwy> to tak można? <czasem nawet trzeba> teraz rysuje się symbol nieskończoności albo już nie 

ma na to hypa¹) 

i to pewnie stąd ten nagły przypływ 

czułości fala rozlewającego się ciepła na podbrzusze tam wiesz poniżej pępka 

całe to tłuste mleko prosto z piersi kapiące bezwstydnie po brodzie 

na ramiona brzuch uda 

i to mrowienie 

pianka 

pękające bańki powietrza i sssssyk dźwięk łaskoczący małżowinę 

ciiii podróżuj po mózgowym szlaku przyjemności 

twoja wina moja wina wielka wina 

II.

pod koniec września majstrowali w moim sercu 

nie pierwszy raz rozbieramy to mięsko 

dobieramy się obrabiamy 

i pewnie stąd te niedogodności na łączach 

nie tłumacz się nie tłumacz 

mnie 

przeciągłe no signal 

w czuciu 

nadwrażliwość i przyspieszanie 

na zakrętach 

uporczywy brak kontroli 

i skórki wygryzione do krwi 

ogryzki obierki  

a oni tak sprawnie wsuwali we mnie cienki kabel jakby spuszczali 

się ze smyczy spuszczali małą śliską jaszczurkę 

żarłoczny laserek i grali 

we mnie 

ja — żywa konsola i jasne błyski na granacie ich oczu 

cali w bieli i błękicie 

nie widziałam ich twarzy 

tylko błyski 

a oni nie zobaczyli mojego serca 

chociaż twierdzili bijąc się w piersi 

że żarzyło się jak neon 

smyrnąłem komory twojego serca rzekł/ 

przepełniony dumą jeden z tych 

onych 

a oni przeglądają się w nim jak w lustrze 

lustereczko powiedz przecie 

a to tylko szkiełko 

i ta płaska przekrzywiona gęba 

pod którą czaiło się 

nic 

chociaż licho podobno nie śpi 

i chciałam złapać tę jaszczurkę na gorącym uczynku 

i dać jej po łapkach 

a ona zbiegła gubiąc swój ogon 

pod żebrami 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

III.

co więcej z nas zostanie 

połyskliwy jadalny papierek 

nadpalony papieros pet kiep 

kłąb dymu 

popiół 

słodka oranżadka 

(pod czy na język dopytujesz szyfrem miłujących 

spojrzeń 

rolling eyes) 

gubisz rzęsę za rzęsą ale obydwoje wiemy że nie ma to nic wspólnego 

ze szczęściem i jeszcze język 

— dzięcioł mięsista platforma wiertnicza 

przecież chodzi tylko o drylowanie 

rozsmakować w owocu pochłaniać go w opór 

i wypluć pestkę 

połknięcia zdarzają się rzadziej 

wystarczy przejechać paznokciem a wytryśnie 

sok spomiędzy ud skały wprost do ust 

nigdy moich  

jedno wielkie 

dolewanie oliwy do ognia 

miazga twórcza² 

złudzenie 

.kolektyw.

weź i wysyp  

się  

ze mnie przesyp 

tu są takie pyszne naczynka 

hotele i domki 

dla pszczół samo centrum  

miasta  

i jaka szkoda że nie jesteśmy owadami 

a nasze ciałka nie są połączone giętkimi elastycznymi błonami 

mogłabym porzucić praktykowanie jogi i wygiąć się w łuk 

triumfalny 

to rozczulające nieprawdaż 

chwasty zioła kwietne łąki 

a tu jedynie moje łono 

opuszczona gawra 

dajcie mi mleko 

a będę miała wszystko pod żebrami 

i niech wytryska z piersi 

jak z otwartej rany 

bo ktoś tu już był  

ruch zdradza się w wymiętej ściółce 

uchodzi i wychodzi tędy życie 

jak przez uchylone wrota 

tyle już zrobiliśmy a zrobimy jeszcze mniej 

powiedziałeś chcę mieć z tobą dom jakby chodziło o psa 

albo o dziecko 

i rzeczywiście gra się to na tych samych akordach 

refren powraca jak echo 

akcent kładzie się na chcieć i na mieć 

historia parzy w język 

zróbmy sobie dom 

ale to nie moja wiara  

wierzę w schrony  

w dym nie w dom 

i czasem jeszcze w święte obcowanie  

słodkie i lepkie jak miód  

próżno mnie szukać w ciele 

puste pokoje prawdziwie tętnią życiem 

gdy odejdą wszystkie zapachy 

wysiejemy tu łąki 

niech wabią 

pszczoły 

Niebezpieczeństwo jedzenia w miejscach publicznych i prywatnych

Odcinanie się od rodziny jest odcinaniem końcówek banana — 

niektórzy to robią, inni nie. Mama od zawsze powtarzała — 

w końcach czają się pasożyty, które wydrążą cię od środka 

jak smakowitą wydmuszkę. Moja wiedza na temat poetyki bananów 

w żaden sposób nie zmniejsza lęku przed byciem pożartym przez drapieżnego 

robaka, który tylko czeka, aż ten jeden raz nie odetnę jego lokum, 

zapraszając go w ten sposób na pobyt w żołądkowej zupie. Rębacze bananów są wśród nas — 

jest na przykład mój kolega, Andrzej, który boi się piłki nożnej i pomarańczy, 

więc odcina się od ojca grubą warstwą kapitału kulturowego. 

Gdy stary je pomarańcze jak jabłko, Andrzej czyta kolejną książkę Foucaulta. 

Proste równanie eskaluje, gdy podczas Euro, Andrzej zapisuje się na studia z filozofii, 

bo nie chce słyszeć, że Polska gola. Martwi się dopiero wtedy, gdy zapisuje się na doktorat 

— zastanawiamy się, czy warto studiować do trzydziestki, 

tylko dlatego bo ojcowie jedzą ogórki prosto ze słoika 

i gryzą je wtedy tak i leje się ogórkowa woda ogórowa breja cerata brudna wielkie łapska z powyginanym ogórem który piszczy i skwierczy w otworze gębowym rozdziawionym na widok łydek lewandowskiego dalej piłkarzyki roberciki tancerzyki jeszcze jedna JESZCZE JEDNA GOOOOOL a nie no prawie rożny spalony rzut karny marny nic się nie stało zawsze pozostaje arka gdynia kurwa świnia no totalnie tak 

Bombluje w nas prosecco. Wyrzucamy z Andrzejem strzępki i ile z nich 

jest obcych, ile rzeczy jest we mnie cudzych, 

rozsmarowanych w ruchach rąk jak atawistyczna 

niechęć do masła, jak notowanie wszystkiego co popadnie, 

w lęku przed zapomnieniem, jak zbudować namiot z prześcieradeł. 

Gdy jem banana, myślę, że matki są robakami, 

ojcowie są ogórkami. Generator kulinarnych traum, 

na zachodzie bez zmian. Mój kapitał gastronomiczny 

drży przed jedzeniem w miejscach publicznych.  

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

badania terenowe nad polskim seksem

Moja koleżanka zawsze powtarza, że przed seksem z Polakiem 

zjada pierogi ruskie z cebulką i to najlepszy sposób, 

by sprawdzić temperament partnera. Przede wszystkim 

testujesz wtedy czy płynie w nim szlachecką krew 

poprzez szybki test wytrzymałości — 

czy odór cebuli zmiecie go z planszy?  

A potem, już w zaciszu sypialni 

wychodzi kwestia języka: 

pierogi ruskie nie są ruskie — mówi co bystrzejszy, 

imponując swoją rozległą wiedzą w dziedzinie food studies.  

Niektórzy potrafią perorować godzinami i szczytują przy samej gadce, 

więc o seksie z profesorem nadzwyczajnym wyższej szkoły wyrobów mącznych nie ma mowy. Ci bardziej uparci zaciskają ci palce na sutkach i szepczą: 

to pierogi ukraińskie, 

a potem, 

nie wdając się w dysputy etymologiczne, 

przechodzą do rzeczy, nie krzywiąc się nawet 

na szklistą cebulę, która utknęła ci między jedynkami.  

Ale bywają też radykałowie: 

RUŚ CZERWONA TO TERENY HISTORYCZNEJ KRAINY PÓŁNOCNO-ZACHODNIEJ UKRAINY I POŁUDNIOWO-WSCHODNIEJ POLSKI. 

I wiesz, że taki mógłby cię za te pierogi zamordować, 

więc gdy idzie wziąć prysznic, wyskakujesz oknem 

lub szykujesz się na historyczną klęskę polskiego patrioty. 

Najprawdopodobniej będziecie kochać się przy Rocie, 

widziałaś przecież, że typ śpi ze Śpiewnikiem Patriotycznym pod poduszką. 

Znam dziewczynę, która uprawia seks tylko przy muzyce Marka Grechuty.  

Czuję, jak drętwieją mi stopy, gdy odpala się hymn Polski, 

bo dobrze wiem, że seks homoseksualny w Polsce 

bywa seksem z nienawiści. 

Unieszczęśliwiam polskie rodziny na pełen etat. 

Jest to stosunek ideologii z ideologią. 

Seks w szafie wśród palt matki, w odorze starych pantofli. 

Tajemnica może być pociągająca na początku, ale w końcu 

chce się zasnąć w salonie na łyżeczkę, oglądając Milionerów. 

Chyba że emigrujemy. Wtedy czeka nas łóżkowy jet lag. 

Polish lesbian girls, unikatowa okazja, 

nie tylko jako kategoria na pornhubie. 

Ustawcie się w kolejce, 

rozdajemy autografy w polskich łzach.  

Stan wiedzy na temat seksualności i płci w Polsce jest porównywalny 

do wiedzy naukowców z NASA, którzy wysłali Sally Ride 

w kosmos z setką tamponów związanych jak pęczek kiełbas 

na sześć dni. Czy to wystarczający asortyment w wypadku sytuacji kryzysowej? — 

martwi się NASA pod postacią trzech zarumienionych chłopców.  

Najgorętsze chwile łóżkowe przeżywam na forach internetowych. 

Najaktywniejszym użytkownikiem na jest Marcin z avatarem z logo NASA. 

Marcin wierzy, że gdzieś poza grawitacyjnym spływem kropel w tampon 

istnieją inne przestrzenie, 

inne multiwersum, 

w którym krew miesięczna dryfuje wesoło 

wokół niezidentyfikowanych obiektów, 

nazwijmy ich przykładowo kosmitami, 

bo przecież kobiety są dla NASA odrobinę kosmiczne.  

Najnowszy raport NASA: kobiety tańczą z kosmitami poloneza [ZOBACZ ZDJĘCIA!]. 

Krew odpływa ze złości Nelsonowi, więc wciska się w rakietę, 

leci w kosmos uratować ziemskie kobiety. 

Na miejscu zastaje wszystkie niewdzięczne menstruatorki 

i ze zgrozą zauważa, że wyhodowały na nogach włoski. 

Takie go chwyta obrzydzenie, 

taki ból, 

że łamie przepisy prędkości, 

i wraca na ziemię. 

Radzi ulubionym mężczyznom, 

by nie wyrzucali podpasek — 

są dobre na otarcie łez. 

Naukowcy budują sobie kobiety z aluminium. 

Zalecam pogłębione badania na temat: 

Czy Polacy naprawdę jedzą po seksie rosół? 

Ile tamponów potrzeba jednej kobiecie na sześć dni? 

Czy wszyscy hetero-chłopcy oferujący mi zmianę orientacji poprzez seks 

próbowali kiedyś stosunku z drugim mężczyzną?  

.doc i .docx to to samo

mój dokument: zamknięty na sugestie standardowy maszynopis 

są tylko dwie drogi 

Kolej i Mazowiecka i [BRAK POZWOLENIA NA EDYCJĘ]  

what’s up.doc 

to samo 

.doc tnij mnie 

bądź niszczarką mojej szklarni 

młotem na bańki 

papierem ścieranym  

what’s up.docx 

to samo 

to to samo socjal salon 

sama samość 

staje mi 

łosiem w reflektorach 

kolejką psychologa 

moim własnym gardłem 

wkładam ci 

imiona w usta miłe państwo  

będą chrzciny proszę ja ciebie 

niech ziemia on/jemu lekką będzie 

proszę nikt nie przyjdzie a 

będą chrzciny 

las/manless

kiedy umarł las 

nie umiał płakać 

kładł mi rękę na kolanie i ściskał mówiłam nie 

ufało się w dobro siekiery i konsent³ 

jak obowiązkowy AMAB⁴ z dowodem 

gdyby miał herb to badyl byłby 

żółty peżot gnijąca stopa bimber 

kładł mi rękę na kolanie i ściskał 

chylę czoło za chrust 

teraz w lesie less kobiety będą rąbać 

niemężczyźni osoby kobiece będą zbierać 

mocno myśleć ogniskami  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

podziemne życie martwych gwiazd

rozlewa się halo wokół galaktyki — 

gorąca poświata, 

tęczowy pierścień — 

gwiezdne pozostałości naginają materię,  

przestrzeń, 

czas, 

a to przecież nie wszystko, albo nawet nie nic, cykle życie obiektów  

miliardy lat, 

form, 

kształtów — 

i tylko jeden wybuch wśród setek wybuchów 

ale coś jest nie halo, czas się zbierać, rozprostować kości, 

czarne dziury chcą się porachować  

schemat blokowy o nadciągającym zderzeniu

nie ma algorytmu, który tworzyłby algorytmy 

jest tylko ciało, skończony ciąg 

szkielet 

mięśnie 

narządy 

skóra  

jasno definiują się czynności konieczne 

a konieczność bierze się z potrzeby rozwiązywania problemów —  

problemem czy rozwiązaniem będzie połączenie drogi mlecznej z andromedą⁵?  

Przypisy:

1. hype — podekscytowanie czymś; mieć na coś hypa: być czymś podekscytowanym, emocjonować się czymś. [przypis edytorski]

2. miazga twórcza — inna nazwa tytułowego kambium, tj. wtórnej tkanki twórczej, występująca w postaci pokładu komórek merystematycznych między łykiem a drewnem, podziały komórek kambium prowadzą do powstania drewna i łyka wtórnego. [przypis edytorski]

3. konsent (z ang.) — powszechna zgoda co do czegoś. [przypis edytorski]

4. AMAB — skrót od ang. assigned male at birth: osoba przypisana do płci męskiej przy narodzinach. [przypis edytorski]

5. połączenie drogi mlecznej z andromedą — według obserwacji naukowców Droga Mleczna, rodzima galaktyka ziemska, i galaktyka Andromedy zbliżają się do siebie nieuchronnie; początkowo przewidywano, że proces ostatecznego zderzenia i połączenia dwóch struktur galaktycznych w jedną nową rozpocznie się za 4 miliardy lat i potrwa przez kolejnych kilka miliardów, obecnie szacuje się, że może to nastąpić wcześniej (za ok. 3,75 mld lat). [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/tomik-konkursowy-prz-szlosc

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Tom zawiera wiersze nagrodzone w konkursie poetyckim "prz[...]szłość" organizowanym przez Fundację Nowoczesna Polska w 2022 roku jako element projkektu "Mistrzowska Szkoła Poezji Wolnych Lektur".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Projekt okładki książki „Współczesna sztuka holenderska”, Leo Gestel ( 1881-1941), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.