Adam Mickiewicz

Trzech Budrysów

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Trzech Budrysów

Ballada litewska

Stary Budrys trzech synów, tęgich jak sam Litwinów, 

Na dziedziniec przyzywa i rzecze: 

«Wyprowadźcie rumaki i narządźcie kulbaki¹, 

A wyostrzcie i groty, i miecze. 

Bo mówiono mi w Wilnie, że otrąbią niemylnie 

Trzy wyprawy na świata trzy strony: 

Olgierd² ruskie posady³, Skirgiełł⁴ Lachy sąsiady, 

A ksiądz⁵ Kiejstut⁶ napadnie Teutony⁷. 

Wyście krzepcy⁸ i zdrowi, jedźcie służyć krajowi, 

Niech litewskie prowadzą was bogi! 

Tego roku nie jadę, lecz jadącym dam radę, 

Trzej jesteście i macie trzy drogi. 

Jeden z waszych biec musi za Olgierdem ku Rusi, 

Ponad Ilmen⁹, pod mur Nowogrodu; 

Tam sobole ogony¹⁰ i srebrzyste zasłony, 

I u kupców tam dziengi¹¹ jak lodu. 

Niech zaciągnie się drugi w księdza Kiejstuta cugi, 

Niechaj tępi Krzyżaki psubraty; 

Tam bursztynów jak piasku, sukna cudnego blasku 

I kapłańskie w brylantach ornaty¹². 

Za Skirgiełłem niech trzeci poza Niemen przeleci 

Nędzne znajdzie tam sprzęty domowe; 

Ale za to wybierze dobre szable, puklerze¹³ 

I mnie stamtąd przywiezie synowę. 

Bo nad wszystkich ziem branki¹⁴ milsze Laszki kochanki, 

Wesolutkie jak młode koteczki, 

Lice bielsze od mleka, z czarną rzęsą powieka, 

Oczy błyszczą się jak dwie gwiazdeczki. 

Stamtąd ja przed półwiekiem, gdym był młodym człowiekiem, 

Laszkę sobie przywiozłem za żonę; 

A choć ona już w grobie, jeszcze dotąd ją sobie 

Przypominam, gdy spojrzę w tę stronę». 

Taką dawszy przestrogę, błogosławił na drogę; 

Oni wsiedli, broń wzięli, pobiegli. 

Idzie jesień i zima, synów nié ma i nié ma, 

Budrys myślał, że w boju polegli. 

Po śnieżystej zamieci do wsi zbrojny mąż leci, 

A pod burką wielkiego coś chowa. 

«Ej to kubeł, w tym kuble nowogrodzkie są ruble?» 

— «Nie, mój ojcze, to Laszka synowa!» 

Po śnieżystej zamieci do wsi zbrojny mąż leci, 

A pod burką wielkiego coś chowa. 

«Pewnie z Niemiec, mój synu, wieziesz kubeł bursztynu?» 

— «Nie, mój ojcze, to Laszka synowa!» 

Po śnieżystej zamieci, do wsi jedzie mąż trzeci; 

Burka¹⁵ pełna, zdobyczy tam wiele; 

Lecz nim zdobycz pokazał, stary Budrys już kazał 

Prosić gości na trzecie wesele. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. kulbaka — wysokie siodło z szerokimi łękami tj. wygiętymi łukowato do góry częściami stelażu ograniczającymi siodło z przodu i z tyłu. [przypis edytorski]

2. Olgierd — wielki książę litewski, panował w latach 1345–1377. [przypis edytorski]

3. posady — tu: osady, posiadłości. [przypis edytorski]

4. Skirgiełł — brat Władysława Jagiełły, panował w latach 1387–1392. [przypis edytorski]

5. ksiądz — daw. forma: książę. [przypis edytorski]

6. Kiejstut — książę trocki, syn Giedymina, brat Olgierda, z którym współrządził Litwą od 1345 r., wielki książę litewski w latach 1381–1382. [przypis edytorski]

7. Teutony — Niemcy; tu: zakon krzyżacki; dziś popr. forma B. lm. Teutonów (od M. lm. Teutoni). [przypis edytorski]

8. krzepki — silny; tu forma M. lm: krzepcy. [przypis edytorski]

9. Ilmen — jezioro na płd. od Petersburga, w pobliżu którego leży Nowogród Wielki. [przypis edytorski]

10. soból — ssak drapieżny z rodziny łasicowatych o jedwabistym, gęstym i wysoko cenionym futrze. [przypis edytorski]

11. dzienga (z ros.) — pieniądze. [przypis edytorski]

12. ornat — w liturgii rzymskokatolickiej: wierzchnia szata używana przez księdza podczas odprawiania mszy. [przypis edytorski]

13. puklerz — okrągła, wypukła tarcza stanowiąca dawniej część uzbrojenia jazdy. [przypis edytorski]

14. branka — kobieta uprowadzona w niewolę jako łup wojenny. [przypis edytorski]

15. burka — dawne wierzchnie okrycie w formie peleryny z kapturem, zwykle używane podczas podróży. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/trzech-budrysow

Tekst opracowany na podstawie: Adam Mickiewicz, Poezje. T. 2, Wiersze z lat 1825-1855 (Pieśni - Sonety - Poezje patrjotyczne, religijne i filozoficzne - Wiersze okolicznościowe - Bajki). wyd. 2 poprawione, Krakowska Spółdz. Wydawnicza, Kraków 1928

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Justyna Lech, Marta Niedziałkowska, Aleksandra Sekuła, Weronika Trzeciak.

Okładka na podstawie: Trzech Budrysów, Schrammówna, Helena (1881-1942), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-04-10.