Lament świętokrzyski

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-5859-6

Lament świętokrzyski

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Lament świętokrzyski

Posłuchajcie, bracia miła[1],

Kcęć[2] wam skorżyć krwawą głowę[3];

Usłyszycie[4] moj zamętek[5],

Jen mi się zstał[6] w Wielki Piątek.

Pożałuj mię, stary, młody,

Boć mi przyszły krwawe gody[7]:

Jednegociem[8] Syna miała

I tegociem ożalała[9].

Zamęt[10] ciężki dostał się mie[11], ubogiej żenie[12],

Widzęć[13] rozkrwawione me miłe narodzenie[14];

Ciężka moja chwila, krwawa godzina,

Widzęć niewiernego Żydowina,

Iż on bije, męczy mego miłego Syna.

Synku miły i wybrany,

Rozdziel z matką swoją rany[15];

A wszakom[16] cię, Synku miły, w swem sercu nosiła,

A takież tobie wiernie służyła.

Przemów k matce[17], bych[18] się ucieszyła,

Bo już jidziesz[19] ode mnie, moja nadzieja miła[20].

Synku, bych[21] cię nisko miała,

Niecoć[22] bych ci wspomagała:

Twoja główka krzywo wisa[23], tęć[24] bych ja podparła[25];

Krew po tobie płynie, tęć bych ja utarła[26];

Picia wołasz, piciać[27] bych ci dała,

Ale nie lza[28] dosiąc[29] twego świętego ciała.

O anjele Gabryjele[30],

Gdzie jest ono[31] twe wesele,

Cożeś mi go obiecował[32] tako barzo[33] wiele[34],

A rzekęcy[35]: „Panno, pełna jeś[36] miłości!”

A ja pełna smutku i żałości.

Sprochniało we mnie ciało i moje wszytki[37] kości.

Proścież[38] Boga, wy miłe i żądne[39] maciory[40],

By wam nad dziatkami nie były takie to pozory[41],

Jele[42] ja nieboga ninie[43] dziś zeźrzała

Nad swym, nad miłym Synem krasnym[44],

Iż on cirpi[45] męki nie będąc w żadnej winie.

Nie mam ani będę mieć jinego[46],

Jedno ciebie, Synu, na krzyżu rozbitego.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. bracia miła (starop.) — miła braci; forma wołacza od rzeczownika zbiorowego r.ż. brać. [przypis edytorski]

2. kcęć (starop.) — konstrukcja z wzmacniającą partykułą -ci, skróconą do -ć; inaczej: chcę ci. [przypis edytorski]

3. kcęć wam skorżyć krwawą głowę (starop.) — chcę się wam poskarżyć, [jaką mam] znękaną głowę (jak bardzo jestem stroskana). [przypis edytorski]

4. usłyszycie (starop.) — daw. forma wołacza: usłyszcie. [przypis edytorski]

5. zamętek (starop.) — smutek, żałość, cierpienie. [przypis edytorski]

6. jen mi się zstał (starop.) — który przydarzył mi się. [przypis edytorski]

7. krwawe gody (starop.) — krwawe święto; czas cierpienia. [przypis edytorski]

8. jednegociem syna miała — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci oraz przestawną końcówką czasownika; inaczej: jednego ci syna miałam. [przypis edytorski]

9. ożaleć (starop.) — opłakać kogo (po jego stracie, w wyniku żałoby). [przypis edytorski]

10. zamęt (starop.) — smutek; cierpienie. [przypis edytorski]

11. zamęt ciężki dostał się mie (starop.) — spotkało mnie ciężkie nieszczęście. [przypis edytorski]

12. ubogiej żenie (starop.) — forma C.lp r.ż.; dziś: biednej kobiecie. [przypis edytorski]

13. widzęć (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć. [przypis edytorski]

14. narodzenie (starop.) — tu: potomstwo, dziecko. [przypis edytorski]

15. rozdziel z matką swoją rany (starop.) — podziel się ranami ze swoją matką. [przypis edytorski]

16. wszakom (...) nosiła — konstrukcja z przestawną końcówką czasownika, inaczej: wszak nosiłam; przecież nosiłam. [przypis edytorski]

17. k matce (starop.) — ku matce, do matki. [przypis edytorski]

18. bych (starop.) — bym, abym; bych się ucieszyła: ucieszyłabym się. [przypis edytorski]

19. jidziesz (starop.) — forma 3.os. lp: idziesz, odchodzisz. [przypis edytorski]

20. moja nadzieja miła (starop.) — forma W.lp, dziś: moja nadziejo miła. [przypis edytorski]

21. bych (starop.) — bym, gdybym; bych cię nisko miała: miałabym cię nisko; gdybym cię miała nisko. [przypis edytorski]

22. niecoć (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć; niecoć bych ci wspomagała: nieco wspomagałabym cię. [przypis edytorski]

23. wisać (starop.) — tu: zwisać. [przypis edytorski]

24. tęć (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć. [przypis edytorski]

25. tęć bych ja podparła (starop.) — tę podparłabym; podparłabym ją. [przypis edytorski]

26. utrzeć (starop.) — obetrzeć, przetrzeć, wytrzeć. [przypis edytorski]

27. piciać (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -ci, skróconą do -ć; piciać bych ci dała: dałabym ci picia. [przypis edytorski]

28. nie lza (starop.) — nie sposób; nie można. [przypis edytorski]

29. dosiąc (starop.) — dziś popr. forma: dosięgnąć. [przypis edytorski]

30. anjele Gabryjele (starop.) — forma W.lp; dziś: aniele Gabrielu. [przypis edytorski]

31. ono (starop.) — to, owo. [przypis edytorski]

32. obiecował (starop.) — dziś popr. forma: obiecywał. [przypis edytorski]

33. barzo (starop.) — bardzo. [przypis edytorski]

34. tako wiele (starop.) — tak wiele. [przypis edytorski]

35. rzekęcy (starop.) — daw. forma imiesłowowa; dziś: mówiąc. [przypis edytorski]

36. pełna jeś (starop.) — jesteś pełna. [przypis edytorski]

37. wszytki (starop.) — wszystkie. [przypis edytorski]

38. proścież (starop.) — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż. [przypis edytorski]

39. żądny (starop.) — proszący, potrzebujący; wnoszący żarliwą, gorącą prośbę. [przypis edytorski]

40. maciora (starop.) — macierz, matka. [przypis edytorski]

41. by wam nad dziatkami nie były takie to pozory, jele ja (...) dziś zeźrzała (...) nad swym (...) synem (starop.) — żebyście nie zobaczyły dzieci w takim stanie, w jakim ja dziś ujrzałam swego syna. [przypis edytorski]

42. jele (starop.) — tu: które, jakie. [przypis edytorski]

43. ninie (starop.) — teraz. [przypis edytorski]

44. krasny (starop.) — piękny, urodziwy. [przypis edytorski]

45. cirpi (starop.) — dziś popr. forma 3.os.lp: cierpi. [przypis edytorski]

46. jinego (starop.) — innego. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lament-swietokrzyski

Tekst opracowany na podstawie: Posłuchajcie bracia miiła (Lament świętokrzyski) (przedruk), Chrestomatia staropolska: teksty do roku 1543, oprac. Wiesław Wydra, Wojciech Ryszard Rzepka, red. Wiesław Wydra, Wojciech Ryszard Rzepka, Zakład Narodowy Ossolińskich, Wrocław 1995.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana dzięki uprzejmości Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Kopeć, Wojciech Kotwica, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Opłakiwanie Chrystusa, warsztat Joosa van Cleve (ok. 1485-1540/1541), domena publiczna

ISBN-978-83-288-5859-6

Plik wygenerowany dnia 2024-04-11.