Spis treści

Jan Kochanowski Pieśni, Księgi pierwsze Pieśń II[1]

1Serce roście patrząc[2] na te czasy!

Mało przed tym[3] gołe były lasy,

Śnieg na ziemi wysszej[4] łokcia leżał[5],

A po rzekach wóz nacięższy zbieżał[6].

5Teraz drzewa liście na sie wzięły,

Polne łąki pięknie zakwitnęły;

Lody zeszły, a po czystej wodzie

Idą statki i ciosane łodzie.

Teraz prawie[7] świat sie wszystek śmieje,

10 Zboża wstały, wiatr zachodny wieje;

Ptacy sobie gniazda omyślają[8],

A przede dniem śpiewać poczynają.

Ale to grunt wesela prawego[9],

Kiedy człowiek sumnienia całego[10]

15 Ani czuje w sercu żadnej wady,

Przecz[11] by sie miał wstydać swojej rady[12].

Temu wina nie trzeba przylewać

Ani grać na lutni, ani śpiewać;

Będzie wesół, byś chciał, i o wodzie,

20 Bo sie czuje prawie na swobodzie[13].

Ale kogo gryzie mól zakryty,

Nie idzie mu w smak obiad obfity;

Żadna go pieśń, żadny głos nie ruszy,

Wszystko idzie na wiatr mimo uszy.

25Dobra myśli, której nie przywabi,

Choć kto ściany drogo ujedwabi,

Nie gardź moim chłodnikiem chróścianym[14],

A bądź ze mną, z trzeźwym i z pijanym!

Przypisy

[1]

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego.

[2]

serce roście patrząc — serce rośnie, gdy się patrzy (inne znaczenie daw. imiesłowu).

[3]

mało przed tym (starop.) — niedawno.

[4]

wysszej — wyżej.

[5]

Śnieg (…) wysszej łokcia leżał — warstwa śniegu była grubsza niż na łokieć, tj. ok. 60 cm.

[6]

zbieżał (starop.) — przejechał.

[7]

prawie (starop.) — naprawdę, prawdziwie.

[8]

omyślać (starop.; tu forma 3 os. lm: omyślają) — obmyślać, projektować.

[9]

grunt wesela prawego — podstawa prawdziwej radości.

[10]

Kiedy człowiek sumnienia całego — kiedy człowiek ma czyste sumienie.

[11]

przecz (starop.) — dlaczego.

[12]

rada — myśl, postanowienie, zamiar.

[13]

na swobodzie — tu: wolny od trosk.

[14]

chłodnik chróściany — altana z gałęzi.