Jan Kochanowski Pieśni, Księgi wtóre Pieśń V[1][2]

1Wieczna sromota[3] i nienagrodzona

Szkoda[4], Polaku: ziemia spustoszona

Podolska leży, a pohaniec[5] sprosny[6],

Nad Niestrem[7] siedząc, dzieli łup żałosny[8].

5Niewierny[9] Turczyn psy zapuścił swoje[10],

Którzy zagnali piękne łanie[11] twoje

Z dziećmi pospołu a nie masz nadzieje,

By kiedy miały nawiedzić swe knieje.

Jedny[12] za Dunaj Turkom zaprzedano,

10 Drugie do hordy dalekiej zagnano;

Córy szlacheckie (żal sie mocny Boże!)

Psom bisurmańskim[13] brzydkie ścielą łoże.

Zbójce, niestety, zbójce nas wojują,

Którzy ani miast, ani wsi budują;

15 Pod kotarzami[14] tylko w polach siedzą,

A nas nierządne, ach, nierządne, jedzą!

Tak odbieżałe stado[15] więc drapają

Rozbójce wilcy, gdy po woli[16] mają,

Że[17] ani pasterz nad owcami chodzi,

20 Ani ostrożnych psów za sobą wodzi.

Jakiego serca Turkowi dodamy[18],

Jesli tak lekkim[19] ludziom nie zdołamy?

Ledwieć nam i tak króla nie podawa[20];

Kto sie przypatrzy, mała nie dostawa[21].

25Zetrzy sen z oczu a czuj w czas o sobie[22],

Cny Lachu[23]! Kto wie, jemu czyli tobie

Szczęście chce służyć? A dokąd wyroku

Mars nie uczyni, nie ustępuj kroku.

A teraz k temu obróć myśli swoje

30 Jakobyć[24] szkody nieprzyjaciel twoje

Krwią swą nagrodził i omył tę zmazę,

Której dziś niesiesz prze swej ziemie skazę.

Wsiadamy?[25] Czy nas półmiski trzymają?

Biedne półmiski, czego te czekają?

35 To pan, i jadać na śrebrze godniejszy,

Komu żelazny Mars będzie chętniejszy[26].

Skujmy talerze na talery[27], skujmy,

A żołnierzowi pieniądze gotujmy.

Inszy to darmo[28] po drogach miotali,

40 A my nie damy, bychmy w cale trwali?

Dajmy, a naprzód dajmy! Sami siebie

Ku gwałtowniejszej chowajmy potrzebie.

Tarczej niż piersi pierwej nastawiają,

Pozno puklerza przebici macają[29].

45Cieszy mię ten rym: «Polak mądr po szkodzie»;

Lecz jesli prawda i z tego nas zbodzie[30],

Nową przypowieść Polak sobie kupi[31],

Że i przed szkodą, i po szkodzie głupi.