Spis treści

Jan Kochanowski Pieśni, Księgi wtóre Pieśń XII[1][2]

1Nie masz, i po drugi raz nie masz wątpliwości,

Żeby cnota miała być kiedy bez zazdrości:

Jako cień nieodstępny ciała naszladuje[3],

Tak za cnotą w też tropy zazdrość postępuje.

5Nie może jej blasku znieść ani pojźrzeć w oczy,

Boleje, że kto przed nią kiedy wysszej skoczy;

A iż baczy po sobie[4], że sie wspinać prózno,

Tego ludziom uwłóczy[5], w czym jest od nich rózno[6].

Ale człowiek, który swe Pospolitej Rzeczy

10 Służby oddał, tej krzywdy nie ma mieć na pieczy[7];

Dosyć na tym, kiedy praw[8], ani niesie wady;

Niechaj drugi boleje, niech sie spuka jady[9].

Cnota (tak jest bogata) nie może wziąć szkody[10]

Ani sie też ogląda na ludzkie nagrody;

15 Sama ona nagrodą i płacą jest sobie

I krom nabytych przypraw[11] świetna w swej ozdobie.

A jesli komu droga otwarta do nieba,

Tym, co służą ojczyźnie. Wątpić nie potrzeba,

Że co im zazdrość ujmie, Bóg nagradzać będzie,

20 A cnota kiedykolwiek miejsce swe osiędzie[12].

Przypisy

[1]

Ks. 1, Pieśń XII — pierwodruk pieśni pt. O statecznym słudze R[zeczy] P[ospolitej] w zbiorze Pieśni trzy (1580).

[2]

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego.

[3]

cień (…) ciała naszladuje — cień idzie za ciałem, jest ściśle związany z ciałem.

[4]

baczy po sobie (daw.) — patrząc na siebie, zdaje sobie sprawę.

[5]

uwłóczyć (daw.) — odmówić.

[6]

jest od nich rózno (daw.) — różni się od nich; rózno: różne.

[7]

tej krzywdy nie ma mieć na pieczy (starop.) — ma nie dbać, nie troszczyć się o tę krzywdę.

[8]

praw (daw.) — prawy, niewinny.

[9]

niech sie spuka jady (starop.) — niech pęknie od jadów (tj. ze złości).

[10]

wziąć szkody (starop.) — ponieść szkody.

[11]

przyprawa (starop.) — ozdoba.

[12]

miejsce swe osiędzie (starop.) — zajmie godne siebie (czy: należne sobie) miejsce.