Spis treści

Jan Kochanowski Treny [Motto i dedykacja][1]

Tales sunt hominum mentes, quali pater ipse

Juppiter auctiferas lustravit lumine terras[2].

ORSZULI KOCHANOWSKIEJ,

WDZIĘCZNEJ[3], UCIESZONEJ[4], NIEPOSPOLITEJ[5] DZIECINIE, KTÓRA CNÓT WSZYTKICH[6] I DZIELNOŚCI[7] PANIEŃSKICH POCZĄTKI WIELKIE POKAZAWSZY, NAGLE, NIEODPOWIEDNIE[8], W NIEDOSZŁYM[9] WIEKU SWOIM, Z WIELKIM A NIEZNOŚNYM[10] RODZICÓW SWYCH ŻALEM ZGASŁA[11], JAN KOCHANOWSKI, NIEFORTUNNY[12] OCIEC[13], SWOJEJ NAMILSZEJ[14] DZIEWCE[15] ZŁZAMI[16] NAPISAŁ.

NIE MASZ CIĘ[17], ORSZULO MOJA.

Przypisy

[1]

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego.

[2]

Tales sunt (…) lumine terras (łac.) — „Umysły ludzkie są odbiciem światła, którym ojciec Jupiter oświeca urodzajne ziemie.” Fragment Odysei Homera w przekładzie łacińskim Cycerona, który przetrwał tylko jako cytat w De Civitate Dei św. Augustyna.

[3]

wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny.

[4]

ucieszony* (starop.) — przynoszący radość, przynoszący pociechę, uciechę.

[5]

niepospolity — niezwykły, obdarzony niezwykłymi zaletami.

[6]

wszytki (starop.) — wszystkie.

[7]

dzielność* (starop.) — cnota, zaleta; pol. cnota i dzielność to odpowiedniki łac. virtus.

[8]

nieodpowiednie (starop. przysłów.) — bez zapowiedzi, bez uprzedzenia, nieodpowiednio, wbrew porządkowi rzeczy.

[9]

niedoszły — niedojrzały (mówi się potocznie: owoc dochodzi, czyli dojrzewa; por. wyrażenie: owoce dojrzały, doszły).

[10]

nieznośny* — nie do zniesienia.

[11]

zgasnąć (przen.) — umrzeć.

[12]

niefortunny — nieszczęśliwy, nieszczęsny, dotknięty złym losem (por. fortuna: powodzenie, szczęście, los; jest to pojęcie ważne w utworach Kochanowskiego).

[13]

ociec (starop.) — ojciec.

[14]

namilszy (starop.) — najmilszy.

[15]

dziewka* (zdr. od starop. dziewa) — dziewczyna.

[16]

złza (starop.) — łza.

[17]

nie masz cię — nie ma cię, nie istniejesz.