1Nieszcześciu kwoli[2] a swojej żałości,
Która mię prawie przejmuje do kości,
Lutnią[3] i wdzięczny rym porzucić muszę,
5Żywem[6], czy mię sen obłudny[7] frasuje?
Który kościanym oknem[8] wylatuje,
A ludzkie myśli tym i owym bawi,
Co błąd na jawi[9].
O błędzie ludzki[10], o szalone dumy[11],
10 Jako to łacno[12] pisać sie z rozumy[13],
Kiedy po wolej świat mamy[14], a głowa
Człowieku zdrowa[15].
W dostatku będąc, ubóstwo chwalemy[16],
W rozkoszy[17] żałość lekce szacujemy[18],
15 A póki wełny skąpej prządce[19] zstaje[20],
Śmierć nam za jaje[21].
Lecz kiedy nędza albo żal przypadnie[22],
Ali[23] żyć nie tak jako mówić snadnie[24],
A śmierć dopiero w ten czas nam należy[25],
Przecz[27] z płaczem idziesz, Arpinie[28] wymowny[29],
Z miłej ojczyzny? Wszak nie Rzym budowny[30],
Ale świat wszystek Miastem[31] jest mądremu
25Czemu tak barzo[34] córki swej żałujesz?
Wszak sie ty tylko sromoty[35] wiarujesz[36];
Insze wszelakie u ciebie przygody
Ledwe nie gody[37].
Śmierć, mówisz, straszna tylko niezbożnemu[38];
30 Przeczże[39] sie tobie umrzeć cnotliwemu
Nie chciało, kiedyś prze dotkliwą[40] mowę
Miał podać głowę[41]?
Wywiódłeś wszytkim, nie wywiódłeś sobie[42];
Łacniej rzec[43], widzę, niż czynić i tobie[44],
35 Pióro anielskie; duszę toż[45] w przygodzie,
Co i mnie bodzie[46].
Człowiek nie kamień, a jako sie stawi
Fortuna, takich myśli nas nabawi.
Przeklęte szczeście[47]! Czy snać[48] gorzej duszy,
40 Kto rany ruszy?
Czasie, pożądnej[49] ojcze niepamięci,
W co ani rozum, ani trafią[50] święci,
Zgój smutne serce, a ten żal surowy
Wybij mi z głowy.
W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego.
kościanym oknem — w mit. gr. i rz. istnieją dwie bramy poprzez które sny wychodzą z podziemia; złudne sny przechodzą przez bramę z kości słoniowej, a sny prawdziwe przez bramę z rogu.
A ludzkie myśli (…) na jawi — zajmuje myśli ludzkie tym, co na jawie, czyli w rzeczywistości okazuje się nieprawdziwe, złudne.
skąpa prządka — parka, jedna z trzech mitologicznych bogiń przeznaczenia (Atropos, Kloto, Lachesis), przędących nić ludzkiego życia i arbitralnie decydujących o ludzkim życiu i śmierci.
śmierć nam należy — śmierć nas dotyczy (liczymy się z nią i nie gardzimy nią; por. współczesne wyrażenie: coś się należy komuś).
Arpin — pochodzący z Arpinum w Lacjum rzymski pisarz, mówca i filozof, zwolennik filozofii stoickiej Marcus Tullius Cicero (106–43 r. p.n.e.).
wymowny* — od wyrazu: wymowa oznaczającego retorykę, oratorstwo; Cicero znany był jako znakomity mówca.
Wszak nie Rzym (…) twemu — Cicero głosił, że dla mędrca cały świat jest domem, więc wygnanie nie jest wielkim nieszczęściem; gdy jego wygnano z Rzymu, bardzo rozpaczał.
gody* — radość, wesele; w. 25-28: Cicero głosił, że mędrzec powinien ze spokojem przyjmować wszystkie nieszczęścia, unikając jedynie hańby. Gdy jednak umarła jego córka Tulia, przeżył to głęboko.
w. 29-32 — Cicero wygłosił cykl ostrych przemówień przeciwko wpływowemu politykowi, Markowi Antoniuszowi. Został zamordowany z polecenia Antoniusza, choć za wszelką cenę starał się uniknąć śmierci.