Spis treści

Jan Kochanowski Treny Tren VII[1]

1Nieszczesne ochędóstwo[2], żałosne[3] ubiory

Mojej namilszej cory[4],

Po co me smutne oczy za sobą ciągniecie?

Żalu mi przydajecie[5].

5 Już ona członeczków swych wami nie odzieje,

Nie masz, nie masz nadzieje[6].

Ujął[7] ją sen żelazny, twardy, nieprzespany[8].

Już letniczek[9] pisany[10]

I uploteczki[11] wniwecz[12], i paski złocone -

10 Matczyne dary płone[13].

Nie do takiej łóżnice[14], moja dziewko droga,

Miała cię mać uboga[15]

Doprowadzić, nie takąć dać obiecowała

Wyprawę[16], jakąć dała.

15 Giezłeczkoć[17] tylko dała a lichą tkaneczkę[18],

Ociec ziemie[19] bryłeczkę

W główki[20] włożył. Niestetyż, i posag i ona

W jednej skrzynce[21] zamkniona[22].

Przypisy

[1]

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego.

[2]

ochędóstwo (starop.) — stroje, ozdoby.

[3]

żałosny (daw.) — smutny, wywołujący smutek, żal.

[4]

cory (forma starop.) — córy (tj. córki).

[5]

przydawać (tu forma 2 os. lm: przydajecie) — dodawać.

[6]

nadzieje (starop. forma D. lp rodz. ż.) — nadziei.

[7]

ująć (tu forma 3 os. lp r.m.: ujął) — chwycić.

[8]

nieprzespany* (starop.) — taki, z którego nie można się obudzić.

[9]

letniczek (starop.) — letnia suknia kobieca.

[10]

pisany* (starop.) — wzorzysty, barwny, malowany (pisankami nazywa się do dziś jajka malowane na Wielkanoc w różne wzory).

[11]

uploteczki (starop.) — wstążki do włosów, które się wplata we włosy.

[12]

wniwecz (starop.) — na nic.

[13]

płony (starop.) — niepotrzebny, daremny (dziś: „płonny”; por. „płonne marzenia”).

[14]

do łóżnice (starop. forma D. lp rodz. ż.) — do łożnicy, czyli do łoża małżeńskiego.

[15]

mać uboga (starop.) — biedna, nieszczęśliwa matka.

[16]

wyprawa* (tu forma B. lp: wyprawę) — aluzja do wyprawy dawanej pannie młodej przed ślubem i będącej częścią posagu.

[17]

giezłeczko (starop., zdr. od: giezło) — koszula z białego płótna; giezłeczkoć (…) dała: giezłeczko ci dała (skrócone).

[18]

licha tkaneczka (starop.) — sukienka ze skromnej tkaniny lub opaska wiążąca włosy.

[19]

ziemie (starop. B. lp rodz.ż.) — ziemi.

[20]

w główki — w miejsce, gdzie spoczywa głowa.

[21]

W jednej skrzynce — „skrzynka” oznacza tu jednocześnie trumnę, a także przedmiot, w którym chowano rzeczy cenne, pieniądze, klejnoty, kosztowną odzież.

[22]

zamkniona (starop.) — zamknięta.