Spis treści

Jan Kochanowski Treny Tren III[1]

1Wzgardziłaś mną, dziedziczko moja ucieszona[2].

Zdałać sie ojca twego barziej[3] uszczuplona[4]

Ojczyzna[5], niżlibyś ty przestać na niej[6] miała[7];

To prawda, żeby była nigdy nie zrownała[8]

5 Z ranym[9] rozumem twoim, z pięknemi przymioty[10],

Z ktorych sie już znaczyły twoje przyszłe cnoty[11]

O słowa, o zabawo[12], o wdzięczne[13] ukłony,

Jakożem ja dziś po was wielce[14] zasmęcony[15].

A ty, pociecho[16] moja, już mi sie nie wrócisz

10 Na wieki[17] ani mojej tesknice[18] okrócisz[19].

Nie lza, nie lza, jedno[20] sie za tobą gotować[21],

A stopeczkami twemi ciebie naszladować[22].

Tam[23] cię ujźrzę[24], da Pan Bóg[25], a ty więc z drogiemi

Rzuć sie ojcu do szyje[26] ręczynkami[27] swemi.

Przypisy

[1]

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego.

[2]

ucieszony* (starop.) — przynoszący radość, przynoszący pociechę, uciechę.

[3]

barziej (starop.) — bardziej.

[4]

barziej uszczuplona — zbyt szczupła, szczuplejsza.

[5]

ojczyzna* (starop.) — ojcowizna, czyli ziemia odziedziczona po ojcu.

[6]

przestać na niej — poprzestać na niej, zadowolić się nią; osiąść na niej.

[7]

Zdałać (…) miała — zdała ci się… szczuplejsza niż ta, na której byś ty przestać miała.

[8]

żeby była nigdy nie zrownała — zrównać z czymś: dorównać czemuś.

[9]

rany* (starop.) — wczesny.

[10]

przymioty — cechy, właściwości, oznaki.

[11]

Z których sie już znaczyły (…) cnoty — z których dały się przewidzieć (wywnioskować) cnoty, z których poznawaliśmy cnoty.

[12]

zabawa* (daw.) — zajęcie, zabawa.

[13]

wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny.

[14]

wielce (starop.) — bardzo.

[15]

zasmęcony — zasmucony (por. smętek: smutek).

[16]

pociecho — do dziś określa się dziecko jako pociechę.

[17]

na wieki — na zawsze; nie wrócisz na wieki: nie wrócisz nigdy.

[18]

tesknica (starop.; tu forma D. lp: tesknice) — ból, boleść, przykrość, męczarnia.

[19]

okrócić (starop.) — ukrócić, obłaskawić, poskromić, skrócić, zmniejszyć.

[20]

Nie lza, nie lza, jedno… (starop.) — nie można (uczynić) nic innego tylko…

[21]

gotować sie* — przygotowywać sie (do drogi); sie za tobą gotować*: przygotowywać się, żeby pójść za tobą.

[22]

stopeczkami twemi ciebie naszladować — iść za tobą śladami twoich stóp.

[23]

tam — czyli w niebie.

[24]

ujźrzę (forma starop.) — ujrzę.

[25]

da Pan Bóg (daw.) — oby dał Pan Bóg, jeśli Pan Bóg pozwoli.

[26]

do szyje (forma starop.) — do szyi, na szyję.

[27]

ręczynki (zdr.; forma starop.) — rączki.